Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

25631207pm--สุขใจในวัยชรา

7 ธ.ค. 63 - สุขใจในวัยชรา : ความแก่ ความชราเกิดขึ้น อย่าไปรังเกียจ ยอมรับมัน ไม่ต้องปิดบังมัน แทนที่จะเอาน้ำยามาทำให้ผมดำสลวย ลองให้มันมีความหงอกแสดงตัวออกมา ความเหี่ยวความย่นแสดงออกมา อันนี้เป็นการฝึกจิตให้ยอมรับความแก่ ถ้าแค่นี้ยอมรับไม่ได้ ต่อไปเวลาเหี่ยวหนักกว่านี้ แก่หนักกว่านี้จะทำอย่างไร แต่หลายคนก็พยายามปิดบัง รังเกียจมัน ซึ่งเท่ากับเป็นการขุดหลุมแห่งความทุกข์ให้กับตัวเองในวันข้างหน้า เพราะว่าพออายุ 50-60 จะหนักกว่านี้ แต่ถ้าเรายอมรับว่าความชราของเราที่มาแสดงตัวได้ตั้งแต่วันนี้ ถึงเวลาแสดงหนักชัดเจนขึ้น เราก็จะไม่ทุกข์อะไร พร้อมที่จะไม่ปิดบัง ผมที่หงอก หนังที่เหี่ยวได้ และนั้นแหล่ะก็จะทำให้ใจไม่ทุกข์ ที่ทุกข์คือกาย แต่ใจไม่ทุกข์ ต้องฝึกแบบนี้บ้าง ฝึกเผชิญหน้ากับความแก่ที่ค่อยๆแสดงตัวออกมา ไม่ว่าผู้หญิงหรือผู้ชาย 

25631205am--ทำบุญกับครอบครัว

5 ธ.ค. 63 - ทำบุญกับครอบครัว : กับคนในบ้านก็เช่นกัน เราควรหัดชื่นชมคุณความดีของเขาบ้าง ที่แล้วมาเราอาจมองข้ามไปเพราะคุ้นชินความดีที่เขาทำกับเราจนมองเห็นเป็นเรื่องธรรมดา เพลงที่แสนไพเราะ หากได้ฟังทุกวันทุกคืนก็กลายเป็นเพลงดาษ ๆ ไม่มีเสน่ห์สำหรับเรา ฉันใดก็ฉันนั้น คำพูดที่ไพเราะของภรรยา น้ำใจของสามี หรือความใส่ใจของพ่อแม่ หากเราได้ยินได้ฟังหรือได้รับติดต่อกันเป็นปี ๆ หรือนานนับสิบปี ก็กลับกลายเป็นสิ่งสามัญจนเรามองไม่เห็นความสำคัญ ไม่ต่างจากอากาศที่เราไม่ค่อยเห็นคุณค่าทั้ง ๆ ที่ขาดมันไม่ได้เลย

น่าแปลกก็ตรงที่หากคนใกล้ตัวทำผิดพลาดหรือสร้างความไม่พอใจแก่เรา แม้เพียงครั้งเดียว การกระทำนั้น ๆ กลับฝังใจเราได้นานหรือลึกกว่าความดีที่เขาทำกับเรานับร้อยนับพันครั้ง ใช่หรือไม่ว่าเวลาเขาทำดีกับเรา เรามองว่านั่นเป็น “หน้าที่ของเขา” หรือเป็น “สิทธิที่เราควรได้รับ”แต่เมื่อใดที่เขาทำไม่ดีกับเรา ทำให้เราไม่พอใจ เรากลับมองว่าการกระทำเช่นนั้นเป็น “สิ่งที่ไม่สมควร” เป็นเรื่อง “ไม่ธรรมดา” ดังนั้นจึงฝังใจเราได้ง่ายกว่า อันที่จริงเขาอาจไม่ได้ทำผิดพลาดเกินวิสัยปุถุชน แต่ความที่เรามักจะมีความคาดหวังสูงจากคนใกล้ชิด ความผิดพลาดของเขาแม้เพียงเล็กน้อยก็ทำให้เราหัวเสีย ขุ่นเคือง หรือน้อยเนื้อต่ำใจได้ง่ายและนาน

 

คนในบ้านหรือคนใกล้ตัวนั้น ไม่ว่าจะดีแสนดีเพียงใด ก็ย่อมมีวันที่ต้องกระทบกระทั่งกับเราบ้าง แต่หากเราไม่ฝังใจอยู่กับเหตุการณ์เหล่านั้น หันมามองและชื่นชมคุณความดีของเขา เปิดใจรับรู้ความรักที่เขามีต่อเรา เราจะรักเขาได้ง่ายขึ้น และตระหนักว่าเขามีความสำคัญต่อชีวิตของเรายิ่งกว่าคนไกลตัวเสียอีก อย่ารอให้เขาจากไปเสียก่อนถึงค่อยมาเห็นคุณค่าของเขา ถึงตอนนั้นก็สายไปเสียแล้ว

 

อะไรก็ตามยิ่งอยู่ใกล้ตัวมากเท่าไร เราย่อมหน่ายแหนงและระอาได้ง่ายมากเท่านั้น เพราะใจที่ชอบเห็นแต่แง่ลบมากกว่าแง่บวก มิใช่แค่ต้นไม้ในบ้าน หรือคนในบ้านเท่านั้น หากยังรวมถึงทรัพย์สมบัติในบ้านด้วย แต่นั่นยังไม่ใกล้เท่ากับร่างกายและจิตใจของเราเอง ไม่ว่าสวยเท่าใดก็ยังเห็นแต่ความไม่งามของตัวเอง ไม่ว่าจะทำดีเพียงใดก็ยังเห็นแต่ตัวเองในแง่ร้าย คนที่เกลียดตัวเองนั้นทุกวันนี้มีมากมาย ยิ่งรักก็ยิ่งเกลียดเพราะไม่ดีอย่างที่หวัง ยิ่งยึดติดคาดหวังกับความสมบูรณ์พร้อม ก็ยิ่งเห็นแต่ความพร่องของตนเอง

ลองมองให้เห็นความดีของตัวเองบ้าง ให้อภัยกับความผิดพลาด ยอมรับความไม่สมบูรณ์พร้อม ใช้สิ่งที่มีอยู่แม้น้อยนิดเพื่อการสร้างสรรค์สิ่งดีงาม แล้วคุณจะรักตัวเองได้มากขึ้น 

20201202---สามมิติของชีวิตที่ประเสริฐ

2 ธ.ค. 63 -- สามมิติของชีวิตที่ประเสริฐ : เสียงธรรมจากหลวงพ่อไพศาล วิสาโล เทศน์งานศพแม่ชีสุขี จิตเจริญ หาดใหญ่ วันที่ ๓๐ พฤศจิกายน ๒๕๖๓

25631201pm--ครองตนด้วยสติ

1 ธ.ค. 63 - ครองตนด้วยสติ : ชีวิตนั้นผันผวนไม่แน่นอน ถ้าไม่อยากถูกทุกข์ท่วมทับ เราก็จำต้องมาฝึกสติกัน ใครที่ปฏิบัติก็จะพบว่าถ้าเรามีสติว่องไว ใจจะฟุ้งซ่านไปได้ไม่ไกล ประเดี๋ยวก็กลับมาอยู่กับปัจจุบัน กลับมาอยู่กับกาย อยู่กับอิริยาบถ อยู่กับงานที่กำลังทำอยู่ บางครั้งความคิดหรืออารมณ์ความรู้สึกมันรุนแรงมาก เช่น พอครุ่นคิดเรื่องเก่าๆ ที่เคยทำให้เจ็บปวด ถ้าสติเราไม่ไวพอ กว่าจะรู้ตัวก็คิดไปไกลหรือตีอกชกหัวไปแล้ว แต่ถ้าสติไว ก็จะรู้ตัวไว หลุดจากความฟุ้งซ่าน ทำให้ใจเราโปร่งเบาขึ้น ความระลึกได้ ความรู้ตัว มีเป็นลำดับขั้น แต่ละขั้นจะละเอียดอ่อนและฉับไวมากขึ้น จะทำให้เราระลึกรู้ในปัจจุบันได้เร็ว ทำให้หลุดจากความทุกข์ได้เร็ว และเข้าถึงความสุขที่ประณีตขึ้น 

25631130pm--สามมิติของชีวิตที่ประเสริฐ

30 พ.ย. 63 - สามมิติของชีวิตที่ประเสริฐ

25631116am--ทำดีละชั่วทำจิต ชีวิตเป็นสุข

16 พ.ย. 63 - ทำดีละชั่วทำจิต ชีวิตเป็นสุข : การปฏิบัติธรรมนั้นส่วนหนึ่งหมายถึงการปฏิบัติให้ถูกครรลองคลองธรรม หรือปฏิบัติอย่างมีจริยธรรม เช่น หมั่นให้ทาน รักษาศีล ไม่เบียดเบียนใคร คำว่าธรรมะนั้นแง่หนึ่งหมายถึงคุณธรรม การปฏิบัติธรรมจึงเป็นการส่งเสริมให้ตนเองมีคุณธรรมมากขึ้น มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ มีความเมตตากรุณา แต่ธรรมะยังมีอีกความหมายหนึ่ง คือสัจธรรม หรือความจริง การปฏิบัติธรรมจึงหมายถึงการฝึกจิตให้เห็นความจริงที่เป็นสากล แล้วความจริงนั่นแหละที่จะนำเราไปสู่ความสุข

พระพุทธศาสนาจะพูดถึง ๓ คำนี้มาก คือ ความดี ความจริง และความสุข ไม่ใช่พูดแต่เฉพาะความทุกข์ ที่พูดถึงความทุกข์ก็เพื่อให้รู้ว่าเราต้องไม่อยู่เฉย จะต้องหมั่นทำความดี และฝึกจิตให้เห็นความจริง สิ่งที่เกิดขึ้นตามมาก็คือความสุข แล้วความสุขก็จะไปหล่อเลี้ยงใจให้หมั่นทำความดี และพากเพียรในการเห็นความจริงอย่างแจ่มแจ้ง ทั้ง ๓ อย่างนี้ต้องไปด้วยกัน คนเราจะทำความดีก็ต้องมีความสุขเป็นเครื่องหล่อเลี้ยง ถ้าทำความดีแล้วไม่ค่อยมีความสุขก็ทำได้ไม่นาน แต่ความสุขในที่นี้ไม่ได้หมายถึงความสุขที่เกิดจากทรัพย์ ชื่อเสียง คำสรรเสริญ ซึ่งเป็นของชั่วคราว แต่หมายถึงความสุขที่เกิดจากการทำความดี เป็นความสุขใจ ไม่ใช่สุขทางวัตถุ ความสุขยังทำให้เราอยากจะพากเพียรฝึกฝนตนให้เห็นถึงความจริง พอเห็นความจริงแล้วความสุขก็เกิดขึ้นได้ง่าย 

25631111pm--รู้แล้ววาง

11 พ.ย. 63 - รู้แล้ววาง : สติช่วยทำให้เห็นความจริงว่าสิ่งเหล่านี้ไม่เที่ยง และเมื่อมันไม่เที่ยงจึงเป็นทุกข์ คือเสื่อมสลายไปในที่สุด ดังนั้นถ้ายึดมัน เราก็จะทุกข์ เมื่อเรามีปัญญา ต่อไปใจก็จะค่อย ๆ วางอารมณ์ หรือวัตถุสิ่งของ รวมทั้งคนรัก

เวลาสูญเสียสิ่งเหล่านี้หรือคนใกล้ตัว เราจะทุกข์น้อยลง หรือถึงแม้มีความทุกข์เกิดขึ้น ก็ไม่ไปยึดความทุกข์เหล่านั้นเอาไว้ เมื่อมีความเสียใจเกิดขึ้น ก็ไม่ยึดความเสียใจนั้นเอาไว้ เมื่อมีความคับแค้นเกิดขึ้น ก็ไม่ยึดความคับแค้นนั้นเอาไว้ เมื่อไม่ยึดก็ไม่เป็นทุกข์ อันนี้เรียกว่า รู้ทุกข์ แต่ไม่เป็นทุกข์

 

รู้ทุกข์ กับ ไม่เป็นทุกข์ ต่างกันมากนะ คนส่วนใหญ่เป็นทุกข์ แต่น้อยคนที่รู้ทุกข์ เราจะรู้ทุกข์ได้เพราะเรามีสติ และเห็นว่าอารมณ์เหล่านี้ ไม่น่ายึด สติช่วยพาจิตของเราออกห่างจากอารมณ์เหล่านี้ กลายเป็นเห็น ไม่เข้าไปเป็น ไม่เข้าไปยึดว่ามันเป็นเรา เป็นของเรา 

25631110pm--สิ่งยึดเหนี่ยวใจให้มั่นคง

10 พ.ย. 63 - สิ่งยึดเหนี่ยวใจให้มั่นคง : สังเกตดู ใจเรามักจะถูกทอดทิ้ง จนกระทั่งความเศร้าโศก ความเครียด ความเกลียด ความโกรธ มันเล่นงาน จนกระทั่งกินไม่ได้ นอนไม่หลับ จนกระทั่งจิตใจรุ่มร้อน อยู่ไม่เป็นสุข กระสับกระส่ายทุรนทุราย อันนี้เรียกว่า ใจถูกทอดทิ้ง สติไม่มาทำหน้าที่เฝ้า ทำหน้าดูแล แต่ถ้าเรามีสติที่ดี มันไม่ลืมกายไม่ลืมใจ กายทำอะไรใจก็รู้ เวลามีอารมณ์ใดเกิดขึ้นก็มีสติช่วยรักษาใจ ไม่ให้อารมณ์นั้นมาทำร้าย หรือมาชักจูงให้ทำ ให้เราต้องมาเสียใจในภายหลัง มีสิ่งล่อเร้าเย้ายวนอย่างไรใจก็ไม่หลงเชื่อตาม จะมีสิ่งยั่วยุอย่างไรใจก็ไม่โกรธหรือว่าไม่หวั่นไหว เรียกว่ามีเครื่องยึดเหนี่ยว เหมือนกับเรือที่มีสมอที่คอยยึดเอาไว้ ไม่ว่าจะพายุอย่างไรเรือก็ไม่อับปางหรือว่าไม่ถูกพายุพลัดพาไปสูญหาย

เพราะฉะนั้นสติจึงเป็นเรื่องสำคัญที่คนมักมองข้าม เพราะเราคิดว่าเรามีสติอยู่แล้ว ไม่เช่นนั้นเราก็เป็นบ้าไปแล้ว แต่เราลืมไปว่าเราอาจจะไม่ใช่วิกลจริตแบบ 24 ชั่วโมง แต่ว่าบางครั้งเราก็บ้า บางครั้งแล้วก็คลั่งบางครั้งเราก็เสียผู้เสียคนในบางขณะเพราะอารมณ์มาเล่นงาน ความโกรธมันสั่งให้เราด่า ความโกรธมันสั่งให้เราทำลายข้าว พูดจาทำร้ายจิตใจเพื่อนหรือว่าผู้มีพระคุณ หรือบางทีความเศร้าโศกก็ทำร้ายจิตใจร่างกายของเรา อันนี้เรียกว่าขาดสติจนเสียผู้เสียคนไปไม่มากก็น้อย

 

การเจริญสติ เมื่อสติหมายถึงการไม่ลืมกายไม่ลืมใจ สิ่งที่เราฝึกก็คือฝึกให้รู้กายรู้ใจอย่างต่อเนื่อง เวลากายทำอะไรใจก็รู้ ใจรู้เพราะอะไรเพราะว่าใจอยู่กับเนื้อกับตัว พอใจอยู่กับเนื้อกับตัว มันก็รู้เนื้อรู้ตัวทำอะไรใจก็รู้ หรือว่าใจเผลอคิดนึกไป หรือมีอารมณ์ใดเข้ามาครอบงำย่ำยี ก็รู้ทัน มีสติช่วยดึงจิตออกจากอารมณ์นั้น หรือว่ามีสติช่วยป้องกันไม่ให้อารมณ์นั้นเข้ามาเล่นงานจิตใจ มันทำได้ เพียงแค่รู้ทันว่ามีอารมณ์เกิดขึ้น รวมทั้งมีความคิดที่เป็นตัวปรุงแต่งอารมณ์เหล่านั้น มารรบกวนจิตใจ 

25631105pm--ทำอะไรก็เติมใจใส่ไปด้วย

5 พ.ย. 63 - ทำอะไรก็เติมใจใส่ไปด้วย : เวลาทำอะไรก็รู้เนื้อรู้ตัว มันไม่ใช่แค่รู้เนื้อรู้ตัวอย่างเดียว มันเกิดความโปร่ง เกิดความเบา เพราะถ้าใจไม่อยู่กับเนื้อกับตัว ใจไปหลงคิดเรื่องโน้นเรื่องนี้ มันก็เครียด วิตก กังวล บางทีไปคิดเรื่องคำต่อว่าด่าทอ มันก็ทำให้โกรธ แต่พอเอาใจมาอยู่กับปัจจุบัน อยู่กับการกระทำ มันก็โปร่งเบา ไม่ใช่แค่ใจสบายอย่างเดียว ทำอะไร การกระทำนั้นๆ ก็ทำได้ดี ทำได้ถูกต้อง ล้างจานก็วางจานวางช้อนได้เป็นระเบียบ กวาดใบไม้กวาดขยะก็กวาดได้ถูกต้อง เป็นระเบียบเรียบร้อย เพราะว่าทำด้วยความใส่ใจ ทำอย่างมีสติ ใจไม่ลอย ถ้าใจลอยเมื่อไหร่ก็เกิดปัญหาได้ง่าย แม้จะเป็นงานง่ายๆเช่น ล้างจาน หรือว่าแต่งเนื้อแต่งตัว ใจลอย กลัดกระดุมผิด บางทีก็ลืมนั่นลืมนี่ เป็นเพราะว่าใจไม่ได้อยู่กับเนื้อกับตัว ขาดสติ เพราะว่าไม่มีนิสัยที่จะพาใจมา ไม่เติมใจกับการกระทำต่างๆ

แต่ถ้าเราทำอะไรด้วยความรู้เนื้อรู้ตัว ทำด้วยสติ ข้างในมันก็จะเย็นสงบ ข้างนอกคือการกระทำต่างๆมันก็ราบรื่น อันนี้เราก็ต้องรู้จักจับหลักให้ได้ในการปฏิบัติ บางทีเขาก็ใช้คำว่ารู้กายเคลื่อนไหว รู้ใจคิดนึก หรือว่าทำอะไรด้วยใจเต็มร้อย ตัวอยู่ไหนใจอยู่นั่น อันนี้ก็เป็นเรื่องเดียวกันนั้นแหล่ะ ก็คือเรื่องของการเติมใจใส่ลงไปในสิ่งต่างๆ การทำงานก็คือการปฏิบัติธรรมอย่างที่ท่านพุทธทาสว่าไว้ ถ้าการกระทำนั้นเราเติมใส่ใจลงไป ไม่ใช่ปล่อยให้ตัวทำ แต่ใจไม่รู้อยู่ไหน 

25631104pm--รักษาใจไม่ให้ทุกข์

4 พ.ย. 63 - รักษาใจไม่ให้ทุกข์ : ความเบื่อความเซ็งความโกรธความเศร้าถ้าเรารู้จักเปลี่ยนอารมณ์ให้มันถูก มันก็ช่วยทำให้จิตหลุดออกจากอารมณ์เหล่านี้ได้ เพราะว่าอารมณ์เหล่านี้ขึ้นอยู่กับว่าเราไปรับรู้อะไร ถ้าเราไปรับรู้เรื่องรส มันก็เกิดอารมณ์ที่เป็นลบ แต่ถ้าเราไปรับรู้เรื่องที่เป็นบวก มันก็เกิดอารมณ์ก็เป็นบวก ถ้าเราไปรับรู้สิ่งที่เป็นกุศล ใจก็เป็นทางกุศล การรับรู้ก็อาศัยทั้งทางตา หู จมูก ลิ้น กาย หรือว่าใจก็ได้ หรือว่าใช้กายเป็นตัวช่วย เช่น การเปลี่ยนอิริยาบถ การเขยื้อนขยับ เวลาเศร้า เวลาเบื่อ เราลองลุกไปทำนั่นทำนี่ ปลูกต้นไม้ออกไปเดินเล่น ออกไปวิ่ง หรือว่าถ้าเกิดเศร้าโศกเสียใจมาก ก็ออกไปเป็นจิตอาสาไปช่วยเหลือผู้คนทำอะไรที่เป็นประโยชน์ อันนี้เรียกว่าช่วยทำให้เปลี่ยนอารมณ์ได้เหมือนกัน

แต่เปลี่ยนด้วยการอาศัยการกระทำไม่ใช่เปลี่ยนแค่การรับรู้ ไม่ใช่แค่เปลี่ยนเรื่องคิด หรือว่าไปมองไปได้ยินไปฟังเรื่องอื่นที่เป็นกุศลแต่ว่าอาศัยการกระทำเลย พอเรามีเรื่องทำที่ดีที่มีประโยชน์มันก็หายเบื่อหายง่วง ที่เคยเศร้าก็หายเศร้า เพราะว่าได้ไปช่วยเหลือคนอื่นที่มีความทุกข์ พอไปช่วยคนที่มีความทุกข์เช่นเป็นจิตอาสา เห็นคนอื่นที่เขาทุกข์ช่วยทำให้เขามีความสุข จิตใจก็อิ่มเอิบ เกิดปราโมทย์ ก็ทำให้ความเศร้ามันจางคลายไป อันนี้เรียกว่าเป็นการเปลี่ยนอารมณ์ด้วยการทำสิ่งที่ดี แต่หลายคนนึกไม่ออก เพราะใช้แต่วิธีการเสพ เช่น เครียดก็ไปหาของกิน ไปฟังเพลง ไปดูหนัง ไปเที่ยวห้าง หรือว่าไปเที่ยวผับเที่ยวบาร์ มันก็เปลี่ยนอารมณ์เหมือนกัน แต่ว่าเป็นวิธีการที่เต็มไปด้วยโทษ มีวิธีการมากมายที่ไม่มีโทษและมีประโยชน์ เพราะฉะนั้นต้องรู้จักเปลี่ยนอารมณ์ เปลี่ยนการรับรู้ เปลี่ยนเรื่องคิด เปลี่ยนความสนใจ เพื่อช่วยทำให้อารมณ์ก็รบกวนจิตใจเราไม่ว่าจะนิวรณ์ 5 หรือว่าอารมณ์อกุศลต่างๆจางคลายไป

 

พอเรามีประสบการณ์ในการเจริญสติมากขึ้น ต่อไปก็ใช้วิธีการที่ดีกว่าคือ เห็น รู้ทันมัน ไม่เข้าไปเป็นมัน จะเป็นความเบื่อ ความเศร้า ก็ไม่ผลักไสมัน จะเป็นความโกรธก็ไม่กดข่มมัน แค่เห็นมัน ก็ช่วยถอนใจออกจากอารมณ์ ช่วยให้อารมณ์เหล่านั้นจางคลายได้ มันก็มีขั้นตอนของมันที่เราควรจะฝึกเอาไว้ และรู้หลายวิธีที่จะช่วยรักษาใจ ให้เป็นกุศล ไม่ถูกความทุกข์ครอบงำ