Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

25630823pm--บำเพ็ญตนสมเป็นศิษย์มีครู

23 ส.ค. 63 - บำเพ็ญตนสมเป็นศิษย์มีครู : หลวงพ่อก่อนมรณภาพท่านเขียนข้อความว่า เห็นทุกข์ ก็พ้นทุกข์ แสดงว่าอะไร แสดงว่าทุกข์มีประโยชน์มาก เพราะว่า ถ้าเราเห็นทุกข์ ถ้าเราเห็นเป็น เราก็จะพ้นทุกข์ได้ เห็นทีแรกเห็นด้วยสติก่อน ก็คือมีความทุกข์ มีสติเห็นมัน เมื่อเห็นแล้ว ใจมันวาง แม้ว่าความปวดจะเกิดขึ้นกับกาย แต่ใจไม่ปวดด้วย มีความโกรธเกิดขึ้น เห็นมัน ก็วาง ความโกรธก็หายไป ความสงบก็เข้ามาแทนที่ ที่เราพ้นทุกข์ในความหมายที่ว่าอารมณ์หรือความทุกข์เหล่านี้ไม่มารบกวนเพราะเห็นมัน อย่างที่พูดไปเมื่อวาน ความหลงมันกลัวถูกรู้ถูกเห็น พอมันถูกรู้ถูกเห็นด้วยสติ มันก็จะเบือนหน้า ถอยหนีหายไป เกิดความสงบเข้ามาแทนที่ แม้ความปวดกายยังมีอยู่ แต่ใจไม่ปวด เพราะว่าเห็นมัน เห็นความปวดกาย ไม่ได้เข้าไปยึดมัน เลยไม่ทุกข์ เห็นด้วยสติ

ต่อไปเห็นด้วยปัญญา เห็นว่าทุกอย่างมันทุกข์ทั้งนั้น ไม่มีอะไรน่ายึดถือทั้งนั้น เกี่ยวข้องให้ถูก แต่ไม่ไปยึดถือมัน ไม่เอามัน ไม่ไปแบกมัน แล้วก็ไม่ไปผลักไสมันด้วย เมื่อเห็นอย่างนี้ จิตก็วาง จิตก็ปล่อย ไม่ยึดไม่เอาอะไรทั้งสิ้น มันก็อิสระ เรียกว่าพ้นทุกข์

 

จะพ้นทุกข์อย่างนี้ได้ในพุทธศาสนาบอกว่า ต้องเห็นทุกข์ จะเห็นทุกข์ได้ต้องเจอทุกข์ ถ้าเจอทุกข์แล้ว เกี่ยวข้องกับทุกข์ไม่เป็น มันก็จะเป็นทุกข์ แต่ถ้าเกี่ยวข้องกับมันเป็น มันก็เห็น ไม่เข้าไปยึด แม้ว่าความทุกข์จะเป็นอารมณ์อกุศลที่เผาลน กรีดแทงจิตใจ ก็ไม่เกี่ยวข้อง วาง ใจก็สงบ แต่มันก็สงบชั่วคราว จนกว่าจะเห็นจริงๆว่าทุกอย่างเป็นทุกข์ทั้งนั้น อย่างที่พระพุทธเจ้าตรัสว่า ทุกข์เท่านั้นที่เกิดอยู่ ทุกข์เท่านั้นที่ดับไป นอกจากทุกข์แล้วไม่มีอะไรที่เกิดขึ้นตั้งอยู่แล้วก็ดับไปเลย ถ้าเห็นทุกข์แบบนี้ จิตมันสงบเลย เพราะมันวางทุกสิ่ง เป็นการเห็นด้วยปัญญา ซึ่งเกิดขึ้นได้เพราะเริ่มจากการเห็นด้วยสติ

 

ที่หลวงพ่อสอนว่า เห็น อย่าเข้าไปเป็น เป็นคำสอนลัดสั้นที่ใช้ได้ตั้งแต่เริ่มต้นจนถึงที่สุด ตั้งแต่ต้น เริ่มปฏิบัติจนถึงที่สุดของการปฏิบัติ เพราะฉะนั้น ให้เราจำใส่ใจเอาไว้ แล้วก็นำไปปฏิบัติด้วยความตระหนัก เป็นการย้ำเตือนเราปฏิบัติอยู่เสมอว่าเราเป็นศิษย์มีครู ที่คอยชี้แนะ ไม่ใช่เพียงแค่ให้คำชี้แนะ แต่เป็นกำลังใจ รวมทั้งมีแบบอย่างที่เป็นแรงบันดาลใจให้กับเรา มันก็จะทำสิ่งที่ยาก สำเร็จได้ อย่างเมื่อค่ำคืนที่ผ่านมาที่เราปฏิบัติ ถ้าเราไม่ได้เป็นศิษย์มีครู เราก็คงจะทำอย่างนี้ได้ยาก แน่นอน การที่ศิษย์หลายคนมาร่วมกันปฏิบัติ ก็เป็นกำลังใจให้กับศิษย์แต่ละคนทำความเพียร สมกับเป็นศิษย์มีครูได้ 

25630822am--อย่าหวงแหนความหลง

22 ส.ค. 63 - อย่าหวงแหนความหลง : เราจะพ้นจากความหลง เห็นความจริงได้ ก็ด้วยการหมั่นรู้ตัวอยู่บ่อย ๆ เห็นความจริงบ่อย ๆ ปัญญาก็จะเกิด ตอนแรกจะเห็นด้วยสติ ตอนหลังเราจะเห็นด้วยปัญญา การเห็นด้วยสติ คือ การรู้ตัว ส่วนการเห็นด้วยปัญญา คือรู้ความจริง ทำให้หลุดจากความหลงซึ่งเป็นรากเหง้าของความทุกข์

ดังนั้นเราขอให้หมั่นเจริญสติ สร้างความรู้สึกตัวบ่อย ๆ เพื่อรับมือความทุกข์ที่จะเกิดขึ้น จนสามารถเป็นอิสระจากความทุกข์ทั้งปวงได้

25630821pm--รู้ซื่อๆ

21 ส.ค. 63 - รู้ซื่อๆ : เห็น หรือรู้ซื่อ ๆ ไม่ว่าทำอะไรก็รู้ มีอะไรเกิดขึ้นกับกายและใจก็เห็น ซึ่งจะทำให้รู้หรือเห็นความจริงเป็นลำดับ เริ่มจากการเห็นความจริงของรูปนาม กล่าวคือแท้จริงแล้วไม่มี “กู” มีแต่รูปธรรมและนามธรรม ไม่ว่าทำอะไร ก็ล้วนเป็นรูปทำและนามทำ ไม่ใช่ “กู”ทำ เมื่อเดินก็ไม่ใช่ “กู”เดิน แต่เป็นรูปที่เดิน เมื่อมีความคิดเกิดขึ้น ก็ไม่ใช่ “กู”คิด แต่เป็นนามที่คิด ต่อไปก็เห็นอาการของรูปและนาม ความปวดความเมื่อยเป็นแค่อาการของกาย ความโกรธเป็นอาการของใจ ไม่ใช่ตัวกู ไม่ใช่กูปวดกูเมื่อยหรือกูโกรธ เป็นเพราะไม่เห็นความจริงดังกล่าว ผู้คนจึงยึดเอาอาการของรูปและนามมาเป็นกู เกิดทุกข์ตามมา 

25630820pm--หาบ้านให้ใจ

20 ส.ค. 63 - หาบ้านให้ใจ : คนที่เพ่ง ทำไปนานๆก็จะเพี้ยน แล้วก็หลายแบบ บางคนปวดหัว บางคนก็แน่นหน้าอก การปฏิบัติตามแบบหลวงพ่อเทียนไม่ได้ทุกข์ทรมานมาก ถ้าเกิดว่ามีความทุกข์ ปวดหัวแน่นหน้าอก แสดงว่า วางใจผิดแล้ว ซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากอาการที่เพ่ง เพ่งเข้าใน อย่างที่หลวงพ่อเทียนบอกว่า ให้เห็นทั้งข้างนอกทั้งข้างใน คือเห็นกายเห็นใจ แต่ขณะเดียวกัน ข้างนอกรู้ด้วย

ได้ยินเสียงนก เสียงคนเดิน คนผ่านไปผ่านมาก็เห็น เรียกว่าเห็นทั้งข้างนอก แล้วก็เห็นที่ใจด้วยเหมือนกัน แต่ถ้าเราเพ่ง เราจะเห็นแต่ข้างใน แล้วเห็นไม่พอมันยังติดเลยน่ะ เรียกว่ากายไม่ใช่เป็นบ้านแล้ว กายเป็นคุกไปแล้ว หลายคนทำให้กายเป็นคุก มันก็เลยมีอาการเพี้ยนแบบนี้ ให้ทำสบายๆ ทำเล่นๆ ไป จะฟุ้งไปบ้างก็ได้ ไม่เป็นไร ที่จริงฟุ้งก็ดี จะรู้ทันความคิด มันก็ต้องมีความฟุ้งเกิดขึ้น ไม่มีความคิด ไม่มีความฟุ้ง จะรู้ทันความคิดได้อย่างไร สติต้องมีคู่ซ้อม คือความคิด ความฟุ้ง

เพราะฉะนั้น อย่าไปรังเกียจความฟุ้งหรือรังเกียจความคิดที่ผุดขึ้นมาโดยไม่ตั้งใจ ถือว่าเป็นแบบฝึกหัดให้เราทำสบายๆ ทำด้วยรอยยิ้มแย้มแจ่มใส อย่าไปคิดว่าเป็นการทรมานตน หรือบีบคั้นใจ สิ่งที่เราทำคือหาบ้านให้ใจ และถ้าใจมีบ้านแล้ว ใจก็จะอบอุ่นปลอดภัย

25630819pm--เห็นอย่าเข้าไปเป็น

19 ส.ค. 63 - เห็นอย่าเข้าไปเป็น : ความทุกข์นี่แหละ ถ้ารู้หรือเห็นมันบ่อยๆ จนกระทั่งรู้จักดี มันจะช่วยให้จิตเกิดปัญญาจนหลุดจากทุกข์ได้ อย่างที่หลวงพ่อคำเขียน สุวัณโณกล่าวว่า “เห็นทุกข์ก็พ้นทุกข์” พอเห็นมันบ่อย ๆ ก็จะรู้จักธรรมชาติของมันอย่างแจ่มแจ้ง จนกระทั่งรู้ว่าทุกอย่างเป็นทุกข์ ไม่มีอะไรควรยึดมั่นถือมั่นได้เลยสักอย่าง เมื่อรู้เช่นนี้ก็วางทุกสิ่ง เมื่อวางทุกสิ่งก็หมดทุกข์ 

25630818pm--ยาขมและขนมหวาน

18 ส.ค. 63 - ยาขมและขนมหวาน : พุทธศาสนา จึงมีอยู่ 2 ด้านเสมอ ด้านหนึ่งก็ให้ความหวังผู้คนว่า ถ้าทำบุญกุศลรวมทั้งรักษาศีล ก็จะมีความสุขความเจริญ มีลาภยศสุขสรรเสริญ แต่อีกด้านหนึ่งพุทธศาสนาก็เตือนว่า ลาภยศสุขสรรเสริญก็ไม่เที่ยง ความเจริญมันเป็นสิ่งที่ไม่เที่ยงเหมือนกัน เมื่อมีเจริญก็ต้องมีเสื่อม คนที่มาทำบุญเพื่อหวังกำลังใจว่าจะได้มีอายุ วรรณะ สุขะ พละ พระท่านก็เตือนว่ามีอายุยืนยาวแค่ไหน ในที่สุดก็ต้องแก่ ต้องเจ็บ ต้องตาย มีพละกำลังแค่ไหน สุดท้ายก็ร่วงโรยเมื่อถึงวัยชรา อันนี้คือความจริงอีกด้านหนึ่งที่พุทธศาสนาได้เตือนได้สอนเรา

ขณะที่ผู้คนมาวัดเพื่อให้พระพรมน้ำมนต์ว่า จะได้โชคได้ลาภมั่งคั่งร่ำรวยมีทรัพย์สมบัติ แต่อีกด้านหนึ่งพุทธศาสนาก็เตือนว่าสิ่งเหล่านี้แม้จะได้สมหวัง มันก็ไม่เที่ยง และยิ่งกว่านั้นยังเป็นทุกข์ด้วย เงินทองทรัพย์สมบัติพวกนี้มันให้ความสุขแก่เราก็จริง แต่มันก็เจือไปด้วยทุกข์เพราะต้องรักษา ทุกข์เพราะต้องระแวดระวังกลัวคนมาเอาไป แต่ไม่ว่าจะระแวดระวังอย่างไรสุดท้ายก็ต้องเสื่อมสลายหายไป ถ้าไปยึดมั่นถือมั่นกับมันมาก มันก็จะมีแต่ทุกข์อย่างเดียว ถ้าหากว่าความหวังกำลังใจของพุทธศาสนาเปรียบเหมือนกับขนมหวาน การเตือนให้คนเห็นความจริงที่ไม่ค่อยอยากฟังเท่าไรก็คือยาขม

พุทธศาสนามีทั้งส่วนที่เป็นขนมหวานและยาขม ส่วนใหญ่ก็มาวัด มาเข้าหาพระพุทธศาสนาก็หวังอยากจะได้ขนมหวาน ความหวังความมั่นใจที่จะได้มีความสุขความเจริญ ความมีโชคลาภมีอายุวรรณะสุขะพละความสำเร็จรุ่งโรจน์ พระพุทธศาสนาก็มีให้ แต่ว่าอีกด้านหนึ่ง ท่านก็เตือนว่าที่อยากได้ทั้งหมดนี้มันก็ไม่เที่ยง และตัวมันเองก็เป็นทุกข์ด้วย ถึงแม้ว่าเราจะมีความหวังว่าทำดีแล้วจะได้ดี มีความสุขความเจริญ แต่ท่านก็เตือนว่า เราทั้งหลายเป็นผู้ที่ถูกความทุกข์หยั่งเอาแล้ว มีความทุกข์เป็นเบื้องหน้าแล้ว นอกจากสิ่งที่จะชี้ให้เราเห็นว่าสิ่งที่เราปรารถนานั้นที่เรียกว่าอิฏฐารมณ์คือ รูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส ที่น่าใคร่น่าปรารถนารวมถึงเหตุการณ์ที่อยากได้อย่างเช่น มีลาภ มียศ มีสุข มีสรรเสริญ อันนี้ก็หนีไม่พ้นต้องมาเจอกับอนิฏฐารมณ์ เสื่อมลาภ เสื่อมยศ เจอทุกข์ แล้วก็คำนินทาว่าร้าย

 

หลายคนเข้าหาพุทธศาสนาเพราะอยากจะมีเยอะๆ แต่พุทธศาสนาก็เตือนว่า มีกับหมดเป็นของคู่กันหลายคนทำบุญเพื่ออยากได้เยอะๆ แต่ท่านก็เตือนว่า ได้กับเสียเป็นของคู่กัน หลายคนมาทำบุญเพราะอยากได้พบคู่ครองคนรักคู่ชีวิต แต่ท่านก็เตือนว่า พบกับพรากเป็นของคู่กัน เช่นเดียวกันกับ เจอกับจาก อันนี้เรียกว่าเป็นยาขม แต่ว่ามันเป็นสิ่งจำเป็นทีเดียว ขนมหวานกินมากๆก็ไม่ดี เพราะว่าทำให้เกิดโรค แต่ว่ายาขมช่วยบรรเทาโรคได้ บรรเทาทุกข์ได้ 

25630817pm--หมั่นเติมสติให้ใจ

17 ส.ค. 63 - หมั่นเติมสติให้ใจ : การเจริญสติก็เหมือนกันคือ ทำบ่อยๆ มันก็ทำให้เกิดความจำ เพราะหน้าที่ของสติคือความจำได้ สติแปลว่าความระลึกได้ สติที่ไวคือความระลึกได้ ที่เรานึกถึงศัพท์ต่างประเทศ นึกถึงคำแปลได้ก็เพราะว่าเราใช้สติในการระลึก หรือดึงเอาความจำ ดึงเอาคำแปลออกมาจากในหัว สติที่ไวก็จะดึงเอาข้อมูลความรู้ออกมาจากหัวได้อย่างรวดเร็ว เราเรียกว่าความระลึกได้

แต่ระลึกได้อีกอย่างหนึ่ง อย่างที่เคยย้ำอยู่เสมอคือ ระลึกได้ว่ากำลังทำอะไรอยู่ในปัจจุบัน ความระลึกได้ว่ากำลังทำอะไรอยู่ในปัจจุบัน ไม่ใช่ระลึกได้ถึงสิ่งที่ทำไปแล้วหรือสิ่งที่เรียนรู้มา อันนั้นเป็นอดีต ก็เป็นงานของสติเหมือนกัน แต่สติที่เราเรียกว่าสัมมาสติ ทำหน้าที่ระลึกได้ในสิ่งที่ทำกำลังทำอยู่ในปัจจุบัน ก่อนที่จะระลึกได้ มันก็หลงก่อน มันเข้าไปในความคิดหรือหลุดเข้าไปในอารมณ์ ทำให้ลืมไปเลยว่ากำลังทำอะไรอยู่ในปัจจุบัน อย่างเช่น กำลังสวดมนต์ใจก็ลอยไปนึกถึงผ้าที่ยังไม่ได้เก็บ หรือว่านึกถึงลูกหลานที่บ้าน นึกถึงพ่อกำลังป่วย อันนี้เรียกว่าตอนนั้นกำลังลืม ลืมว่ากำลังสวดมนต์อยู่ เสร็จแล้วก็นึกขึ้นมาได้ว่ากำลังสวดมนต์อยู่ พอนึกขึ้นมาได้ จิตก็กลับมาอยู่กับปัจจุบัน อันนี้คืองานของสติที่เรียกว่าสัมมาสติไม่ใช่สติธรรมดา 

25630816pm--เลี้ยงชีวิตด้วยการฝึกตน

16 ส.ค. 63 - เลี้ยงชีวิตด้วยการฝึกตน : งานหลักของพวกเรา ในที่นี้คือการฝึกตน งานอื่นที่เหลือเป็นส่วนประกอบ ไม่ว่าจะเป็นการทำครัว กวาดใบไม้ ทำความสะอาดห้องน้ำ หรือว่างานเกี่ยวกับสื่อต่างๆ ที่จริงงานเหล่านี้จัดเข้าเป็นส่วนหนึ่งของการฝึกตนก็ได้ เพราะว่าขณะที่เราทำงานครัว ทำความสะอาด มันก็เป็นการฝึกตนไปด้วยได้ ฝึกตนในที่นี้เริ่มด้วยฝึกกาย ฝึกวาจาด้วยศีล แล้วก็ฝึกจิตฝึกใจด้วยการภาวนา

ชีวิตของเรา ทุกนาทีที่ตื่นขึ้นมาก็เพื่ออันนี้แหละเพื่องานนี้โดยเฉพาะ งานภาวนาคือการฝึกใจ หลวงพ่อคําเขียนเคยพูดไว้ว่าอาชีพของนักปฏิบัติคือการภาวนา ท่านใช้คำว่าอาชีพ เพื่อให้เห็นว่ามันแตกต่างจากอาชีพอื่น อาชีพอื่นเขาดัดแปลงสิ่งภายนอก ส่วนอาชีพของนักภาวนาคือดัดแปลง หรือว่าฝึกฝนตน อย่างที่เคยยกคาถาพุทธภาษิตว่า ชาวนาไขน้ำเข้านา ช่างธนูดัดธนู ช่างไม้ถากไม้ ส่วนบัณฑิตฝึกตน อาชีพของชาวนา ช่างธนู ช่างไม้ เป็นการดัดแปลงจัดการกับสิ่งต่างๆภายนอก วัตถุสิ่งของ เดี๋ยวนี้ก็รวมไปถึงอาชีพช่างเครื่อง ซ่อมแซมเครื่องยนต์ อาชีพช่างก่อสร้างก็สร้างบ้าน บางทีก็สร้างตึกใหญ่โต อันนี้ก็เป็นงานของผู้รับเหมาหรือวิศวกร มันเป็นอาชีพของเขา ซึ่งอาชีพเหล่านี้ก็ล้วนเป็นไปเพื่อจัดการกับสิ่งภายนอกให้เกิดประโยชน์

 

แต่ว่าบัณฑิตหรือว่าผู้ปฏิบัติธรรม อาชีพเดียวก็คือการฝึกตน ฝึกกาย วาจาและก็ฝึกใจฝึกจิตด้วยการภาวนา เวลาพูดถึงอาชีพ เราก็นึกถึงเงินทองที่เกิดจากอาชีพนั้นและเงินทองก็เอามาใช้เลี้ยงดู ส่วนใหญ่ก็ดูแลอำนวยความสะดวกให้กับร่างกาย หรือว่าชีวิตภายนอก มีเงินแล้วก็สามารถที่จะซื้อข้าว อาหารเครื่องนุ่งห่ม บ้านเรือน รถยนต์ สิ่งอำนวยความสะดวก อันนี้เรียกว่าเป็นเครื่องเลี้ยงชีวิต แต่เป็นชีวิตภายนอก ส่วนอาชีพของนักปฏิบัติเราจะเรียกว่าเป็นอาชีวะก็ได้ เพราะเวลาเราพูดถึงอาชีพนั้น เราก็นึกถึงเงินทองซึ่งเป็นสิ่งตอบแทน แต่จริงๆแล้วอาชีพหรืออาชีวะหมายถึงเครื่องเลี้ยงชีวิต อาชีพของชาวโลกเป็นไปเพื่อเลี้ยงชีวิตภายนอก

 

แต่อาชีพอาชีวะของผู้ปฏิบัติธรรมไม่ว่าจะเป็นนักบวช แม่ชี หรือฆราวาส คฤหัส เป็นไปเพื่อหล่อเลี้ยงชีวิตภายใน ชีวิตภายนอกต้องการข้าว อาหาร เครื่องนุ่งห่ม ยารักษาโรค ที่อยู่อาศัย แต่ว่าสิ่งหล่อเลี้ยงชีวิตภายในของนักปฏิบัติมันก็คือสติ สมาธิ ปัญญา หรือกุศลธรรมเช่น เมตตา ขันติ สิ่งเหล่านี้เป็นอาหารของใจ มันเป็นเครื่องหล่อเลี้ยงชีวิตภายใน อย่างที่พระจะสวดทุกเช้าตอนสุดท้าย ถึงพร้อมด้วยสิกขา และ ธรรม เป็นเครื่องเลี้ยงชีวิตของภิกษุทั้งหลาย เลี้ยงชีวิตคือเลี้ยงชีวิตภายในหรือชีวิตด้านใน ก็ต้องอาศัยธรรมหรือวินัย ส่วนพวกเราที่เป็นคฤหัสก็อาศัยธรรม วินัยก็อาจจะได้แก่ศีล เป็นเครื่องควบคุมกายวาจา ธรรมและศีลจะเกิดขึ้นได้จากการที่เรามาภาวนา แล้วก็มาปฏิบัติ

เพราะฉะนั้น ให้ระลึกหรือเตือนตนอยู่เสมอว่า อาชีพหรืออาชีวะของเรา ไม่ว่าจะเคยมีอาชีพใดมาก่อนที่จะบวชหรือก่อนที่จะมาที่นี่ แต่พอมาอยู่ที่นี่แล้ว อาชีพหรืออาชีวะของเรามีอยู่อย่างเดียวหรือว่า มีหลักมีอาชีพหลักก็คือการฝึกตน 

25630815am--ฝึกใจให้เห็นความจริง

15 ส.ค. 63  - ฝึกใจให้เห็นความจริง : เราจึงควรหมั่นเพียรในการปฏิบัติธรรมให้ได้ทั้งความดี และให้เห็นความจริง อย่าปฏิบัติแต่เพียงแค่ทำความดี ต้องภาวนาจนเห็นความจริงด้วย ถึงจะทำให้อยู่เหนือทุกข์ นี้แหละคือความสุขอย่างยิ่ง ที่เราทุกคนสามารถเข้าถึงได้ 

25630814pm--อย่าเชื่อความคิดไปเสียหมด

14 ส.ค. 63 (เย็น) - อย่าเชื่อความคิดไปเสียหมด : ธรรมชาติของคนเรานั้นพอเห็นอะไรแล้วจะไม่เห็นแต่สิ่งที่อยู่ข้างหน้าอย่างเดียว แต่ยังคิดถึงเบื้องหลังด้วย หรือชอบคาดการณ์ไปล่วงหน้าด้วย มีคนหนึ่งเล่าว่าเขาอยู่บ้านจัดสรร ต่อมามีเพื่อนบ้านย้ายมาอยู่ติดกัน ผ่านมาได้แค่ ๒ วันก็ปรากฏว่าเกิดพายุพัดกระหน่ำ ทำให้ไฟดับทั้งหมู่บ้าน สักพักเพื่อนบ้านก็มากดกริ่งที่หน้าบ้าน ถามเขาว่ามีไฟฉายไหม ได้ยินเช่นนั้นเขาก็นึกในใจว่า คุณเพิ่งมาอยู่ได้ไม่กี่วันก็มารบกวนฉันแล้ว ทำไมไม่เตรียมไฟฉายติดบ้านเอาไว้บ้าง จึงตอบอย่างห้วน ๆ ว่า “ไม่มี” เพื่อนบ้านคนนั้นก็เลยหยิบไฟฉายจากกระเป๋ายื่นมาให้ แล้วพูดว่า “งั้นเอาอันนี้ไปใช้ก่อนดีไหมครับ เผื่อจะเป็นประโยชน์” เห็นเช่นนี้เขาก็รู้สึกผิดขึ้นมาทันที เพราะหลงตำหนิเพื่อนบ้าน แท้จริงแล้วเพื่อนบ้านคนนี้มีน้ำใจ ห่วงใยว่าเขาจะไม่มีไฟฉายใช้ จึงอุตส่าห์ฝ่าฝนเอาไฟฉายมาให้ใช้

เดี๋ยวนี้คนในเมืองคิดแบบนี้กันมาก เวลาใครมาถามแบบนี้ก็คิดว่าเขาจะมาขอ แต่ที่จริงแล้วเขาอาจมีน้ำใจช่วยเหลือก็ได้ เพราะฉะนั้นอย่าด่วนสรุป และถึงแม้ว่าเราจะมีความคิดหรือสรุปล่วงหน้าแล้วก็ให้รู้จักทักท้วงความคิดเหล่านั้นบ้าง อย่าเชื่อความคิดของตัวเองไปเสียหมด ให้ตระหนักว่ามันเป็นแค่ความคิด ไม่ใช่ความจริง ความจริงอาจจะไม่เป็นอย่างที่เราคิดก็ได้ ถ้าเราเผื่อใจ หรือทักท้วงความคิดของตัวเองบ้าง ก็จะช่วยให้เราไม่เผลอทำอะไรผิดพลาด จนเกิดความเสียหายขึ้นมา นอกจากจะช่วยไม่ให้เราสร้างความทุกข์หรือความขัดแย้งให้กับคนอื่นแล้ว ก็ยังป้องกันไม่ให้เราเกิดความเดือดเนื้อร้อนใจในภายหลัง