Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

8 ส.ค. 69 - หมั่นมองใน มองนอก : การที่เราเวลาทำอะไร ถ้าเราจะมีสติรู้ตัว ไม่ใช่แค่รู้กายว่ากำลังทำอะไร แต่ก็รู้สังเกตปฏิกิริยาของคนอื่นด้วย ก็ทำให้เรามีความรู้ตัวทั่วพร้อมมากขึ้น แล้วการที่เราจะใช้ชีวิตในทางที่ถูกต้องดีงาม ก็เป็นไปได้ ที่จริงไม่ใช่แค่เรื่องเรื่องนี้เท่านั้น บางทีนิสัยใจคอของเรา บางทีเราก็ไม่รู้ เพราะเราคุ้นชิน อาจจะพูดเสียงดัง อาจจะชอบพูดชอบคุย แต่เราไม่รู้ว่านิสัยนี้สร้างความรำคาญให้คนอื่น

ดังนั้น การมีกัลยาณมิตรช่วย คือเป็นกระจกสะท้อนให้เรารู้ว่า บางอย่างเราทำอะไรเกินเลยไป ไม่เกินเลยสำหรับเรา แต่ว่าสำหรับคนอื่นอาจจะเกินเลยไป หรือไม่ถูกต้อง เราก็รู้ กัลยาณมิตรมีความสำคัญกับเราตรงนี้ พฤติกรรมบางอย่างของเรา เราอาจจะรู้สึกว่าไม่ได้สร้างปัญหาให้กับตัวเราเองด้วยซ้ำ แต่ว่ากัลยาณมิตรก็จะเตือนได้ เช่น การกินอาหาร บางคนกินจนชิน โดยที่ไม่รู้ว่าสิ่งที่กินเข้าไป ถ้ากินมากเกินไปแล้วจะเป็นโทษ แต่ว่าเพื่อนก็จะช่วยได้ ช่วยเตือนช่วยบอกว่าให้เพลา ๆ หน่อย หรือให้รู้จักประมาณในการบริโภค อย่างที่พูดเมื่อเช้า

 

อันนี้ก็เรียกว่าอาศัย 1 การสังเกตคนที่อยู่รอบตัวเรา หรือ 2 อาศัยการสะท้อนของคนที่อยู่รอบตัวเรา ซึ่งถ้าเป็นกัลยาณมิตร เราก็จะได้รู้จักตัวเองอย่างที่เป็นจริง แล้วก็สามารถปรับตัวให้ถูกต้องเหมาะสม เป็นประโยชน์ทั้งกับตัวเราเอง และไม่ก่อโทษกับคนอื่นด้วย

7 ส.ค. 69 - อุทาหรณ์จากกรณีกราดยิงหมู่ : ดังนั้น จะว่าไป สื่อนี้ก็มีส่วนที่ส่งเสริมให้หลายคนตัดสินใจเป็นฆาตกร หรือว่ากราดยิงหมู่ ไม่ว่าจะเพราะอยากดัง อยากมีชื่อเสียง อยากได้รับแสง หรือเพราะเห็นคนเขาเคยทำ แล้วเขาทำได้ เราก็อยากจะทำอย่างนั้นบ้าง หรือถ้าเราจะทำ เราก็เลียนแบบวิธีการที่เขาเคยทำสำเร็จ บางทีไม่ได้อยากดังอะไร แต่ออยากจะทำให้มันสำเร็จ ก็ต้องอาศัยประสบการณ์ที่เคยเกิดขึ้นมาก่อน

แล้วการที่สื่อลงข่าวพวกนี้ ก็ทำให้เป็นการกระตุ้น หรือหนุนให้เกิดเหตุการณ์แบบนี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า จึงมีคนเสนอว่า เวลาเกิดข่าวแบบนี้ สื่อไม่ควรจะเปิดเผยชื่อของคนที่กระทำการ ทำก็ทำไป แต่ว่าจะไม่มีการเอ่ยชื่อ คนที่อยากดังก็เลยไม่มีโอกาสที่จะดังได้ หรือว่าไม่ต้องลงละเอียด หรือว่างดการแชร์ งดการเผยแพร่เรื่องราวแบบนี้

ซึ่งทุกวันนี้ก็เป็นเรื่องยาก เพราะเดี๋ยวนี้เราแชร์กันมากเหลือเกิน ส่วนหนึ่งเพราะเราอยากจะประกาศให้ใครรู้ว่าเราก็รู้เรื่องนี้เหมือนกัน หรืออาจจะแชร์ด้วยความเป็นห่วง แต่บางทีเราไม่รู้ว่า สิ่งที่เราทำ แม้จะปรารถนาดี แต่ว่ามันอาจจะเกิดผลเสียก็ได้ อันนี้ก็เป็นเรื่องที่พึงสังวรเอาไว้ 

6 ส.ค. 69 - เตรียมรับมือกับวิกฤตด้วยสติ : นอกจากการทำอะไรอย่างมีสติแล้ว การเจอะเจออะไรที่ไม่เป็นดั่งใจ ก็เป็นแบบฝึกหัดได้ เป็นเครื่องทดสอบ ถ้าเราสอบตกก็ไม่เป็นไร ก็พยายามสอบใหม่ให้ดีขึ้น เวลาโกรธแล้วเผลอด่าคนไปแล้ว ก็พยายามทำให้มันดีขึ้น โกรธแต่ไม่ด่า หรือตอนหลังก็โกรธปุ๊บก็มีสติปั๊บ โกรธปุ๊บก็กลับมาตามลมหายใจ

อันนี้จะช่วยทำให้เรามีความพร้อมในการรับมือกับสิ่งไม่คาดฝันได้ ที่อาจจะหนักหนาสาหัส เช่น ไฟไหม้ เกิดอุบัติเหตุรถยนต์ เครื่องบินตก สารพัด เรื่องสติสำคัญมาก เพราะว่าตัวอย่างของอลิซาเบธ แม้เตี๊ยมกันไว้แล้ว แต่ว่าก็พังไม่เป็นท่า เพราะว่าความตื่นตกใจ ถ้าไม่เตี๊ยมกันค่อยว่าไปอย่าง นี่เตี๊ยมกันแล้วก็ยังลืม

 

ยิ่งถ้าเราเจอกับสิ่งที่มันไม่มีวันที่จะแก้ตัวได้ เช่น เจอความตาย หลายคนก็เตรียมตัวไว้แล้วว่าถ้าความตายเข้ามาจะทำอย่างไร แต่พอถึงเวลาความตายประชิดตัว ลืมหมด ตกใจ แต่ถ้าเกิดว่าเราฝึกเอาไว้อยู่เรื่อยๆ จากของจริง ถึงเวลาเราก็จะรับมือกับมันได้ดีขึ้น ถึงว่าเวลาเจอคนที่รักใกล้ชิดเกิดตายขึ้นมาอย่างกะทันหัน ก็จะตั้งหลักตั้งตัวได้ไว ไม่ฟูมฟายโวยวายตีโพยตีพาย พวกนี้เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้ทั้งนั้น แต่ไม่ว่าจะมาในรูปไหน สติตัวเดียวจะช่วยเรารับมือกับมันได้ 

5 ส.ค. 69 - จากสะอาดสู่สงบและสว่าง : ถ้ามีสติ มีสมาธิ ก็ยังรู้จักปล่อยรู้จักวางอารมณ์เหล่านั้นได้ แต่ถ้ายังไม่ไปแก้ที่ต้นเหตุ คือการไปยึดมั่นสำคัญหมายสิ่งที่ให้ความสุขกับเรา ว่าเป็นของเรา เป็นของเรา มันก็จะเกิดความทุกข์ เกิดอารมณ์อกุศลที่มาเผาลนจิตใจอยู่เรื่อยไป ความสว่างที่ถึงที่สุดมันทำให้ใจสงบ ความสว่างคือปัญญาที่เห็นว่าสิ่งเหล่านี้ไม่ใช่ของเรา ไม่ควรยึดมั่นถือมั่น เมื่อมันเกิดความผันผวนแปรปรวน ใจก็ไม่ทุกข์ ไม่มีความโกรธ ไม่มีความโศก อันนี้เรียกว่าตัดต้นตอแห่งความทุกข์ เรียกว่าเกิดความสงบอย่างแท้จริง สงบเพราะสว่าง ใหม่ๆ ก่อนที่จะสว่างต้องสงบก่อน และพอสว่างแล้ว ก็จะทำให้เกิดความสงบอย่างแท้จริง ฉะนั้นเราปฏิบัติธรรมก็ให้เข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างความสะอาด สงบ และสว่างให้ได้ จับหลักให้ได้ แล้วการปฏิบัติของเราก็จะเป็นไปในทางที่ถูกต้อง

4 ส.ค. 69 - อย่าประมาทความดีแม้เล็กน้อย : ความดีแม้ทำเล็กน้อย ก็มีผล ขอแต่เพียงว่าทำทุกวัน ที่เราเจริญสตินี่ ใหม่ๆ เราถึงเน้นเรื่องปริมาณไว้ก่อน อย่าไปเน้นคุณภาพ ขอให้ทำ จะฟุ้งยังไงก็ทำไป ถ้าทำไปนานๆ นี่จะเกิดผล หลายๆ คนแม้จะไม่ใช่ทำสมาธิ แต่ทำอย่างอื่นที่เป็นการฝึกใจ

เช่น วิ่งทุกวัน ใหม่ๆ ก็ไม่อยากลุก แต่ตอนหลังก็ต้องลุกเพราะเพื่อนมาดึงมาชวน ทีแรกก็วิ่งแค่ 10 นาทีก็เหนื่อยแล้ว ตอนหลังวิ่งไปนานๆ ก็ 20 นาที ตอนหลังก็วิ่งได้นานขึ้น จนกระทั่งไปวิ่งฮาล์ฟมาราธอน แต่ไม่ใช่แค่นั้น ปรากฏว่าชีวิตเขาเปลี่ยนไปด้วย กลายเป็นคนที่อยู่ง่ายกินง่าย เป็นคนที่ใจเย็น มีวินัย

 

แต่ก่อนกินอาหารขยะ กินของหวานตามใจปาก ห้ามไม่ได้ แต่ตอนหลังสามารถจะกินอาหารที่เป็นประโยชน์ต่อสุขภาพได้ ส่วนหนึ่งเพราะว่าอยากจะรักษาสุขภาพให้วิ่งไปได้นานๆ อีกส่วนหนึ่งเพราะว่ามีกำลังใจที่เข้มแข็ง หักห้ามได้ เพราะรู้ว่ามันเป็นโทษ ที่เคยติดอย่างอื่น เช่นติดโทรทัศน์ ติดมือถือ ก็เลิกได้ หลายคนนี่ชีวิตเขาเปลี่ยน เพียงแค่การวิ่งเป็นประจำ วิ่งสม่ำเสมอ ปรากฏว่าเปลี่ยนนิสัยหลายอย่างได้เลย อันนี้ก็มีตัวอย่างเกิดขึ้นมากมาย

 

เพราะฉะนั้นนี่การทำความดี หรือสิ่งที่ทำเป็นประโยชน์เกื้อกูล แม้เพียงเล็กน้อยก็อย่าประมาท ทำทุกวัน ทำทุกวัน ขอให้ทำต่อเนื่องทุกวัน ด้วยเหตุนี้การอธิษฐานว่าจะทำอะไรดีดีในช่วงเข้าพรรษาจึงสำคัญมาก เพราะว่าถ้าทำต่อเนื่องแม้เพียงเล็กน้อยทุกวัน 90 วันหรือ 3 เดือนนี่ ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง บางทีอาจจะนึกไม่ถึงเลยก็ได้ 

3 ส.ค. 69 - คาถาสำคัญที่ควรจดจำ : คำสอนของพระพุทธเจ้าเรื่องอนัตตาสำคัญมาก ทำให้เกิดมีพระอรหันต์ขึ้นมาในโลก แล้วก็มีสาวกที่สำคัญตามมาอีกมากมาย รวมทั้งพระสารีบุตรแล้วก็พระโมคคัลลานะ และที่สำคัญก็คือเป็นสิ่งที่จะช่วยทำให้ลาออกจากความทุกข์ได้ เพราะว่าแม้มีความทุกข์แต่มันไม่มีผู้ทุกข์ เป็นเพราะไปหลงยึดว่ามีเรา ก็เลยมีผู้ทุกข์ แท้จริงมันมีแต่ความทุกข์แต่ไม่มีผู้ทุกข์ สุดท้ายมีความปวด ไม่มีผู้ปวด มีความตายแต่ไม่มีผู้ตาย ถ้าเราเข้าถึงภาวะเช่นนี้ได้ ความสำคัญมั่นหมายว่า กูทุกข์ กูทุกข์ มันก็ไม่มี หรือจะเรียกว่าดับทุกข์ก็ได้ แม้ว่ากายยังทุกข์อยู่

แล้วนี่แหละคือเหตุผลที่อาจารย์พุทธทาสท่านสอนว่า ให้ฝึกตายก่อนตาย ตายตัวแรกหมายถึงว่า ตัวกูหรือความยึดมั่นในตัวกูมันตาย ถ้าหากว่าไม่มีตัวกูหรือถอนความยึดมั่นในตัวกู แม้มีความตายเกิดขึ้นก็ไม่มีผู้ตาย ไม่มีกูตาย ก็จะเป็นเรื่องของรูปและนามที่เสื่อมสลายหายไป ในวันเวลาอย่างนี้ เมื่อเราระลึกถึงการบรรลุอรหัตตผลของปัญจวัคคีย์ทั้ง 5 ท่าน ก็ควรที่เราจะน้อมนึกน้อมเข้ามาใส่ตัว อย่างน้อย ๆ ก็ทำความเข้าใจเกี่ยวกับคาถาเยธัมมาให้ดี อย่าปล่อยให้ถูกลืมเลือนไป เพราะว่าเป็นคาถาที่สำคัญมาก

2 ส.ค. 69 - ใช้สามัญสำนึกฝึกใจ : ยิ่งเมื่อเราตระหนักว่าชีวิตเราต้องเจอกับสิ่งที่ถูกใจบ้างและเจอสิ่งที่ไม่ถูกใจ เจอสิ่งที่ชอบและเจอสิ่งที่ไม่ชอบ แม้ปรารถนาจะให้มีแต่สิ่งดี ๆ เกิดขึ้นกับเรา แต่ก็หนีไม่พ้นจะต้องเจอกับสิ่งไม่ดีที่พระท่านเรียกว่าโลกธรรมฝ่ายลบ เสื่อมลาภ เสื่อมยศ ถูกนินทาว่าร้าย หรือเจอทุกข์ หรือรวมไปถึงความเจ็บ ความป่วย ความพลัดพรากสูญเสีย ความล้มเหลว พวกนี้ห้ามไม่ได้ แต่เมื่อเจอแล้วใจเราไม่ทุกข์ก็ได้

เหมือนกับว่าเจอลมพายุ เราไม่อาจจะบังคับทิศทางของลมพายุได้ แต่สิ่งหนึ่งที่เราทำได้คือควบคุมใบเรือ ปัจจัยภายนอกห้ามไม่ได้ แต่ปัจจัยภายในเราพอจะทำอะไรได้บ้าง ฉะนั้นนี่คือเหตุผลที่เราควรจะฝึกจิต เพราะว่าแม้เราจะหนีความเจ็บ ความป่วย ความพลัดพรากสูญเสีย ความล้มเหลวไม่ได้ คำต่อว่าด่าทอเราหนีไม่พ้น แต่สิ่งหนึ่งที่เราทำได้คือเราฝึกใจจนกระทั่งใจไม่หวั่นไหว จิตไม่กระเพื่อม หรือว่าไม่ทุกข์เมื่อเจอเหตุการณ์เหล่านี้

 

และนี่คือเหตุผลที่เราควรจะฝึกจิตรักษาใจของตัว เป็นเรื่องสามัญสำนึกที่ไม่ต้องใช้สติปัญญามากก็พอจะมองเห็น อยู่ที่ว่าเราจะทำตามที่เราเห็นว่าถูกต้องได้หรือเปล่า เพราะอย่างที่ว่าแม้เราจะรู้ว่าอะไรดี อะไรควร แต่ก็มักจะทำไม่ได้ อย่างที่เขาว่า ดีชั่วรู้หมดแต่อดใจไม่ได้ เพราะว่ากิเลสหรือความหลงครอบงำเราจนเราขัดขืนไม่ได้ และนี่คือเหตุผลที่เราต้องฝึกจิต ฝึกใจ เพื่อไม่ให้กิเลส เพื่อไม่ให้ความหลง มาครอบงำกำกับจิตใจเรา จนกระทั่งพาชีวิตเราเข้ารกเข้าพงหรือจมอยู่ในความทุกข์

1 ส.ค. 69 - ฝึกสติจนเห็นโดยไม่เป็น : สิ่งที่เป็นนามธรรมคืออารมณ์ ถ้าเราไม่เห็นก็จะไปเผลอยึดว่าเป็นขึ้นมา ความคิดเป็นเรา ความโกรธเป็นเรา ความเศร้าเป็นเรา ความปวดเป็นเราเป็นของเรา ถ้าปฏิบัติจนเห็นก็จะรู้ว่ามันไม่ใช่เรา ไม่ใช่ของเรา แล้วมันก็จะมีอิทธิพลต่อจิตใจเราน้อยลง ไม่ว่าจะเป็นตัวการทำให้เราทุกข์ แต่ก่อนกายทุกข์ใจก็ทุกข์ด้วย เพราะใจไปยึดว่าความปวดเป็นเรา ความเจ็บเป็นเราเป็นของเรา แต่ตอนหลังเห็นว่ากายปวดแต่ใจไม่ได้ปวดด้วย เพราะว่าความปวดไม่ใช่เรา ไม่ใช่ของเรา แล้วพอเราแยกออกระหว่างเห็นกับเป็น การที่จะหลงเชื่อมันจนนำไปสู่ความทุกข์ หรือนำไปสู่ความชั่ว มันก็ทำไม่ได้

เช่น ความโกรธไม่ใช่แค่เผาลนใจ เมื่อเราไปยึดว่าเราโกรธ ความโกรธเป็นของเรา ความโกรธเป็นเรา ยังสามารถบงการให้เราทำร้ายคนอื่นได้ด้วยคำพูด ด้วยการกระทำ อันนี้ก็เรียกว่าถลำเข้าไปสู่ความชั่ว แต่ถ้าเกิดว่าเราเห็นมัน มันก็จะมีอำนาจเหนือใจเราน้อยลง ทำให้ใจทุกข์น้อยลง ทำให้การกระทำและคำพูดไปในทางที่ชั่วร้ายน้อยลง หรือเบียดเบียนคนอื่นน้อยลง

 

ฉะนั้นก็ต้องทำให้ได้ พยายามปฏิบัติ แต่ว่าถ้าอยาก ถ้าอยากมากมันก็ไม่ได้ ต้องทำโดยไม่อยาก ทำโดยวางความคาดหวัง แต่พอถึงเวลาที่จะชี้วัดว่าการปฏิบัติของเราก้าวหน้าแค่ไหนก็ดูตรงนี้แหละเป็นจุดเริ่มต้น คือแยกได้ระหว่างเห็นกับเป็น เห็นความคิดไม่เป็นผู้คิด เห็นความโกรธไม่เป็นผู้โกรธ ถ้ายังทำตรงนี้ไม่ได้ก็ยังถือว่าต้องฝึกต่อไป แล้วต้องทบทวนด้วยว่าที่ทำไปถูกหรือเปล่า เพราะบางทีทำไปเป็นปีอาจจะทำไม่ถูกก็ได้ ก็เลยไม่เห็นสักที มีแต่เข้าไปเป็นทุกครั้งไป ครูบาอาจารย์พูดว่า เห็น ไม่เข้าไปเป็น ก็ไม่เข้าใจ อันนี้เพราะว่าปฏิบัติไม่พอ หรือปฏิบัติไม่ถูกก็ได้ 

31 ก.ค. 69 - แสวงหาสิ่งใดย่อมพบสิ่งนั้น : กปฏิบัติธรรมที่แสวงหาหลายสิ่งหลายอย่าง และก็อยากให้สิ่งนั่นเกิดขึ้นกับตน แต่จะมั่นใจได้อย่างไรว่า เมื่อสิ่งนั่นมาอยู่ต่อหน้าแล้ว หรืออยู่กลางใจแล้ว จะรับรู้ว่านั่นแหละคือสิ่งที่แสวงหา ไม่ว่าจะเป็นความสงบ เป็นความรู้สึกตัว หรือแม้แต่นิพพาน

ยังไม่ต้องพูดถึงการแสวงหาสิ่งที่หยาบๆ หลายคนตกงาน อยากจะหางาน แต่หาเท่าไหร่ก็หาไม่เจอสักที ที่จริงงานมาอยู่ต่อหน้าแล้ว แต่คิดว่ายังไม่ใช่ เพราะอาจจะเป็นงานที่ผลตอบแทนต่ำ หรืออะไรก็ตามแต่ หลายคนหางาน และงานก็เจอะตัวแล้ว แต่กลับปฏิเสธ

 

แต่บางคนฉลาดพอ หางานและพบว่างานมาอยู่ต่อหน้า แม้ดูเหมือนจะไม่ใช่แต่ที่จริงใช่ ก็ฉวยไว้และใช้งานนั้นในการสร้างเนื้อสร้างตัว เหมือนกับที่สมทัยเจอโชคในรูปของขยะ และอาศัยขยะนั้นในการสร้างเนื้อสร้างตัวจนร่ำรวย สิ่งที่รูมิพูด จะว่าไปแล้วลึกซึ้ง เพียงแต่ว่าเราจะเข้าใจ หรือปฏิบัติให้เกิดผลดีกับตัวเองแค่ไหน

30 ก.ค. 69 - ตั้งมั่นในความดีด้วยการอธิษฐาน : ติดอะไรก็ตามก็ลองใช้ช่วงเข้าพรรษานี่แหละ ลดละหรือไม่ก็เลิกไปเลย แต่จะทำอย่างนั้นได้ก็ต้องมีการอธิษฐาน เพราะว่าถ้าไม่อธิษฐาน เดี๋ยวมันก็จะมีข้ออ้างอย่างโน้นอย่างนี้ กิเลสฉลาดอยู่แล้วในการหาข้ออ้าง แล้วถ้าเราไม่มีการตั้งใจแน่วแน่เด็ดเดี่ยว เราก็จะโอนอ่อนผ่อนตาม

ให้เราเลือกที่จะทำสิ่งดีๆ ไม่ว่าจะเป็นการลดละสิ่งที่ไม่ดี หรือการทำสิ่งดีๆ ที่เป็นทางบวก เช่น การทำวัตรสวดมนต์ การเจริญสติทำสมาธิ และตั้งใจทำให้ได้ทุกวัน จะมีข้ออ้างยังไงก็จะไม่บ่ายเบี่ยง ไม่หลีกเลี่ยง หรือไม่ยกเลิก อันนี้จะเป็นการบำเพ็ญบารมี

 

ต่อไปพอเราทำได้ ทำสำเร็จตลอด 3 เดือน ต่อไปเรื่องที่ยากกว่านั้นเราก็จะมีความมั่นใจที่จะทำได้ เพราะว่าเรื่องอื่นเราก็เคยทำมาแล้ว ข้อสำคัญก็คือเมื่อเราตั้งใจจะลดละเลิกอะไรก็ตาม หรือตั้งใจจะทำสิ่งดีๆ ก็ตาม เพียงแค่ตั้งใจว่าจะทำให้ดีที่สุด ไม่มีความหมายเลย เดี๋ยวนี้ได้ยินบ่อย ฉันหรือผมจะทำให้ดีที่สุด อันนี้ไม่มีความหมายเลย เป็นแค่คารม เพราะว่าดีที่สุดของเราแปรเปลี่ยนโอนเอียงได้