Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

25631103pm--ทำดีด้วยใจปล่อยวาง

3 พ.ย. 63 - ทำดีด้วยใจปล่อยวาง 

25631029pm--ก้าวสู่นิสัยใหม่

29 ต.ค. 63 - ก้าวสู่นิสัยใหม่ : ในช่วงที่ยังไม่เป็นนิสัยใหม่ แล้วเราพยายามที่จะสร้างให้เป็นนิสัยใหม่ จะมีแรงต้าน ต้องอาศัยความเพียร พยายาม จะมีความยากลำบาก การปฏิบัติธรรมก็เหมือนกัน หลายคนรู้ว่าดี แต่ว่าพอจะเดินจงกรม พอจะมานั่งสร้างจังหวะ บางคนอาจจะนิยมตามลมลมหายใจ ไม่อยากทำเท่าไร เพราะว่าความเคยชินเดิมๆ นิสัยเดิมๆเราทำอย่างอื่นมากกว่า เช่น อ่านหนังสือ พูดคุยกับคน หรือว่าจัดบ้าน ทำครัว พอจะต้องมาเปลี่ยนมาเป็นทำสมาธิ เจริญสติ มันจะยาก มันจะมีเหตุผลนานาชนิดว่าอย่าเพิ่งเลย เอาไว้ก่อน

ฉะนั้น เราต้องพยายาม เรารู้ว่านี่เป็นธรรมดาของทุกสิ่ง ไม่ว่าจะเป็นรูปธรรม นามธรรม ก็คือว่า มันจะมีแรงต่อต้านเหนี่ยวรั้งไม่ให้เราเปลี่ยนแปลง ทั้งๆที่ความเปลี่ยนแปลงมันเป็นธรรมดา มันเป็นธรรมชาติ แต่ธรรมชาติเองก็ไม่ยอมเปลี่ยนแปลงง่ายๆ อย่างฤดูฝน มันควรจะไปได้แล้ว เป็นฤดูหนาวได้แล้ว การที่จะเปลี่ยนจากฤดูฝนมาเป็นฤดูหนาว เป็นความเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติที่สามัญมาก แต่เราก็เห็นแล้วว่าธรรมชาติยังไม่ยอมเปลี่ยนจากฤดูฝนเป็นฤดูหนาวง่ายๆ มันยังอิดออด หวงแหน แม้ว่า ความเปลี่ยนแปลงเป็นธรรมดา เป็นธรรมชาติ แต่ธรรมชาติก็ไม่ยอมเปลี่ยนแปลงง่ายๆ

 

ธรรมชาติของจิตใจร่างกายเราก็เหมือนกัน ยิ่งเราพยายามทำสิ่งที่ดี เราเห็นความสำคัญของการปฏิบัติธรรม แต่ถ้าเราไม่ต่อสู้กับตัวเอง ไม่เคี่ยวเข็ญตัวเอง หรือไม่มีวินัยกับตัวเอง มันทำไปได้ไม่กี่วัน มันก็เลิกแล้ว เพราะว่ามันไม่ใช่นิสัย เดิมอย่างที่เคยทำ นิสัยเดิมจะคอยต้าน เราก็ต้องรู้ทัน แล้วพยายามที่จะไม่ยอมแพ้มัน ต้องมีความเพียร แม้กระทั่งมาปฏิบัติแล้ว เช่น มาเจริญสติ เราจะมาเจริญสติเพื่อให้เกิดความรู้ตัวทั่วพร้อม หรือจิตเป็นสมาธิก็แล้วแต่ แต่นิสัยเดิมเป็นนิสัยที่หลงลืม ขาดสติ เรียกว่าฟุ้งซ่าน เราก็จะพบว่านิสัยเดิมมันไม่ยอมเลิกราง่ายๆ ทั้งๆที่พาตัวมาวัด หรือทั้งๆที่พาตัวมาเดินจงกรม นั่งสร้างจังหวะแล้ว นั่งสมาธิ 5 นาทีก็แล้ว 10 นาทีก็แล้ว บางทีครึ่งชั่วโมง ก็ยังฟุ้ง ยังหลง อันนี้ธรรมดา 

25631019pm--เดชแห่งบุญ

19 ต.ค. 63 - เดชแห่งบุญ : เดชแห่งบุญ ก็หมายถึงบุญทั้ง 3 นี้แหละ ไม่ใช่แค่บุญที่ชื่อว่าทาน หรือบุญที่ชื่อว่าศีลเท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงบุญที่ชื่อว่าภาวนาด้วย เพราะว่าทานและศีลอาจจะปกป้องอันตรายหลายสิ่งหลายอย่างให้กับเราได้รวมทั้งอำนวยให้เกิดความสุขสวัสดีอย่างที่ว่านี้ เช่น อายุ วรรณะ สุขะ พละ บางทีก็อาจรวมไปถึงทรัพย์สมบัติด้วย

แต่ว่ามีอันตรายบางอย่างที่ทานและศีลปกป้องไม่ได้ เช่น โลกธรรม มี 8 อย่าง โลกธรรมฝ่ายบวกอาจจะเกิดขึ้นได้จากทานและศีล เช่น ได้ลาภ ได้ยศ ได้สุข ได้สรรเสริญ แต่ว่าเสื่อมลาภ เสื่อมยศ หรือถูกนินทาและทุกข์ ทานและศีลก็อาจจะปกป้องไม่ได้ เพราะว่ามันเป็นธรรมดาของโลก เขาถึงเรียกว่าโลกธรรม มันเกิดขึ้นกับทุกคน ไม่ใช่เฉพาะคนที่ไม่มีศีล คนทำความดีก็เจอเหมือนกัน ขนาดพระพุทธเจ้าก็ยังเจอโลกธรรมฝ่ายลบ ที่เรียกว่าอนิฏฐารมณ์

 

แต่ว่าแม้จะเจออนิฏฐารมณ์ เช่น เสื่อมลาภ เสื่อมยศ หรือว่านินทา หรือว่าทุกข์ แต่ถ้ามีบุญอีกตัวหนึ่ง คือบุญที่เกิดจากภาวนา มันก็จะไม่สามารถทำอันตรายให้เกิดกับจิตใจได้ เสียลาภ ก็เสียไป แต่ใจไม่ทุกข์ เสื่อมจากยศก็เสื่อมไป แต่ใจไม่ทุกข์ เจอคนนินทาว่าร้าย เขาก็ว่าไป แต่ใจไม่ทุกข์ หรือว่าเจอทุกข์อันเกิดจากธรรมชาติธรรมดาของสังขาร ใจก็ไม่ทุกข์ คือมีธรรมชาติธรรมดาของสังขารฝ่ายลบที่ยังไงๆ เราก็หนีไม่พ้น ได้แก่ ความแก่ ความเจ็บ ความพลัดพราก และความตาย 

25631015pm--ครองตนให้พ้นทุกข์

15 ต.ค. 63 - ครองตนให้พ้นทุกข์ : ถีงเวลาเจอความผันผวนปรวนแปร ความเจ็บป่วยความพลัดพราก สติก็ช่วยรักษาใจ เสียอะไรก็เสียไปใจก็ยังเป็นปกติ สามารถครองตนไม่เสียผู้เสียคน สามารถรักษาใจให้เป็นปกติได้ อย่าลืมหน้าที่อันนี้ อย่าปล่อยให้ความสนุกสนานเพลิดเพลินชวนเราจนลืมจนหลง จนลืมหน้าที่นี้ เพราะมันง่ายมากที่คนเราจะประมาท พอมีสุขภาพดีมีกำลังวังชาก็เพลิดเพลินไปกับการใช้การเสพการหาความสุขจากร่างกายที่สุขภาพดี จนลืมไปว่าเรามีงานที่สำคัญอย่างหนึ่งที่ต้องทำคือการฝึกตน เพื่อที่จะก้าวข้ามความทุกข์ไปได้ 

25631004pm--ทำบุญที่ใจ

4 ต.ค. 63 - ทำบุญที่ใจ : เทศน์ที่งานบุญสามัคคี วัดภูเขาทอง

25631003pm--สร้างสามัคคีภายนอกและสามัคคีภายใน

3 ต.ค. 63 - สร้างสามัคคีภายนอกและสามัคคีภายใน : บรรยายงานบุญกฐินสามัคคีวัดป่าสุคะโต

 

หลายคนก็รู้ว่าความโกรธไม่ดี แต่ว่าก็ปล่อยให้ความโกรธมาเผาลนจิตใจ หลายคนก็รู้ว่าความพลัดพรากสูญเสียเป็นธรรมดา แต่สูญเสียทีไรก็เศร้าโศกเสียใจทุกที ไม่สามารถหักห้ามจิตใจได้ หลายคนก็รู้ว่ามีกิ๊กไม่ดีแต่ก็ห้ามใจไม่ได้ อันนี้เรียกว่าเป็นเพราะสมองกับหัวใจไม่สามัคคีกัน แต่ถ้าเกิดว่าเราสามารถที่จะสร้างความสามัคคีกัน แต่ถ้าเกิดว่าเราสามารถสร้างความสามัคคักันระหว่างสมองกับหัวใจได้ คืออะไรที่ไม่ดี จิตใจก็คล้อยตาม ไม่ทำสิ่งนั้น อะไรที่สมองบอกว่าดี อะไรที่มีเหตุผลบอกว่า ดี ถูกต้อง จิตใจก็ทำสิ่งนั้น อะไรที่ไม่ดี จิตใจก็หลีกเลี่ยง ถ้าเป็นอย่างนั้นได้เราก็จะประสบความสุขความเจริญก้าวหน้าได้

 

อะไรที่จะทำให้สมองกับหัวใจ เหตุผลกับอารมณ์ มันสามัคคีกัน ก็คือ คุณธรรมที่เรียกว่าสติ สมาธิ และก็ปัญญา ถ้าเรามี 3 สิ่งนี้เป็นอย่างน้อย เราก็สามารถที่จะเชื่อมให้เกิดความเป็นหนึ่งเดียวกันระหว่างสมองกับหัวใจ ระหว่างเหตุผลกับอารมณ์ ความคิดกับความรู้สึก คิดอย่างไรว่าดี ใจก็คล้อยไปตามสิ่งนั้น อะไรที่รู้ว่าไม่ดีใจก็ไม่ไปเกี่ยวข้องด้วย

 

เดี๋ยวนี้เรารู้ดีทุกอย่างแต่ว่าใจไม่คล้อยตามหรือหักห้ามใจไม่ได้ เพราะจิตใจเราอ่อนแอ เราเน้นแต่เรื่องสมอง เราเน้นแต่เรื่องเหตุผล แต่เราลืมพัฒนาอารมณ์ เราลืมพัฒนาจิต ให้มีความรู้สึกที่ดีงาม และถ้าความรู้สึกของเราหรืออารมณ์ของเราพัฒนา บางครั้งแม้จะมีเหตุผลที่พิกลพิการ เหตุผลที่มันทะแม่งๆ ใจ ก็ไม่คล้อยตาม เช่น เวลาจะทำอะไร บางทีมันมีเหตุผลว่า ทำไปทำไม ทำแล้วเราจะได้อะไร เห็นคนเขาเป็นลมอยู่ เห็นเขาล้มตัวอยู่ เราก็เดินผ่านเฉย ไม่สนใจที่จะช่วย เพราะมันมีเหตุผลว่าถึงเราไม่ทำ คนอื่นก็ทำ หรือมีเหตุผลว่าทำแล้วจะได้อะไร แต่ถ้าใจมีคุณภาพ มีเมตตา มันก็จะไม่คล้อยตามเหตุผลถึงแม้จะทำแล้วไม่ได้อะไร แต่ที่จริงแล้วเราก็ไม่ควรที่จะละเลยคนที่กำลังทุกข์ คนที่กำลังยากอยู่ จิตที่มีเมตตา ก็จะทำให้เราลงมือช่วยเหลือ

 

แม้ว่าเราจะไม่ได้อะไร แต่ว่าสิ่งที่เกิดขึ้นก็คือคนที่ทุกข์ยากนั้น ได้รับความเอื้อเฟื้อได้รับการช่วยเหลือบรรเทา ถ้าเราติดกับเหตุผลมากไปบางทีเหตุผลก็พาเราหลงทางได้ แต่ถ้าเกิดว่าใจเรามีเมตตามีสติ เราจะไม่ค่อยตามเหตุผลมากนัก เพราะบางครั้งเหตุผลสวยหรูแต่มันเป็นเหตุผลของกิเลส คนที่คอรัปชั่นทุจริต ก็มีเหตุผลสวยหรูทั้งนั้นแหละ คนติดเหล้าติดยาก็มีเหตุผลสวยหรูทั้งนั้น แต่ถ้าหากว่าใจเป็นใจที่มีสติไม่หลง มีเมตตากรุณา มันก็จะไม่คล้อยตามหรือหลงเชื่อเหตุผลมากนัก ตรงนี้ที่เรียกว่าสามัคคีระหว่างเหตุผลกับอารมณ์ สมองกับหัวใจ คือกลมกลืนเป็นหนึ่งเดียวกัน ซึ่งจะสามารถเป็นแรงผลักดันให้เราทำสิ่งที่ดีงามสิ่งที่ถูกต้องได้

 

สรุปก็คือว่าสามัคคีธรรมมีประโยชน์เป็นสิ่งที่มีคุณค่าและเราก็ควรจะสร้างให้เกิดขึ้นทั้งในระหว่างเรากับผู้อื่น ไม่ว่าจะเป็นระหว่างบุคคล ห รือภายในกลุ่ม ขยายรวมไปถึงผู้คนที่ใกล้และไกลออกไป เรามีน้ำใจ เรามีทาน เรามีปิยวาจา อากาศ จริยาเป็นเครื่องสมานน้ำใจให้เกิดมิตรภาพ และมีความเสมอต้นเสมอปลายหรือว่าความร่วมทุกข์ร่วมสุขที่เรียกว่าสมานัตตตาเป็นตัวเสริมขณะเดียวกันก็อย่าลืมสร้างสามัคคีธรรมในตัวเราด้ว สามัคคีระหว่างกายกับใจ สามัคคีระหว่างสมองกับหัวใจสามัคคีระหว่างเหตุผลกับอารมณ์หรือระหว่างความคิดกับความรู้สึกสิ่งที่จะเป็นตัวบุกเบิกทำให้เกิดสามัคคีได้ ก็คือสติ เพราะถ้ามีสติแล้ว คุณธรรมข้ออื่นก็จะตามมาโดยง่าย ไม่ว่าจะเป็นเมตตา กรุณา ปัญญา

 

25631002pm--ออกพรรษา ออกจากทุกข์

2 ต.ค. 63 - ออกพรรษา ออกจากทุกข์ : ธรรมที่พระพุทธเจ้าแสดงธรรมไม่ว่าจะเป็นสัจธรรม จริยธรรม ความจริงของธรรมชาติทั้งปวง และข้อปฏิบัติเพื่อเข้าถึงความจริงนั้น มันเป็นไปเพื่อให้เราเท่าทันความทุกข์ และก็สามารถออกจากความทุกข์ได้ ไม่ว่าจะเข้าพรรษาหรือออกพรรษา อันนี้คือหน้าที่ของเรา หน้าที่ต่อชีวิต ถ้าหากว่าเรารักตัวเอง เราย่อมไม่ให้ความทุกข์มาครอบงำจิตใจ แม้ว่าความทุกข์จะเกิดกับกาย แต่ว่าใจไม่ทุกข์ก็ได้ เราหนีความแก่ความเจ็บป่วย ความพลัดพราก ความสูญเสีย รวมทั้งความตายไม่พ้น แต่เมื่อเกิดขึ้นแล้วใจไม่ทุกข์ก็ได้ ใจเป็นอิสระจากมันก็ได้ ถ้าหากว่าเราเริ่มจากการความรู้ตัว หรือรู้สึกตัวนั่นคือมีสติ มีสัมปชัญญะ มันจะช่วยขับความหลงออกจากใจ ไม่ไปเผลอยึดเผลอแบกอารมณ์อกุศล และความรู้สึกตัว หรือสติ จะนำพาให้เราเข้าถึงความรู้อีกอย่างหนึ่งนอกจากความรู้ตัวคือ การรู้ความจริง รู้เข้าใจสัจธรรม จนเห็นว่าแม้สิ่งที่ให้ความสุขกับเรา ให้ความสบายกับเรา ก็ยึดมั่นถือมั่นไม่ได้ แม้สิ่งที่เป็นของเราเรียกว่าเป็นของรักของหวง เมื่อยึดมั่นถือมั่นเมื่อไหร่ก็เป็นทุกข์เมื่อนั้น

เพราะฉะนั้น ถ้าเรารู้ความจริง โดยมีพื้นฐานจากการมีความรู้ตัว จากการที่จะออกจากทุกข์ มันก็เป็นไปได้ การรู้ความจริง มันต้องเริ่มต้นด้วยจากการรู้ตัว ซึ่งก็เป็นการรู้จักจากตัวเองเป็นการค้นพบจากตัวเองอย่างหนึ่ง การรู้จักตัวเองโดยสรุปก็คือรู้ว่าตัวเองเกิดมาทำไม มีชีวิตอยู่เพื่ออะไร รวมทั้งความสุขที่แท้มันเกิดขึ้นจากอะไร สุขที่แท้ก็อยู่ที่ใจ แล้วถ้าวางใจไม่ถูก มันก็เป็นทุกข์ ไม่ว่าจะพรั่งพร้อมด้วยวัตถุสิ่งเสพหรือว่าลาภยศสรรเสริญใดๆก็ตาม

 

เพราะฉะนั้น อย่างที่พูดไปแล้วเมื่อจะออกพรรษาแล้ว อย่าให้เราออกจากธรรมะ ให้เราตั้งมั่นในธรรมให้มั่นคงเอาไว้ แล้วก็ให้ถือว่าการออกพรรษามันจะมีความหมาย ถ้าเกิดว่าเราหมั่นฝึกฝนปฏิบัติธรรมจนออกจากความทุกข์ได้ 

25630930am--เกษียณความทุกข์

30 ก.ย. 63 - เกษียณความทุกข์ : เตรียมตัวเตรียมใจบ้างหรือเปล่า สำหรับวันที่ต้องจะเกษียณอายุจากโลกนี้ไปจริงๆ แม้ว่าร่างกายเราหรือว่าในส่วนที่เป็นโลกธรรม จะอยู่ในช่วงขาลง สำหรับผู้ที่เกษียณ แต่ว่าจิตใจเรา สามารถที่จะทำให้ขึ้นมาได้ ร่างกายมีแต่จะลงๆ แต่ว่าจิตใจเราสามารถที่จะพัฒนาให้สูงขึ้นได้ คือแม้แต่จะแก่ตัวลง แต่ว่าจิตใจผ่องใสเบิกบาน จิตใจมีคุณภาพมากขึ้น สวนทางกับร่างกาย สวนทางกับชีวิต หรือกับอาชีพราชการ หรืออาชีพทางโลก มันทำได้ ถ้าหากว่าเราใช้เวลา นับจากเกษียณแล้วมาทุ่มเทให้กับการปฏิบัติธรรม การฝึกจิตใจอย่างเต็มที่ ยิ่งกายอยู่ในช่วงขาลง ก็ต้องฝึกใจให้อยู่ในช่วงขาขึ้นให้ได้ เพราะใจนี้แหล่ะจะช่วยรักษากายไม่ให้มันทุกข์มากไปกว่านี้ หรืออย่างน้อยถ้ามีธรรมะก็จะช่วยรักษาใจไม่ให้ทุกข์ไปกับกายได้

แล้วถึงจุดหนึ่ง มันก็เป็นไปได้ ก่อนที่จะเกษียณอายุจากโลกนี้ จิตใจเราก็เกษียณจากความทุกข์ อันนี้ถือเป็นหน้าที่เลย ไม่ว่าจะเป็นคนที่กำลังจะเกษียณ หรือเกษียณแล้ว หน้าที่ของเราก็คือว่า เมื่อรู้ว่าสักวันหนึ่งเราต้องเกษียณอายุจากโลกนี้ไป ก็ต้องพยายาม ฝึกใจพัฒนาตนให้จิตใจเกษียณจากความทุกข์ก่อนที่จะเกษียณจากการอยู่ในโลกนี้ไป นี้คือเวลา เพราะขณะที่อายุ 60 มันก็ยังมีกำลังวังชาที่ยังทำอะไรได้อีกมากมาย

 

สมมุติว่าจะตายเมื่ออายุ 70-80 ก็ยังมีเวลา 10 ถึง 20 ปีในการฝึกจิตฝึกใจเอาไว้รับมือกับความเสื่อมความชรา สามารถที่จะเผชิญหน้า ยอมรับวันที่เกษียณอายุจากโลกนี้ไปได้ ยิ่งถ้าหากว่า ฝึกจิตจนถึงขั้นเกษียณจากความทุกข์แล้ว ขาลงของสังขารร่างกายไม่มีความหมายเลย จะแก่จะป่วยหรือจะตายก็เป็นแค่เรื่องของกายเท่านั้น 

25630929pm--ทำไมปฏิบัติจึงไม่เห็นผล

29 ก.ย. 63 - ทำไมปฏิบัติจึงไม่เห็นผล : การเจริญสติบางทีก็เปรียบเหมือนกับการปลูกต้นไม้ เราต้องขยันรดน้ำ พรวนดิน แต่ถึงจะขยันก็ใช่ว่าจะเห็นผลทันที กว่าต้นกล้าจะงอก หรือต้นไม้จะเติบใหญ่ต้องใช้เวลา เราผู้ปลูกต้นไม้ขยันอย่างเดียวไม่พอ ต้องรู้จักคอยด้วย พร้อมกับมีศรัทธาหรือความเชื่อมั่นว่าสิ่งที่เราทำนั้นจะต้องให้ผลในที่สุด ถ้าประกอบเหตุถูกต้องแล้ว ผลมันทนไม่ได้ต้องแสดงตนออกมาในที่สุด 

25630928pm--เป็นมิตรกับความเหงา

28 ก.ย. 63 - เป็นมิตรกับความเหงา : การที่เราจะอยู่กับตัวเองได้อย่างมีความสุข สิ่งหนึ่งที่ต้องผ่านให้ได้ก็คือความเหงา แต่นักปฏิบัติทุกคนย่อมรู้ดีว่าการเอาชนะความเหงานั้นไม่อาจเกิดขึ้นได้จากการปฏิเสธผลักไสมัน ขืนทำเช่นนั้นมันก็ยิ่งรังควาญเราหนักขึ้น ไม่ต่างจากอันธพาลที่ไล่เท่าไหร่ไม่ยอมไป หรือยิ่งไล่ก็ยิ่งกวนดังนั้นสิ่งที่ควรทำก็คือรับรู้หรือดูมันเฉยๆ ด้วยใจที่เป็นกลาง นั่นคือรับรู้มันด้วยสติ แทนที่จะผลักไสมัน ก็ยอมรับมัน หรือพร้อมต้อนรับมันเสมือนอาคันตุกะที่มาเยี่ยมเยือน เมื่อทำใจคุ้นกับความเหงาจนเป็นมิตรกับมันได้ ความเหงาก็จะกลายเป็นมิตรกับเราเช่นกัน ในเวลาไม่นานมันก็จะจากลาไปเองเยี่ยงอาคันตุกะที่รู้เวลา และมีมารยาทพอที่จะไม่รบกวนเจ้าบ้านผู้มีไมตรีนานเกินไป น่าแปลกก็คือเมื่อเรามองความเหงาเป็นมิตร แทนที่จะมองเป็นศัตรู ความเหงากลับจะมาเยี่ยมเยือนเราน้อยลง และทุกครั้งที่มาเยือน ก็ไม่ได้รบกวนใจเราให้เป็นทุกข์เลย ถึงตอนนั้นเราจะสามารถอยู่กับตัวเองได้อย่างมีความสุขโดยไม่จำเป็นต้องออกไปแสวงหาความสุขจากที่ไหนเลย กล่าวได้ว่า หากเราไม่รู้จักเป็นมิตรกับความเหงาแล้ว ก็ยากที่จะเป็นมิตรกับตัวเองได้ พูดอีกอย่างก็คือ ถ้าอยากเป็นมิตรกับตัวเองก็ต้องเป็นมิตรกับความเหงาให้ได้