Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

25640105pm--อยู่อย่างเข้าใจอนิจจัง

5 ม.ค. 64 (เย็น) - อยู่อย่างเข้าใจอนิจจัง : ตัวการที่ทำให้เกิดทุกข์ แต่ที่จริงมันไม่ใช่หรอก เป็นเพราะใจของเขารวมทั้งใจของเราด้วยที่ไปยึดสิ่งต่างๆทั้งรูปธรรมนามธรรมว่ามันเที่ยง มันคงทน อยากให้มันเหมือนเดิม หรือว่าไปนึกว่ามันเป็นเราเป็นของเรา ตรงนี้ต่างหาก และที่ไปยึดอย่างนั้น ก็เพราะอะไร เพราะไม่รู้จักอนิจจัง ไม่เข้าใจอนิจจังว่ามันเป็นสัจธรรม รวมทั้งไม่เข้าใจอนัตตาด้วยว่าเป็นสัจธรรมด้วยที่ครอบคลุมทุกสิ่งทุกอย่างทั้งรูปธรรมนามธรรม ทั้งที่เรามี ทั้งที่เราเป็น เพราะไม่รู้จักอนิจจัง ไม่รู้จักอนัตตา ก็ไปยึดสิ่งต่างๆว่าเป็นเที่ยง ก็เป็นเราว่าเป็นของเรา แล้วพอสิ่งต่างๆแปรปรวนไป หรือเปลี่ยนแปลงไปตามเหตุตามปัจจัย ตามหลักอนิจจัง ตามหลักอนัตตา ผู้คนก็เลยทำใจไม่ได้

แต่ถ้าหากว่าเข้าใจว่าสัจธรรมความจริงของโลก มันก็คือความไม่เที่ยง ความแปรเปลี่ยน อะไรๆก็เกิดขึ้นได้ ไม่ได้อยู่ในอำนาจของเรา ต้องเป็นไปตามเหตุตามปัจจัย ซึ่งเป็นลักษณะของอนัตตา เพราะฉะนั้น ถ้าเราเข้าใจสัจธรรม ความจริงเป็นอนิจจัง เป็นอนัตตา เราก็จะวางใจถูก ก็ไม่เอาใจไปผูกมัด ยึดติด เกาะเกี่ยวกับสิ่งต่างๆ หรือว่ามีความยึดความอยากว่ามันต้องเที่ยง เป็นของเราชั่วฟ้าดินสลาย เมื่อไม่เอาใจไปเกาะเกี่ยว ยึดมั่น ถึงเวลามีความแปรเปลี่ยนไป ใจก็ไม่ทุกข์ 

25640105am--รู้ทันใจที่ไม่พอ

5 ม.ค. 64 (เช้า) - รู้ทันใจที่ไม่พอ : ใจที่ไม่พอนั้น รากเหง้าของมันคืออะไร คือความยึดติด ความยึดติดถือมั่นในตัวกูของกู หรือความยึดติดถือมั่นว่าเป็นตัวกูของกู อยากจะมาสนองตัวกูหรืออยากจะมีของกูเย่อะๆ ตัวนี้แหล่ะที่เป็นรากเหง้าสำคัญที่ทำให้ใจไม่รู้จักพอ แล้วพอใจไม่รู้จักพอเข้า ความไม่พอใจ ความทุกข์ก็ตามมา ทั้งๆที่เราบอกว่าทำไปเพระาอยากได้บุญ ทำไปเพราะเป็นความดี ทำไปเพราะว่าจะได้เป็นสิริมงคล มีรูปไปติดที่บ้าน แต่เหตุผลที่ลึกลงไปอาจจะไม่ใช่ อาจจะเป็นยึดมั่นในตัวกูของกู สนองความอยากจะได้รูป ไปสนองกิเลสของตัว ไปสนองในสิ่งที่เรียกว่า เป็นมานะ ความถือตัว

อันนี้เป็นเรื่องละเอียดอ่อนของจิตที่ฉลาด เราต้องรู้เท่าทันมัน เราจะได้วางใจให้ถูก เมื่อเราลดความยึดมั่นถือมั่น ความรู้จักพอก็จะเกิดขึ้น พอความรู้จักพอเกิดขึ้น ความไม่พอใจก็ลดน้อยถอยลง ใจก็สงบเย็นได้ 

25640104pm--รักษาใจให้พ้นภัยโควิด

4 ม.ค. 64 - รักษาใจให้พ้นภัยโควิด : คนโบราณเตือนเอาไว้ อยู่คนเดียวให้ระวังความคิด อยู่กับมิตรให้ระวังวาจา ช่วงนี้หลายคนเมื่อต้องเก็บตัวอยู่ที่บ้าน พอตัวอยู่บ้าน ใจไม่รู้ไปอยู่ไหน คิดไปสารพัด สุดท้ายตัวเองก็เป็นทุกข์เสียเอง อันนี้เรียกว่าแม้ว่าจะมีการ์ดรักษากาย ดูแลกายดี แต่ว่าไม่มีการ์ดรักษาใจ แม้ว่าตัวอยู่บ้าน แต่ว่าใจไม่รู้ว่าอยู่ไหน จำเป็นมากที่เราต้องหาบ้านให้กับใจด้วย ใจที่ไม่มีบ้านอยู่ ก็ระเหเร่ร่อน กระเซ่อะกระเซิง ต้องหาบ้านให้ใจด้วยไม่ใช่มีแต่บ้านให้กับกาย จะมีบ้านที่แพงหรู คฤหาสน์ ก็ไม่ได้ช่วยอะไรเลยเพราะถึงแม้กายไม่ป่วย กายไม่ทุกข์ แต่ใจเป็นทุกข์เพราะว่าไม่มีบ้านให้กับใจ

เพราะฉะนั้น ถ้าเรามีสติ สติจะพาใจกลับบ้าน บ้านคืออะไร คือความรู้สึกตัว ระหว่างที่ตัวอยู่บ้าน ทำงานทำการ ใจก็อยู่กับสิ่งที่ทำ กับงานที่กำลังทำเฉพาะหน้า หรืออยู่กับปัจจุบัน ทำด้วยความรู้สึกตัว ใจก็จะปลอดภัยเพราะว่าไม่ได้ฟุ้งปรุงแต่งไปต่างๆนานา ชนิดที่ไปสร้างความทุกข์หรือเอาความทุกข์มาซ้ำเติมจิตใจ ตอนนี้เป็นช่วงเวลาที่จำเป็นมากที่เราต้องรู้จักหาบ้านให้กับใจ หรือว่ามีเครื่องมือที่จะเป็นการ์ดให้กับจิตใจของเรา 

25631231pm--ก้าวสู่ปีใหม่ด้วยใจที่สดใส

31 ธ.ค. 63 - ก้าวสู่ปีใหม่ด้วยใจที่สดใส : ผู้มีปัญญาย่อมตัดสินได้เองว่าอะไรคือพรอันประเสริฐที่ตนควรตั้งจิตปรารถนาให้บังเกิดขึ้นกับตน แน่นอนว่าการตั้งจิตปรารถนาอย่างเดียวย่อมไม่พอ แต่จะต้องลงมือทำด้วยความเพียรของตนด้วย

ดังนั้นในโอกาสปีใหม่ที่จะมาถึงนี้ อาตมาขออวยพรให้ มีความเพียรพยายามในการสร้างคุณงามความดีและบ่มเพาะคุณภาพจิตให้เจริญงอกงาม จนพบความสงบเย็นในชีวิต มีปัญญาพาจิตออกจากความทุกข์ เข้าถึงสุขอันเกษมคือพระนิพพานในปัจจุบันชาติด้วยเทอญ 

25631229pm--ทางเลือกของชีวิต

29 ธ.ค. 63 - ทางเลือกของชีวิต : คนเรา ไม่ว่าเราจะมีชีวิตที่สะดวกสบายอย่างไร มีความพรั่งพร้อมทางวัตถุอย่างไร สุดท้ายนอกจากเราต้องแก่ ต้องเจ็บต้องป่วย สุดท้ายก็ต้องตาย แต่คนบางคน พอถึงเวลาตายเขาตายสงบ เพราะว่าเขาได้ฝึกฝนจิตใจ ได้ทำความเพียร ได้ปฏิบัติธรรมมา ยอมเหนื่อยยอมลำบากในการฝึกฝนปฏิบัติธรรม เพื่อเตรียมพร้อมรับมือความไม่เที่ยงของสังขาร จะลำบากในวันนี้แต่ว่าพอถึงเวลาที่ใกล้จะหมดลม ไม่มีความทุกข์ จิตใจเรียกว่าเป็นปกติได้ เพราะว่าเต็มใจพร้อมที่จะตาย เพราะได้ฝึกไว้ดีแล้ว ขณะที่คนจำนวนไม่น้อย ไม่สนใจเรื่องนี้ ใช้ชีวิตอยู่อย่างลืมตาย หรือว่ายังสนุกสนานเพลิดเพลิน อันนี้เรียกว่าสบายทีแรก แต่ว่าตามมาด้วยความลำบากหรือความทุกข์ พอถึงเวลาตายก็ทุรนทุราย

ตรงข้ามกับคนที่ยอมลำบากเพื่อเตรียมตัวเตรียมใจ เมื่อเจอความไม่เที่ยงของชีวิต ซึ่งมีทั้งความแก่ ความเจ็บ ความพลัดพรากและความตาย พอถึงเวลาที่จะต้องตาย ก็ไม่ทุรนทุราย จิตใจก็ยังเป็นสุขหรือสงบได้ เราเลือกได้ว่า เราจะสุขก่อนแล้วทุกข์ทีหลัง หรือว่าทุกข์ ลำบากก่อนแล้วสุขทีหลังหรือสบายทีหลัง ซึ่งจะว่าไปแล้ว ผู้มีปัญญาจะเลือกอย่างหลังคือ ลำบากก่อนค่อยสบายทีหลัง หรือทุกข์ก่อนแล้วค่อยสบายทีหลัง เพราะว่าถ้าเลือกสบายก่อน มันก็สบายไม่มาก หรือถ้าจะสุขก่อนก็สุขไม่มาก แต่พอเจอทุกข์ทีหลัง มันหนักหนาสาหัสมากเลย อย่างตัวอย่างที่ได้ยกมา ก็เลือกเอาว่า เราจะสุขก่อนแล้วก็ทุกข์ทีหลัง หรือว่าลำบากก่อน แล้วก็ค่อยสุขหรือสบายทีหลัง 

25631228pm--พัฒนาชีวีตให้ครบถ้วน

28 ธ.ค. 63 - พัฒนาชีวีตให้ครบถ้วน : เรามาเพื่อฝึกฝนตนให้ครบทั้งสีด้าน คือหนึ่ง ด้านกาย,ด้านศีล,ด้านจิต,ด้านปัญญา จริงๆเราคุ้นกับคำว่าไตรสิกขาคือศีล,สมาธิ,ปัญญา ฝึกศีล สมาธิ ปัญญา นี่มันก็เป็นขั้นตอนการฝึกที่ครบถ้วนแต่ว่าบางทีท่านก็จำแนกให้ละเอียดขึ้นจากสามอย่าง ท่านก็จำแนกเป็นสี่คือเพิ่มกายภาวนาเข้าไปซึ่งที่จริงมันก็เป็นส่วนหนึ่งของศีลและภาวนาก็ได้และเมื่อเรามาฝึกตน ไม่ว่าจะมาวัดหรือมาฝึกที่ไหนก็ตามรวมทั้งเมื่ออยู่บ้านก็อย่าทิ้งสี่ประการนี้ 

25631220pm--จิตรู้ ใจสงบ

20 ธ.ค. 63 - จิตรู้ ใจสงบ : อีกไม่ถึง 2 สัปดาห์ ปี 2563 ก็จะผ่านพ้นไป เป็นปีที่เห็นพ้องต้องกันว่าเป็นปีที่พิเศษ มีเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิดเกิดขึ้น ส่งผลกระทบต่อผู้คนมากมาย ทั้งโลกเลยก็ว่าได้ สร้างความทุกข์ ความหนักอกหนักใจ ยังไม่ต้องพูดถึงความเจ็บป่วยซึ่งบางรายถึงกับเสียชีวิต ทำให้เราตระหนักถึงความสำคัญของการระมัดระวังรักษากายเพื่อให้ไกลจากโรคโควิด แต่สิ่งหนึ่งที่จำเป็น นอกจากดูแลรักษากายแล้ว ที่สำคัญไม่น้อยทีเดียวคือการมีสิ่งช่วยรักษาใจ ไม่เช่นนั้นแม้กายจะห่างไกลจากโควิด ใจก็ยังเต็มไปด้วยความทุกข์ เพราะความกลัว วิตกกังวลสารพัด สิ่งหนึ่งที่จะช่วยทำให้เรามีภูมิคุ้มกันจิตใจ ก็คือธรรมะ

ธรรมะเป็นเรื่องของชีวิตเรื่องของจิตใจ ถ้าหากว่าเราน้อมนำธรรมะมาไว้กับใจ ก็จะมีเครื่องรักษาใจหรือว่าภูมิคุ้มกันจิตใจ ไม่เพียงแต่ช่วยทำให้เราสามารถที่จะดำรงชีวิตอย่างเป็นสุขท่ามกลางโควิตที่แพร่ระบาดซึ่งก็มีแนวโน้มว่าจะกลับมาระบาด หรือถึงแม้ไม่มี covid ระบาดเลย ก็จะต้องเกิดขึ้นในอนาคตอย่างแน่นอน และย่อมมีวันที่ covid จะไม่ได้เป็นภัยคุกคามชีวิตและสุขภาพของเราอีกต่อไป แต่ถึงแม้วันนั้นจะมาถึง ก็จะมีความทุกข์อื่นอีกมากมายที่จะเกิดขึ้นกับเรา ถ้าหากว่าเราไม่ได้มีภูมิคุ้มกันจิตใจ ไม่มีธรรมะเป็นเครื่องนำพาชีวิตจิตใจไปในทางที่ดีงาม ประกอบไปด้วยสติและปัญญา

 

ที่จริงธรรมะ เป็นเรื่องของชีวิต เป็นเรื่องของความเป็นจริงที่เราสามารถจะไตร่ตรองได้ด้วยประสบการณ์ของเรา ยิ่งถ้าเรามีประสบการณ์ในการปฏิบัติ น้อมนำธรรมะมาใช้กับชีวิตประจำวัน ก็จะยิ่งเห็นอานิสงส์คุณค่ามากขึ้น ทำให้เราสามารถที่จะดำเนินชีวิตไปอย่างที่ถูกต้อง 

25631220am--เป็นสุขในทุกความเปลี่ยนแปลง

20 ธ.ค. 63 - เป็นสุขในทุกความเปลี่ยนแปลง : ไม่มีอะไรที่จีรังยังยืน ความทุกข์ก็เช่นกัน สักวันก็ต้องสิ้นสุด ขณะเดียวกันไม่มีอะไรที่ไร้ค่า ความทุกข์ที่เกิดกับเราย่อมมีประโยชน์ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง อย่างน้อยก็ทำให้เราเข้มแข็งขึ้น เสมือนมีภูมิต้านทานความทุกข์ หลายคนพบว่าความทุกข์ได้ผลักให้ตนได้พบสิ่งดี ๆ ในชีวิต เช่น พบธรรม ซึ่งนำพาให้บรรลุถึงความสุขอันประเสริฐ ขณะที่จำนวนไม่น้อยพบว่า ความทุกข์นั้นแหละคือสัจธรรม ซึ่งเปิดใจให้ประจักษ์แจ้งในความจริงของชีวิต เกิดปัญญาที่ช่วยยกจิตให้เป็นอิสระจากความทุกข์ได้ในที่สุด

ทุกข์กับธรรมนั้นใกล้กันมาก ทุกข์ทำให้เราเห็นธรรม ส่วนธรรมย่อมนำให้เกิดสุข มองในแง่นี้ทุกข์กับสุขก็ไม่ได้อยู่ห่างกันราวคนละขั้ว ถ้าเกี่ยวข้องกับทุกข์ให้เป็น แทนที่จะจมทุกข์ หมกมุ่นในทุกข์ หรือเป็นทุกข์ หากเห็นมัน รู้จักมัน ใช้มันให้เป็น สุขก็เกิดขึ้นได้ จะเรียกว่าทุกข์มาเพื่อให้เราพบสุขก็ได้

25631208pm--ซ้อมตายก่อนตายจริง

8 ธ.ค. 63 (เย็น) - ซ้อมตายก่อนตายจริง : ความตายเป็นสิ่งแน่นอนสำหรับทุกชีวิต แต่ขณะเดียวกันก็เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน เพราะเราไม่อาจกำหนดหรือคาดทำนายได้ว่าจะตายเมื่อใด ที่ไหน และด้วยสาเหตุอะไร แม้แต่นักโทษประหารหรือผู้ป่วยระยะสุดท้ายก็อาจจบชีวิตด้วยสาเหตุที่ไม่คาดฝัน ทั้งความแน่นอนและไม่แน่นอนนี้เองมีส่วนทำให้ความตายเป็นเรื่องน่าสะพรึงกลัวมากขึ้น โดยเฉพาะสำหรับผู้คนที่ปรารถนาจะควบคุมทุกอย่างไว้ในอำนาจ

เป็นเพราะเห็นความตายเป็นเรื่องน่าสะพรึงกลัว เราจึงไม่อยากนึกถึงความตายของตนเอง (แต่อาจสนใจอยากรู้ความตายของคนอื่น ทั้งโดยผ่านสื่อนานาชนิดและด้วยพฤติกรรม “ไทยมุง”) สุดท้ายก็เลยลืม (หรือแกล้งลืม)ว่าตนเองจะต้องตาย แต่ไม่ว่าจะปัดไปให้พ้นตัวเพียงใด ในที่สุดความตายก็ต้องมาถึงจนได้

ความตายนั้นเป็นบททดสอบที่สำคัญที่สุดของชีวิต บททดสอบอื่น ๆ นั้นเราสามารถสอบได้หลายครั้ง แม้สอบตกก็ยังสามารถสอบใหม่ได้อีก แต่บททดสอบที่ชื่อว่าความตายนั้น เรามีโอกาสสอบได้ครั้งเดียว และไม่สามารถสอบแก้ตัวได้เลย ยิ่งไปกว่านั้นยังเป็นบททดสอบที่ยากมาก และสามารถเกิดขึ้นเมื่อใดก็ได้ โดยไม่ทันได้ตั้งตัว เป็นบททดสอบที่เราแทบจะควบคุมอะไรไม่ได้เลย ไม่ว่าเวลา สถานที่ หรือแม้กระทั่งร่างกายและจิตใจของตนเอง 

25631208am--Happy Deathday

8 ธ.ค. 63 (เช้า) - Happy Deathday : น้อยคนตระหนักว่าขณะที่ตนมีเงินทองเพิ่มขึ้นนั้น เวลาของตนในโลกนี้กลับเหลือน้อยลงทุกที และเมื่อถึงวันที่ตนหมดอายุขัย ไปสู่ปรโลก มีทรัพย์สมบัติมากมายเพียงใดก็เอาไปด้วยไม่ได้ ร้ายกว่านั้นก็คือการพบว่ามีหลายสิ่งหลายอย่างที่ตนควรทำแต่กลับไม่ได้ทำ ใครที่ตระหนักเช่นนี้ย่อมไม่ปล่อยให้เวลาของตนหมดไปกับการสะสมเงินทองหรือเพลิดเพลินในความสนุกสนาน แต่จะให้ความสำคัญกับสิ่งที่มีความหมายต่อจิตใจ อันนำมาซึ่งความสงบเย็นและความสุขใจ อาทิ การทำความดี สร้างบุญกุศล ให้เวลาแก่คนที่ตนรัก รวมทั้งการเข้าถึงประโยชน์สูงสุดแห่งความเป็นมนุษย์ นั่นคือ การเป็นอิสระจากความทุกข์ และที่จะมองข้ามมิได้ก็คือ การเตรียมตัวเตรียมใจพร้อมรับมือกับความตาย อันเป็นความจริงที่ไม่มีใครหนีพ้น คนที่หมั่นเตือนตนว่าเวลาเหลือน้อย ย่อมสามารถเผชิญความตายได้ด้วยใจสงบ