Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

25690322pm--ปลอดภัยเพราะใจมีบ้าน

22 มี.ค. 69 - ปลอดภัยเพราะใจมีบ้าน : บ้านที่ก่อด้วยอิฐสร้างด้วยปูนป้องกันอะไรไม่ได้เลย ได้แต่ป้องกันสัตว์ร้าย มิจฉาชีพ ผู้ร้าย อาจจะป้องกันน้ำท่วม แผ่นดินไหวได้บ้าง แต่ว่าความสูญเสียคนรัก ของรัก และการประสบกับสิ่งที่ไม่รักไม่พอใจป้องกันไม่ได้ แต่บ้านในใจป้องกันได้ สติก็ดี สัมปชัญญะความรู้ตัวก็ดี ปัญญาก็ดี ช่วยป้องกันได้ และถ้าเรามีบ้านชนิดนี้ อยู่ที่ไหนก็อบอุ่น อยู่ที่ไหนก็ปลอดโปร่งเป็นอิสระ

แม้ว่าจะอยู่ห่างจากบ้านที่คุ้นเคย ที่เป็นอาคารสถานที่ แต่ว่าความเหงาก็มาครอบงำจิตใจไม่ได้ ต้องใส่ใจในการหาบ้านอย่างนี้ให้กับใจของเรา เพราะถึงวันที่เราเจ็บเราป่วย ถึงวันที่เราต้องเจอกับความพลัดพรากสูญเสีย ถึงวันที่เราอาจจะต้องตกอยู่ในสภาพที่ร่างกายกลับกลายเป็นคุกขังเราไว้ จะก็ขังได้แต่กาย แต่ว่าขังใจไม่ได้ เพราะใจมีอิสระ เพราะใจมีบ้าน ที่ให้ความอบอุ่นข้างในแก่เรา 

25690321pm--ทำจิตคู่กับทำกิจ

21 มี.ค. 69 - ทำจิตคู่กับทำกิจ

25690319pm--สิ้นสุดการทะเลาะในตัวเอง

19 มี.ค. 69 - สิ้นสุดการทะเลาะในตัวเอง : การสิ้นสุดของการทะเลาะในตัวเอง ดังนั้นมันจะมีความสงบ เป็นความสงบที่ไม่ใช่ว่าไม่มีกิเลส มันก็ยังมี หรือกิเลสก็ยังมีโอกาสที่จะเกิด แต่ว่าไม่มีเหตุปัจจัยที่จะเกิดได้ เพราะว่าความหลง ซึ่งเป็นบ่อเกิดหรือเป็นเชื้อของความโกรธ ความเครียด ความเศร้า มันไม่มี

ก็เหมือนกับไฟ ไฟลุกเป็นเปลวได้เพราะมีเชื้อ แล้วก็มีออกซิเจน แต่เมื่อไรก็ตามที่เชื้อหมด เมื่อไรก็ตามที่ไม่มีออกซิเจน ไฟก็ดับ กิเลสและความโกรธ ความเศร้า ความเกลียด ความเครียด อารมณ์อกุศลพวกนี้ รวมทั้งความฟุ้งด้วย มันเกิดขึ้นได้เพราะความหลง หลงเมื่อไรก็เหมือนกับกิเลสได้เชื้อไฟ

 

แต่พอรู้สึกตัวขึ้นมาเมื่อไร ออกซิเจนหมด เชื้อหาย ไฟก็ดับ มันไม่ใช่ภาวะที่ต้องไปโรมรันพันตูกัน ซึ่งอาจจะเกิดขึ้นในใจของคนที่ใฝ่ดี ใฝ่ธรรม แต่ว่าการที่จะรับมือกับกิเลส ความคิด และอารมณ์ที่ทำให้ใจว้าวุ่น ฟุ้งซ่าน มีวิธีที่ดีกว่านั้น คือเห็นมัน

25690318pm--สงบได้เพราะรู้ใจ

18 มี.ค. 69 - สงบได้เพราะรู้ใจ : คำว่ารู้นี่สำคัญ สงบกับรู้ไม่ได้ขัดแย้งกัน เพียงแต่ว่ารู้ในที่นี้คือรู้อาการของใจ รู้จิต รู้เวทนา ไม่ใช่รู้ข้างนอก รู้ข้างนอกอาจจะทำให้ใจไม่สงบได้ แต่ถึงจะรู้ข้างนอก ถ้าหากว่ารู้ข้างในไปด้วย เวลาตาเห็นรูป ก็มีสติเห็นใจที่กระเพื่อมขึ้นกระเพื่อมลง เวลาหูกระทบกับเสียง ก็มีสติเห็นใจยินดียินร้าย ถ้าทำอย่างนี้ได้ ความสงบก็เกิดขึ้นได้

และความสงบแบบนี้สำคัญมาก เพราะว่าไม่ได้หมายถึงการตัดการรับรู้ เรายังรับรู้โลกภายนอกได้ แต่ว่าเราไม่ได้แค่รู้นอก เรารู้ในด้วย รู้ทันความคิดและอารมณ์ที่เกิดขึ้น รู้อาการของใจที่ไปต่อสู้ผลักไส รู้สึกลบกับภาพที่เห็นหรือเสียงที่ได้ยิน รู้ทันความอยาก ความคาดหวังที่เกิดขึ้น แล้วก็ไม่ปล่อยให้มันครองใจ

 

ความเพียรยังทำอยู่ แต่ว่าแยกเอาความอยากหรือความคาดหวังออกไป ของอย่างนี้ไม่จำเป็นต้องมาคู่กันก็ได้ แต่ส่วนใหญ่ก็จะมาคู่กัน ถ้ายิ่งมีความเพียรเท่าไร ก็ยิ่งมีความอยาก มีความคาดหวังมากเท่านั้น แต่ถ้าเราเพียรโดยที่ปลดความอยาก ความคาดหวัง หรือถึงจะมีก็รู้ทันมัน ถ้าเรารู้เรื่องโลกภายนอก แล้วรู้อาการของใจ ความสงบก็เกิดขึ้นในใจเราได้ ไม่จำเป็นต้องปิดหูปิดตาอย่างลิงสองตัวนั้นก็ได้ ตาก็ยังเห็นรูป หูยังได้ยินเสียง แต่มีสติเห็นใจ เห็นอารมณ์ เท่านี้ก็ทำให้เกิดความสงบในใจขึ้นมาได้ 

25690317pm--เปิดโอกาสให้สติทำงาน

17 มี.ค. 69 - เปิดโอกาสให้สติทำงาน : ถ้าเรารู้จักให้สติทำงาน เราไม่ทำงานแทนสติ การปฏิบัติก็จะเป็นเรื่องง่าย แต่ว่าก็ต้องอดทน อย่าใจร้อน เพราะถ้าใจร้อนแล้วเราก็จะไปทำงานแทนสติ แล้วสติก็จะไม่มีโอกาสได้เติบโต ได้พัฒนาเลย

ถ้าเราให้สติทำงาน เราก็จะเหนื่อยน้อย การปฏิบัติก็จะไม่ใช่เรื่องยาก ทำได้ทั้งวัน อาจจะเมื่อยเพราะเดินมาก แต่ว่าไม่เวียนหัว ไม่แน่นหน้าอก ไม่เครียด เพราะว่าเราให้สติทำงาน แต่ที่เวียนหัว แน่นหน้าอก เครียด เพราะว่าเราไปทำงานแทนสติ คือไปตั้งใจมาก ไปห้ามความคิด แทนที่จะมีสติรู้ทันความคิด ก็ไปห้ามความคิดซะ ก็เลยเครียด ซึ่งทั้งหมดนี้ก็เป็นเพราะความคาดหวัง 

25690316pm--เพียรแต่ไม่คาดหวัง

16 มี.ค. 69 - เพียรแต่ไม่คาดหวัง : ก็ให้เราวางใจให้ดี มีความเพียร ก็เต็มที่เลย แต่ว่าความอยาก ความคาดหวัง ลืมมันไปก่อน หรือวางเอาไว้ แต่ถ้ายังเผลอผุดขึ้นมาในใจ ก็ให้แค่รู้ทันมัน อย่าไปห้าม อย่าไปเบรกมัน แค่เห็นว่าตอนนี้มีความอยาก ตอนนี้มีความคาดหวัง

แค่เห็นมัน รู้ทันมัน หรือที่เรียกว่ารู้ซื่อ ๆ มันก็จางคลายและถ้าเราวางจิตวางใจได้แบบนี้ การปฏิบัติจะทำได้ทุกที่ ทำได้ทุกเวลา ไม่จำเป็นต้องมาปฏิบัติที่วัด ไม่จำเป็นต้องไปที่ที่สงบ ไปที่ไหน อยู่บนรถ เดินทาง อยู่บนถนน หรือว่าทำงาน อยู่ท่ามกลางผู้คน ก็ปฏิบัติได้ เพราะว่าไม่ได้เรียกร้องความสงบ จิตฟุ้งปรุงขึ้นมาก็รู้ หงุดหงิดก็รู้

 

เพราะเราไม่ได้มุ่งเอาคุณภาพของจิตว่าต้องสงบ ต้องนิ่ง ฟุ้งก็รู้ นิ่งก็รู้ หงุดหงิดก็รู้ เพราะว่าความรู้ทันความคิดและอารมณ์นี่เอง ที่จะทำให้สติของเราเติบโต เพราะฉะนั้น ที่สำคัญคือ มีความเพียรน่ะดีแล้ว แต่ให้วางความอยากความคาดหวังลง ไม่อย่างนั้น เราก็จะปฏิบัติด้วยความเครียดด้วยความทุกข์  

25690315pm--ฝึกใจให้เหมือนใบบัว

15 มี.ค. 69 - ฝึกใจให้เหมือนใบบัว : ถ้าไม่มีโคลนตม ก็ไม่มีดอกบัว No Mud, No Lotus ฉะนั้นเวลาเราเจอความทุกข์หรือเจอปัญหา ลองมองดี ๆ อย่ามัวแต่เศร้าโศกเสียใจ ลองมองดูดี ๆ แล้วจะเห็นธรรมะ ทุกข์อยู่ไหน ธรรมะอยู่ตรงนั้น หรือว่าจะพูดให้ใกล้ตัวหน่อยก็คือ ปัญหาอยู่ตรงไหน ธรรมะอยู่ตรงนั้น ฉะนั้นถ้าเรารู้จักมองให้ดี ๆ ทุกข์หรือปัญหาก็ทำให้ใจเราสว่างด้วยปัญญา

อันนี้ก็เป็นสิ่งที่เราสามารถจะเรียนรู้ได้จากดอกบัวและใบบัว ฉะนั้นพุทธศาสนานี้จึงให้ความสำคัญกับใบบัวและดอกบัวมาก หนังสือทำวัตรของเราก็มีแต่รูปใบบัว ดอกบัว พระพุทธรูปก็มีฐานบัว แล้วก็มีการเอาดอกบัวมาเคารพเป็นเครื่องสักการะ 

25690311pm--กายแบกแต่ใจเบา

11 มี.ค. 69 - กายแบกแต่ใจเบา : หลายครั้ง เวลาเราทำงาน แล้วเราบ่นว่าทุกข์ บ่นว่าเหนื่อย จริง ๆ ความทุกข์ก้อนใหญ่มันมาจากเสียงบ่น เสียงโวยวายในหัว หรืออารมณ์ความรู้สึกที่เกิดขึ้น เช่น ไม่ไหวแล้ว ไม่ไหวแล้ว ทำไมฉันทำงานหนักคนเดียว ทำไมเจ้านายโยนงานให้ฉันทำคนเดียว ทำไมไม่ทำอย่างโน้น ทำไมไม่ทำแบบนี้ หรือว่าบางทีก็ไม่พอใจคนอื่นที่เขาอู้งาน ไม่มาช่วยเรา

คนเราถ้าหากว่าไม่มีสติรู้ทันความคิดและอารมณ์ จิตที่ชอบปรุงแต่งในทางลบก็จะทำร้าย หรือซ้ำเติมเพิ่มทุกข์ให้เรา​ เพราะฉะนั้น การรู้ใจนี่ช่วยจิตใจเราได้มากเลย มันช่วยทำให้ความทุกข์เบาบางลง เวลามีเสียงบ่นในหัว มีความหงุดหงิดไม่พอใจ ถ้าเรารู้ทันมัน มันก็ทำอะไรจิตใจไม่ได้

25690306pm--อยู่กับกิเลสเหมือนน้ำกับใบบัว

6 มี.ค. 69 - อยู่กับกิเลสเหมือนน้ำกับใบบัว : คนที่ไม่ถูกใจเรา คนที่น่าระอา คนเหล่านี้เราหนีไม่พ้น เพราะบางทีก็อยู่ในบ้านของเรา บางทีก็เป็นลูกของเรา บางทีก็เป็นพ่อแม่ของเรา เขาไม่ได้เป็นไปอย่างที่เราคาดหวัง หลายคนก็ทุกข์มากแล้วก็พยายามไปจัดการเปลี่ยนแปลงคนเหล่านั้นซึ่งก็ไม่สำเร็จ เสร็จแล้วก็กินไม่ได้นอนไม่หลับ และไปโทษว่าเป็นเพราะเขา เป็นเพราะการกระทำ พฤติกรรม หรือคำพูดของคนเหล่านั้น

แต่ลืมไปว่าเป็นเพราะใจเราวางไว้ไม่ถูกใจ เราไปรู้สึกลบ ไปมีปฏิกิริยาต่อต้าน เหมือนกับที่เราไปสู้กับกิเลส แล้วเราก็สู้ไม่ได้ ก็ทุกข์ หรือเหมือนกับที่เราไปสู้กับความฟุ้งซ่าน สู้เท่าไหร่ก็ไม่สำเร็จ แล้วเราก็ท้อแท้ แต่ถ้าเรียนรู้ที่จะอยู่กับมันด้วยการดูแลใจของเราให้ดี ใครจะทำอะไรไม่ถูกต้อง แต่เราก็ดูแลใจของเราให้ปกติเอาไว้ นี่ทำได้แม้จะเป็นปุถุชนก็ตาม

 

เพราะฉะนั้นศิลปะที่หลวงพ่อชาท่านสอนหรือแนะนำนี่สำคัญมากเลย ที่ท่านแนะนำคือจงอยู่กับมันอย่างมีสติ เหมือนน้ำกับใบบัวแม้อยู่ด้วยกัน แต่น้ำก็ไม่อาจซึมเข้าใบบัวได้ และนี่คือสิ่งที่จะวัดความก้าวหน้าของการปฏิบัติของเรา ตราบใดที่ยังเป็นปุถุชนอยู่ 

25690305pm--ด้านลบของความสำเร็จ

5 มี.ค. 69 - ด้านลบของความสำเร็จ : ใครที่ต้องการปรารถนาความสำเร็จ ความมั่งคั่งร่ำรวย การมีชื่อเสียง อันนี้เป็นเพราะเขายังไม่เห็นโทษของมัน ไม่ได้มองว่าไม่มีอะไรที่ได้มาเปล่าๆ ตามมาพร้อมกับปัญหาที่มากมาย โดยเฉพาะลาภ ยศ สรรเสริญ เงินทอง ชื่อเสียงความเด่นดัง ถ้าวางใจไม่ถูก เกี่ยวข้องกับมันไม่เป็น ก็เกิดการทะเลาะเบาะแว้งกัน เกิดความขัดแย้งกัน สุดท้ายก็ไปไม่รอด

อันนี้ก็ตรงกับที่พระท่านเตือนเอาไว้ว่า โลกธรรมมีขึ้นมีลง ความสำเร็จทางโลกเจือไปด้วยทุกข์เสมอ อันนี้เช่นเดียวกับกามสุข ความสุขจากการมีวัตถุสิ่งเสพ พวกนี้เป็นสุขที่เจือไปด้วยทุกข์ ถ้าเราไม่เท่าทันมัน หวังแต่ชื่อเสียง หวังแต่ความสำเร็จ แม้จะได้มาสมหวัง แต่ว่าอะไรอย่างอื่นก็จะตามมาด้วย ซึ่งถ้ารับมือไม่ถูก ในที่สุดก็ต้องล้มหายตายจากไป หรือไม่ก็ต้องแยกทางกัน