Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

25640421am--หาตัวช่วยให้ใจปล่อยวาง

21 เม.ย. 64 - หาตัวช่วยให้ใจปล่อยวาง : ตัวช่วยทำให้จิตมันวางความทุกข์ เพื่อมาจดจ่อใส่ใจอยู่กับสิ่งอื่นแทน ซึ่งถ้าสิ่งนั้นมันทำให้จิตเป็นสมาธิหรือว่าทำให้จิตเป็นกุศลก็ยิ่งดี เช่น การสวดมนต์ หรือว่าทำสิ่งที่เป็นประโยชน์ เช่น การปลูกต้นไม้ หรือว่าการวาดรูป จริงๆแม้กระทั่งเราเดินจงกรมแล้วเรารู้สึกเผลอ เกิดความทุกข์ขึ้นมาเพราะใจไปนึกถึงเรื่องราวในอดีต หรือไปพะวงกับเรื่องราวในอนาคต เกิดความเศร้า เกิดความวิตกกังวลขึ้นมา แล้วใจก็เผลอไปยึดไปแบกอารมณ์เหล่านั้น เราก็รู้ แต่ว่าใจมันไม่ยอมวาง ทำอย่างไรให้ใจยอมวางได้ ก็อาจจะเปลี่ยนความสนใจของจิต ไปมองท้องฟ้า ฟังเสียงนกร้อง หรือว่ามองต้นไม้ มองดอกไม้ที่ขึ้นอยู่ตามข้างทาง

จิตพอไปสนใจสิ่งอื่น มันก็ต้องวางอารมณ์ที่กำลังเกาะกุม หรือที่กำลังแบกไว้ก่อน จิตเหมือนคนมือเดียว มันจะจับอะไร ก็จับได้มือหรือแขนข้างเดียว จะไปจับสิ่งอื่นแทน มันต้องวางสิ่งที่กำลังจับกำลังถือไว้ก่อน มันจะถือ 2 อย่างไม่ได้ อันนี้เป็นธรรมชาติของจิต คือมันรับได้อารมณ์เดียว

เมื่อจิตไปรับรู้เสียงนกร้อง หรือไปรับรู้เมฆ ท้องฟ้า หรือว่าไปรับรู้ดอกไม้ มันก็ต้องวางเรื่องราว วางความคิด วางอารมณ์ต่างๆที่ถือที่แบกเอาไว้ลงชั่วคราว ตรงนั้นแหละที่ทำให้จิตเริ่มจะเป็นปกติขึ้นมาได้ อันนี้เรียกว่ามีตัวช่วย หรือรู้จักหาตัวช่วยเพื่อให้จิตมันวาง โดยเฉพาะถ้าตัวช่วยทำให้จิตเป็นสมาธิ แล้วมันก็ไม่มีโทษ ทำให้เกิดความยึดติดมากมายตามมา มันก็ยิ่งดีเข้าไปใหญ่ อันนี้ก็เป็นสิ่งที่พวกเราซึ่งเป็นนักปฏิบัติหรือแม้แต่คนทั่วไปต้องรู้จักขวนขวายในการหาตัวช่วย ช่วยให้สติทำงานได้ไว ช่วยให้จิตปล่อยวางได้เร็ว

 

เพราะฉะนั้น ถ้าเรารู้จักเฝ้ามองพิจารณาจิต หาการทำงานของจิต เราก็รู้ว่าจะใช้อุบายอะไรในการที่จะทำให้จิตมันวางความทุกข์เหมือนอย่างที่อ้อมสังเกตจากการที่ใจมันเบา มันสบายมากขึ้น หายเครียดหายเศร้าขณะที่กำลังทำไข่เจียวหรือขณะที่ทำครัว ให้เราสังเกตใจของเราหรืออาการของใจ เวลาทำนั่นทำนี่ หรือเจอนั่นเจอนี่ เราจะรู้ว่า มันมีอุบายอย่างไรในการที่จะทำให้ใจ 

25640416--เทศน์ที่ภูหลง

16 เม.ย. 64 - เทศน์ที่ภูหลง

25640420pm--โลกรู้แล้วยึด ธรรมรู้แล้ววาง

20 เม.ย. 64 - โลกรู้แล้วยึด ธรรมรู้แล้ววาง : ถ้าเราเจริญสติเราก็จะเห็นของจริง เห็นความจริง เห็นสัจธรรมเกี่ยวกับตัวเรา เห็นความจริงเกี่ยวกับกายและใจ ว่าไม่ใช่เรา ไม่ใช่ของเรา เห็นอย่างนี้แล้วก็จะปล่อยวาง เพราะรู้ว่ายึดไม่ได้ และไม่น่ายึด เพราะมันเป็นทุกข์ แปรเปลี่ยนอยู่เสมอ นี้คือปัญญาที่เกิดจากการเห็นกายเห็นใจอยู่เสมอ ปัญญาทำให้ใจสว่าง ทีแรกจะทำให้เกิดความสงบ แต่ในที่สุดก็ทำให้เกิดความสว่าง ส่วนความสงบนั้นถือว่าเป็นเรื่องสมถะ สมถกรรมฐานคือการฝึกใจให้เกิดความสงบ แต่การทำให้ใจสว่างเป็นเรื่องของวิปัสสนา สว่างคือเกิดปัญญาแล้วปล่อยวางได้ ปล่อยวางความยึดติดถือมั่นใน ตัวกูของกู นี้เป็นเรื่องที่ชาวพุทธเราควรจะเข้าใจ ถึงแม้จะเป็นเรื่องยาก แต่ว่ามันช่วยให้เราพ้นทุกข์ได้อย่างแท้จริง เพราะว่าความทุกข์ถึงที่สุดแล้วเกิดจากความยึดติดว่าเป็นตัวกูของกู ยึดติดร่างกาย ยึดติดจิตใจว่าเป็นตัวกูของกู หลงคิดว่า ใจนี้บังคับได้ ร่างกายนี้บังคับได้ พอไม่เป็นไปอย่างที่คิดหวังก็ทุกข์ โมโห โกรธกายกับใจ บางทีก็โมโหใจที่มันเอาแต่โกรธเอาแต่อยาก ทำไมไม่ยอมสงบเสียที นี่ก็เพราะความยึดติด เพราะความไม่รู้ว่าใจไม่ใช่ของเรา

การเจริญสติทำให้เราเกิดปัญญา ไม่ใช่แค่ปล่อยวางอดีต ปัจจุบัน หรืออนาคต ที่สำคัญคือปล่อยวางความยึดติดถือมั่นในตัวตน ซึ่งเป็นรากเหง้าของความทุกข์ทั้งปวง เป็นเพราะยึดติดอย่างนี้แหละที่ทำให้แก่ก็เป็นทุกข์ เจ็บก็เป็นทุกข์ ตายก็เป็นทุกข์ แต่ถ้าหากวางความยึดติดถือมั่นได้ ไม่มีตัวกูของกูอีกต่อไป อะไรจะเกิดขึ้นก็เห็นเป็นธรรมดา แก่ก็เป็นธรรมดาไม่ใช่ทุกข์ เจ็บก็เป็นธรรมดาไม่ใช่ทุกข์ ตายก็เป็นธรรมดาไม่ใช่ทุกข์ โกรธก็เกิดขึ้นได้แต่ไม่เอา 

25640412am--เชื่อมสัมพันธ์ด้วยน้ำใจ

12 เม.ย. 64 (เย็น) - เชื่อมสัมพันธ์ด้วยน้ำใจ : เพียงแค่สรงน้ำพระพุทธรูปเท่านั้น ไม่พอ ต้องสรงน้ำพระในใจเราอย่างต่อเนื่องทุกวันๆ ไม่ใช่แค่วันเดียว แล้วสิริมงคลก็จะเกิดขึ้นกับเราอย่างแท้จริง ตลอดไปก็ว่าได้ เพราะฉะนั้น ทุกวันๆก็ขอให้เราถามตัวเราเองว่า วันนี้เราได้สรงน้ำพระในใจเราหรือยัง สามารถที่จะกราบจะไหว้ตนเองได้หรือเปล่า เวลามีคนมาต่อว่าด่าทอ เราสามารถที่จะอดกลั้น ไม่โกรธ ไม่มีความเกลียด อันนี้ก็ถือว่าเรากำลังทำสิ่งที่ดีแล้ว เรายังไหว้ตัวเองได้ หรือยิ่งกว่านั้น เรายังทำดีกับผู้คนทั้งกายและใจ อันนี้ก็เรียกว่าว่า เราไหว้ตนเองได้ อันนี้ก็ถือว่าไม่เพียงแต่ชำระสิ่งเศร้าหมองออกไปจากใจ แต่ยังทำให้เกิดความงดงาม เหมือนกับเราได้นำเครื่องหอมมาบูชา มาสรงน้ำพระพุทธรูปของเรา

ให้วางใจอย่างนี้ วันสงกรานต์ก็จะเป็นวันจุดเริ่มต้นของปีใหม่อย่างแท้จริง ไม่ใช่ปีใหม่ตามปฏิทิน แต่รวมถึงชีวิตใหม่ด้วย 

25640411pm--ตั้งการ์ดสู้ภัยโควิด

11 เม.ย. 64 - ตั้งการ์ดสู้ภัยโควิด : เราใช้คำว่าการ์ดกับโรคโควิด เพื่อป้องกันไม่ให้โควิดเข้ามาสู่ร่างกายของเรา เข้ามาทำร้ายร่างกายของเรา แต่จริงๆแล้ว เราจะตั้งการ์ดเพื่อป้องกันร่างกายอย่างเดียวนั้นไม่พอ จิตใจเราก็ต้องมีการตั้งการ์ดด้วยเหมือนกัน หมายความว่าอะไร หมายความว่า มีเครื่องคุ้มกันจิต เพื่อไม่ให้จิตถูกทำร้ายด้วยวห้จเพื่ิอไม่ให้เชื้อโรคโควิดเข้ามาสู่ร่างกายของเรา แต่ที่จริงแล้วเราตั้งการ์ดเพื่อป้องกันร่างกายอย่างเดียวเราไม่พอจิตใจเราก็ต้องมีการตั้งการ์ดด้วยเหมือนกัน หมายความว่าอะไร หมายความว่า มีเครื่องคุ้มกันจิต เพื่อไม่ให้จิตถูกทำร้าย ถูกทำร้ายด้วยอะไร ด้วยความหลง ด้วยอารมณ์ที่เป็นอกุศล

เพราะฉะนั้นถ้าเราตั้งการ์ดให้กับร่างกาย แต่ถ้าไม่มีการ์ดให้กับจิตใจก็เป็นอันตรายเหมือนกัน สิ่งที่จะเป็นการ์ดปกป้องคุ้มกันจิต อย่างแรกคือสติ ต้องมีสติรักษาใจ ถ้าไม่มีสติรักษาใจ ก็โดนความหลง โดนความประมาทเล่นงาน จะว่าไปแล้ว การที่เราจะตั้งการ์ดรักษากาย ไม่ให้โควิดมาทำร้ายร่างกายเราได้ มันจำเป็นต้องมีการตั้งการ์ดรักษาใจด้วย มันแยกจากกันไม่ออก การ์ดที่รักษากาย การ์ดที่รักษาใจด้วย เพียงแต่ว่าการ์ดที่รักษากาย มันไม่ใช่แขน มันไม่ใช่ศอก แต่มันคือการระมัดระวังตัวให้มีสุขลักษณะ สุขนิสัย

 

ซึ่งในยามนี้คือการสวมหน้ากากอนามัย การวางระยะห่าง การล้างมือบ่อยๆ แต่จะทำอย่างนั้นได้ อย่างต่อเนื่อง ไม่พรั้งไม่เผลอ มันต้องมีสติเพราะไม่ใช่นิสัยของเรา เพราะถ้าเราไม่มีสติรักษาใจเอาไว้ การที่จะตั้งการ์ดรักษากายไม่ให้ covid เล่นงาน ก็ทำได้ไม่ต่อเนื่อง หรือว่าทำได้ไม่ครบถ้วนเท่าไร หลายคนที่ติดโควิคทั้งๆที่เขาคิดว่าระมัดระวังแล้ว แต่ที่ติดเพราะอะไร อาจจะเผลอเพราะคิดว่ามันไม่มีอะไร คนที่มาคุยด้วยเป็นคนรู้จักกัน สัมผัสเนื้อตัวก็ได้ หรือคุยกันใกล้ๆก็ได้ หรือเผลอเพราะอยากสนุกอยากสนุกสนานเพราะความอยากสนุก ทำให้หลายคนไปพับไปบาร์ หรือก็ไปงานคอนเสิร์ต ไปงานเลี้ยง อันนี้เพราะอยากสนุก อยากจะลิงโลด ก็เป็นความเผลออย่างหนึ่ง การที่ทำอย่างนั้นก็เพราะขาดสติ มันเผลอก็เลยถูกความอยากสนุก ความอยากเพลิดเพลิน หรือบางทีเป็นเรื่องของราคะ โลภะ มันมาครอบงำใจ 

25640407am--ระวังอย่าให้ความคิดหลอก

7 เม.ย. 64 (เช้า) - ระวังอย่าให้ความคิดหลอก : ความคิดนั้นเชื่อมากไปก็ไม่ดี ควรทักท้วงหรือคิดเผื่อไปในทางอื่นดูบ้าง เพราะมันอาจพาเราเข้ารกเข้าพงไปเลยก็ได้ แม้สิ่งที่คิดนั้นดูเหมือนจะมีเหตุมีผลก็ตาม อย่าลืมว่าคนเราเวลาจะทำชั่ว ก็มีเหตุผลสวยหรูเหมือนกัน ความคิดนั้นเป็นบ่าวที่ดี แต่มักเป็นนายที่เลว ควรแล้วที่เราจะใช้มันอย่างเต็มที่ แต่อย่าเผลอปล่อยให้มันเป็นนายเราก็แล้วกัน 

25640406pm--คลายทุกข์เมื่อมอบสุขให้ผู้อื่น

6 เม.ย. 64 (เย็น) - คลายทุกข์เมื่อมอบสุขให้ผู้อื่น : การช่วยเหลือผู้อื่นนั้น ช่วยขัดเกลาและปรับปรุงจิตใจของเราโดยไม่รู้ตัว ทำให้เราเห็นแก่ตัวน้อยลง และมีจิตใจอ่อนโยนมากขึ้น ที่สำคัญอีกประการก็คือ ทำให้เรามีความสุขมากขึ้น หลายคนตั้งข้อสังเกตว่า ทีแรกคิดจะไปให้ความสุขแก่เขา กลับกลายเป็นว่า เขาให้ความสุขแก่เรา สอดคล้องกับพุทธพจน์ที่ว่า “ผู้ให้ความสุข ย่อมได้รับความสุข” 

25640406am--ความสุขที่ควรรู้จัก

6 เม.ย. 64 (เช้า) - ความสุขที่ควรรู้จัก : ความสุข กับ ความสบาย แม้เป็นสิ่งที่ทุกคนปรารถนา แต่ก็มิใช่สิ่งเดียวกัน ชีวิตที่สะดวกสบายเพราะพรั่งพร้อมด้วยวัตถุ อาจเป็นชีวิตที่ไร้สุขก็ได้ ใช่หรือไม่ว่าทุกวันนี้ผู้คนมีความสบายกว่าแต่ก่อนมาก แต่ความสุขก็มิได้เพิ่มขึ้นตามไปด้วยเลย เงินทอง ทรัพย์สมบัติ ทำให้สบายกายก็จริง แต่อาจตามมาด้วยความทุกข์ใจก็ได้ เพราะภาระเพิ่มขึ้น หรือไม่พอใจในสิ่งที่ได้มา

เป็นธรรมดาที่พ่อแม่ย่อมอยากให้ลูกมีชีวิตที่สะดวกสบาย จึงอยากให้ลูกมีอาชีพการงานที่มั่นคง ซึ่งสำหรับสังคมไทย นั่นหมายถึงการเรียนเก่ง จบจากมหาวิทยาลัยที่มีชื่อเสียง พ่อแม่จำนวนมากจึงเคี่ยวเข็นให้ลูกมีความรู้เยอะ ๆ ได้คะแนนดี ๆ แต่สิ่งที่มักมองข้ามไปก็คือ คุณภาพของจิตใจ หรือพัฒนาการทางอารมณ์ อันเกิดจากคุณธรรมความดี และการรู้จักคิด มองเป็น เห็นถูก รวมทั้งความเข้าใจในชีวิต ปราศจากซึ่งคุณสมบัติดังกล่าว ก็ยากที่ใครจะมีความสุขได้ 

25640404--ปล่อยวางได้ใจเบาสบาย

4 เม.ย. 64 - ปล่อยวางได้ใจเบาสบาย : อย่ารอให้สูญเสียพลัดพรากก่อนจึงค่อยคิดปล่อยวาง ขณะที่คนรักหรือสิ่งเป็นที่รักยังอยู่กับเรา ก็เตือนใจไว้เสมอว่าสักวันหนึ่งก็จะต้องพลัดพรากจากกัน เพราะ “ได้” กับ “เสีย” “พบ” กับ “พราก” เป็นของคู่กัน นี้คือธรรมดาของชีวิต ถ้าทำได้เช่นนี้ล่วงหน้า เมื่อความพลัดพรากสูญเสียเกิดขึ้น เราจะเป็นทุกข์น้อยลง

อดีตนั้นไม่มีวันหวนกลับมา ปลดเปลื้องอดีตออกไปจากใจ คงเหลือแต่ความทรงจำเพื่อเป็นบทเรียน คือกุญแจไขสู่ชีวิตที่ปลอดโปร่งและเป็นสุข 

25640402--นำพาชีวิตให้ร่อนลงอย่างนุ่มนวล

2 เม.ย. 64 - นำพาชีวิตให้ร่อนลงอย่างนุ่มนวล : เห็น ไม่เข้าไปเป็น มันก็คือวิธีการที่ลดความยึดมั่นในตัวกู เพราะว่าถ้าเป็นเมื่อไหร่ มันก็มีกูผู้เป็น เป็นผู้คิด เป็นผู้โกรธ เป็นผู้เครียด แต่ถ้าเห็นมัน มันก็ไม่มีกู มันมีแต่ความคิด ความโกรธ ความปวด ความเครียด ไม่มีผู้คิด ไม่มีผู้ปวด ไม่มีผู้โกรธ ไม่มีผู้เครียด มันเป็นอุบายเพื่อช่วยสลายตัวตน ความยึดติดถือมั่นในตัวตนได้ ถ้าเราทำอย่างนี้ไปเรื่อยๆ ความจางคลายแห่งตัวกู หรือความยึดมั่นในตัวกู ก็จะค่อยๆบรรเทาลง ควบคู่กับไปกับการรู้จักปล่อยวางสิ่งที่เป็นของกูด้วย ให้เราตระหนักว่าสิ่งที่มีอยู่ไม่ใช่ของกูเลย ไม่ว่าจะเป็นลูก ไม่ว่าจะเป็นคนรัก ไม่ว่าจะเป็นทรัพย์สมบัติ แม้กระทั่งร่างกาย ก็ไม่ใช่ของกู ถ้าพิจารณาอย่างนี้ไปเรื่อยๆ ตัวกูก็จะค่อยๆเล็กลงๆ หรือความยึดมั่นถือมั่นในตัวกูก็จะเบาบางลง ถึงแม้ว่าตัวกูไม่ถึงกับว่าตายสนิท แต่ว่าก็มีเล็กน้อย ถึงเวลาจะตายก็ไม่กลัวตาย แต่ถ้าตัวกูยังใหญ่โต ยังยึดอย่างเหนียวแน่นมันจะกลัวตายมาก

เพราะฉะนั้น ถ้าไม่อยากกลัวตาย อยากจะตายอย่างสงบก็ต้องฝึกตายก่อนตาย หรือฝึกรื้อถอนความยึดมั่นในตัวกูให้มันเบาบางที่สุด ความตายจึงจะเป็นสิ่งที่ไม่น่ากลัว เมื่อมันมาถึงก็สามารถที่จะพร้อมรับมือหรือเผชิญกับมันได้ ด้วยความรู้สึกว่าฉันพร้อมแล้ว ฉันเต็มใจแล้ว หรือว่ามองว่ามันเป็นเวลาที่จะได้รับรางวัลแล้ว จากการทำความดีที่เพียรทำมาตลอดชีวิต