Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

25630523--ไม่เกิดก็ไม่ทุกข์

23 พ.ค. 63 - ไม่เกิดก็ไม่ทุกข์ : การเกิดทุกคราวเป็นทุกข์ร่ำไป รวมทั้งเกิดตัวกูด้วย แต่เมื่อตัวกูไม่เกิดเพราะมีสติมีความรู้สึกตัว ความทุกข์มันก็ไม่เกิดและดับไป ถ้าเราพิจารณา ภาษิตของพระพุทธเจ้าบทนี้ ถ้าเราพิจารณาให้ลึกซึ้งใคร่ครวญให้ดีๆแล้วนำมาโยงกับชีวิตประจำวัน นำมาสู่การปฎิบัติ เพื่อไม่ให้มีการเกิดอยู่ร่ำไป มันก็ช่วยตัดตอนความทุกข์ได้ ช่วยให้ความทุกข์เบาบางลง 

25630522--สุขได้เพราะวางเป็น

22 พ.ค. 63 - สุขได้เพราะวางเป็น : เราเผลอไปแบกหรือยึดความทุกข์เอาไว้ ทั้ง ๆ ที่ยิ่งแบกยิ่งยึดก็ยิ่งทุกข์ แต่ก็ยังไปแบกไปยึดอยู่นั่นเองเพราะทำจนเป็นนิสัยเสียแล้ว ความรู้ตัวจึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะไขไปสู่หนทางแห่งความไม่ทุกข์ เพราะเมื่อรู้ตัวแจ่มชัดเราก็ประจักษ์แก่ใจว่าได้เผลอแบกยึดอะไรต่ออะไรไว้มากมาย ถึงตอนนั้นการปล่อยวางก็เกิดขึ้นได้ไม่ยาก ฉะนั้นไม่ว่าทำอะไรอยู่ก็ตาม ควรหมั่นมองตนสำรวจจิตเพื่อให้รู้เท่าทันความรู้สึกนึกคิดอยู่เสมอ ความรู้ตัวนี้แหละจะช่วยปลดเปลื้องสิ่งหมักหมมที่ค้างคาในจิตใจจนทำให้ชีวิตเบาสบาย 

25630521pm--โอสถรักษาใจ

21 พ.ค. 63 (บ่าย) - โอสถรักษาใจ : วันนี้เราอาจจะรอดพ้นจากโรคโควิด ต่อไปอาจจะมีวัคซีนป้องกันหรือว่ารักษา แต่โรคอื่นก็ยากที่จะหนีพ้นอาจจะต้องเจอ แต่ถึงแม้เจอแล้วกายป่วยนะ แต่ใจไม่ป่วยก็ได้ เช่นเดียวกับความสูญเสียอย่างอื่น เสียทรัพย์ เสียคนรัก เสียของรักแต่ว่าใจไม่เสีย หรือว่าไม่เสียศูนย์ก็ได้ มันเป็นโอสถที่ใช้ได้จนวินาทีสุดท้ายที่อยู่ในโลกนี้

25630521am--เตรียมพร้อมรับมือพายุลูกใหม่

21 พ.ค. 63 (เช้า) - เตรียมพร้อมรับมือพายุลูกใหม่ : ที่จริงนอกจากภัยโควิดแล้ว ยังมีภัยอื่นๆที่จะเกิดขึ้นกับเราในวันข้างหน้า ถึงแม้ตอนนี้เรายังไม่เจอ แต่ก็ไม่ได้แปลว่าจะไม่มีภัยเกิดขึ้นในอนาคต เช่น ความเจ็บความป่วย ความพลัดพรากสูญเสีย สูญเสียของรัก สูญเสียคนรัก อันนี้คือภัยหรืออันตราย หรือทุกข์ที่อาจจะไม่ได้เกิดขึ้นกับเรามาก่อนเหมือนกับโควิด แต่ว่ามันคือสิ่งที่จะต้องเกิดขึ้นกับเราแน่ แม้แต่โควิดระลอก 2 เกิดขึ้นกับเราแน่ ในช่วงที่ชีวิตเรายังราบรื่น มันคือช่วงสงบที่เราต้องฝึก ยามสงบเราฝึก ในภาวะที่ความเจ็บความป่วยยังไม่มาเล่นงานเรา ไม่ใช่เฉพาะป่วยด้วยโควิดอย่างเดียว อาจจะป่วยด้วยโรคอย่างอื่น เช่น มะเร็ง ไตวาย เบาหวาน สมองเสื่อม ในขณะที่เหตุเภทภัยอย่างอื่นยังไม่เกิดขึ้นกับเรา อันนี้เป็นภาวะที่ลมสงบยังไม่มีพายุ เราก็ต้องเตรียมตัวเตรียมใจ

เตรียมใจอย่างแรกคือ ให้เราคิดเผื่อไว้ นึกอยู่เสมอว่า ของพวกนี้เป็นสิ่งที่หนีไม่พ้น เราทั้งหลายเป็นผู้ถูกความทุกข์หยั่งเอาแล้ว มีความทุกข์เป็นเบื้องหน้าแล้ว มันจะต้องเกิดขึ้นกับเราอย่างแน่นอน คิดเผื่อไว้ อย่างน้อยๆ พอเกิดขึ้นเราทำใจได้ ไม่ใช่เป็นสิ่งที่เกินความคาดฝัน หลายคนตกใจไม่เคยคาดคิดว่าจะต้องเกิดขึ้น ทั้ง ๆที่มันเป็นธรรมดา เป็นธรรมชาติ ให้ระลึกถึงความไม่เที่ยง ความไม่แน่นอนเอาไว้ อันนี้เรียกว่าทำจิต

แต่อีกส่วนหนึ่งคือทำกิจ เช่น ป้องกันให้ดีที่สุด ไม่ให้มันเกิดขึ้นหรือเกิดขึ้นก็ให้มีความเสียหายน้อย แต่นั่นเป็นเรื่องของข้าวของทรัพย์สมบัติ แต่ถ้าเป็นเรื่องของการทำกิจที่เกี่ยวกับคนรัก สิ่งที่ดีที่สุดคือการปฏิบัติต่อเขาด้วยความใส่ใจ คนเราถ้าปฏิบัติดีที่สุดกับคนที่เรารัก ให้เวลากับเขาอย่างเต็มที่เมื่อมีโอกาส เอื้อเฟื้อช่วยเหลือกัน ถึงเวลาที่เขาจากไป มันก็จะเสียใจน้อย รู้สึกผิดน้อย เพราะว่าได้ทำดีที่สุดแล้วในขณะที่อยู่ด้วยกัน อันนี้ก็เป็นเรียกว่าทำกิจอย่างหนึ่ง เป็นการทำล่วงหน้าเพื่อว่าเมื่อภัยมันมา นอกจากเราเตรียมใจไว้แล้วเราก็จะไม่รู้สึกค้างคาอะไร หากว่าคนรักจะจากไป อันนี้เรียกว่าเป็นการทำกิจคู่กับการทำจิต เป็นการฝึกตนในยามที่เกิดความสงบหรือในยามที่สงบ ให้เราระลึกอยู่เสมอว่าในยามที่สงบที่เกิดขึ้นกับเรา มันเป็นของชั่วคราวเหมือนกับภาวะผ่อนคลายสงบในช่วงนี้ มันก็เป็นของชั่วคราว อีกไม่นานโควิดก็จะมาในระลอก 2 แต่ถึงแม้จะไม่มีโควิดเลย มันก็ยังมีพายุอื่นเกิดขึ้นกับชีวิตของเรา หรือผ่านเข้ามาในชีวิตของเราอีกนั่นแหละ

 

ที่จริงโควิดเป็นตัวเตือนได้ดี มันเตือนให้เราได้เห็นความจริงของชีวิตหลายอย่างว่า ความตายเป็นเรื่องของใกล้ตัว ไม่ใช่เป็นเรื่องไกลตัว มันมาเตือนว่าความผันผวนปรวนแปรของชีวิตเป็นเรื่องธรรมดา มันมาช่วยกระตุ้นเตือนไม่ให้เราประมาทไม่ให้เราตายใจ มันทำให้เราเตรียมพร้อมอยู่เสมอ แต่ถ้าเราเตรียมพร้อมแต่โควิด ไม่เตรียมพร้อมกับภัยอย่างอื่นที่อาจจะเกิดขึ้น อันนี้ก็เรียกว่าประมาท เพราะว่ามันยังมีภัยต่าง ๆ อีกมากมายที่จะเกิดขึ้นกับเรา โดยเฉพาะ ความแก่ ความเจ็บความป่วย ความพลัดพราก ความสูญเสีย เหล่านี้ก็ถือว่ารุนแรงแล้ว ยังไม่นับถึงความล้มเหลว คำต่อว่าด่าทอ หรือความสัมพันธ์ที่ร้าวฉานในหมู่เพื่อนในหมู่คนรัก สิ่งที่ไม่คาดฝันต่าง ๆ ซึ่งที่จริงก็หลายคนก็เจอแล้วในช่วงโควิด อะไรก็ไม่รู้ที่ไม่เคยเกิดขึ้นก็เกิดขึ้น สิ่งเหล่านี้ล้วนแต่ช่วยเตือนใจเราว่า ความผันผวนปรวนแปรเป็นสิ่งที่แน่นอน ความแปรปรวนคือเรื่องปกติ 

25630520--ออกจากความจำเจ

20 พ.ค. 63 - ออกจากความจำเจ : พระพุทธเจ้าตรัสว่าสุขอื่นยิ่งกว่าความสงบไม่มี ความสงบไม่จำเป็นต้องหมายความว่าต้องให้จิตแน่วแน่ ไม่รับรู้อะไรเลยอย่างเดียว การที่ให้จิตไปรับรู้เรื่องราวต่างๆไม่ว่าจะทางหู ทางตา ทางปาก ทางลิ้น ทางจมูก ทางใจ จิตก็สงบได้ แต่ถึงแม้ว่าจิตจะไปรับรู้ รูป รส กลิ่น เสียงภายนอก หรือมีความคิดเกิดขึ้นภายใน แต่ถ้ามีความรู้สึกตัว มีสติ สิ่งที่กระทบจากภายนอกหรือสิ่งกระทบภายในก็ไม่ทำให้จิตหวั่นไหว จิตก็สงบอยู่ได้ เป็นเพราะมีสติ เพราะมีปัญญา เพราะมีความรู้สึกตัว ก็ต้องฝึกเอาไว้บ้าง

ถ้าไม่ฝึกจิตในลักษณะนี้ มันจะคอยแสวงหาสิ่งแปลกใหม่อยู่เสมอ สิ่งเสพทางตา ทางหู ทางจมูก ทางลิ้น ทางปาก แม้กระทั่งทางใจ อยู่ว่างๆเบื่อ เซ็ง ก็หาเรื่องคิด บางทีก็ฝันกลางวัน เริ่มจากฝันกลางวัน คิดโน้นคิดนี่ จินตนาการไป ใจก็ฟู แต่ประเดี๋ยวเดียวใจก็ไหลไปจมอยู่กับเรื่องที่ติดข้อง คับแค้นในอดีต หรือว่าอาจจมไปอยู่กีบสิ่งที่กังวลกับอนาคต คนที่ชอบคิด หาเรื่องคิดฟุ้งซ่าน เพื่อให้ใจมีอะไรคิดใหม่ๆ ทีแรกใจลอย สุดท้ายใจก็จมอยู่กับอารมณ์เดิมๆ อยู่กับร่องความคิดเดิมๆ กลายเป็นแย่ไปเลย หรือไม่ก็ไปหาสิ่งใหม่ๆ ต้องไปเปลี่ยนที่กิน เปลี่ยนที่ช็อป เปลี่ยนที่เที่ยว สุดท้ายก็หาความสงบหาความสุขไม่ได้ เพราะว่าอยู่เฉยๆไม่เป็น อยู่กับที่ไม่ได้ เกิดอาการกระสับกระส่ายได้ง่ายมาก อันนี้เกิดจากคนที่แสวงหาสิ่งเสพแปลกๆใหม่ๆไปที่ใหม่ๆที่ไม่คุ้นเคย

ถ้าไม่รู้จักความพอดีมันก็จะกลายเป็นเสพติดไป เสพติดความแปลกใหม่ เสพติดความหลากหลาย แล้วมันจะทำให้ไม่สามารถอยู่กับตัวเองได้ ไม่สามารถจะพบกับความสุขภายในได้ อันนี้ต้องระวัง เพราะฉะนั้น ต้องไม่ลืมที่จะกลับมาฝึกจิตให้พบกับความสงบ ให้ได้สัมผัสกับความรู้สึกตัว ความปลอดโปร่ง ความตื่นรู้ อันนี้มันก็ช่วยเติมพลังบวกให้จิตใจได้แม้ว่าจะอยู่ในที่เดิมๆ หรือว่าทำกิจกรรมไม่กี่อย่างในแต่ละวัน

25630519--ทำการงานให้เบา

19 พ.ค. 63 - ทำการงานให้เบา : แม้งานจะเยอะ งานที่ใช้เรี่ยวใช้แรง มันก็กลายเป็น ลหุกวุตติ ได้ เป็นความประพฤติที่เบาได้ เป็นงานที่เบาได้ ถ้าวางใจเป็นคือรู้จักวาง ที่ท่านอาจารย์พุทธทาสใช้คำว่า ทำงานด้วยจิตว่าง ทำงานทุกชนิดด้วยจิตว่าง เมื่อจิตว่าง ไม่มีตัวกูหรือของกู อันนี้ยิ่งดีเข้าไปใหญ่ แต่ถึงแม้ว่าจะมีตัวกูของกู แต่ว่าใจมันวางเป้าหมาย ต่อไปมันก็จะวางตัวกูได้ ก็คือกายทำ กายเหนื่อยแต่ว่ากูไม่เหนื่อย มันไม่มีตัวกูเป็นผู้ทำ ใจก็ทำหน้าที่เฝ้าดูกาย อะไรเกิดขึ้นกับกาย ใจก็ไม่แบก ก็เฝ้าดู ไม่เอาความทุกข์ของกายมาเป็นความทุกข์ของกู อันนี้ช่วยวางหรือทำให้ว่างจากตัวกูของกูได้เหมือนกัน ก็ฝึกเอาไว้จากการเจริญสติ มันจะช่วยทำให้งานที่เราทำ เป็นงานที่เบาได้ เป็นความประพฤติที่เบา 

25630518--สร้างนิสัยใหม่ให้ใจ

18 พ.ค. 63 - สร้างนิสัยใหม่ให้ใจ : ลองสร้างนิสัยใหม่ให้แก่จิตใจด้วยการทำทีละอย่างตั้งแต่ตื่นนอน เวลาล้างหน้า ใจก็อยู่กับการล้างหน้า เวลาอาบน้ำใจก็อยู่กับการอาบน้ำ ไม่ควรเอาอะไรมาคิด เปิดใจรับความสดชื่นจากสายน้ำ เวลากินข้าว ใจก็อยู่กับการกินข้าว วางงานการที่จะทำในเช้าวันนั้นลงก่อน ขณะเดียวกันเมื่อออกกำลังกาย ใจก็อยู่กับการออกกำลังกาย รับรู้ถึงการยืดและขยายของกล้ามเนื้อ รวมทั้งลมหายใจที่เข้าออก อย่าเพิ่งสนใจอีเมล์หรือข้อความในไลน์

วิธีนี้ช่วยให้จิตมีสมาธิ และพักความคิดไปในตัว นอกจากทำให้จิตผ่อนคลายแล้ว เมื่อถึงเวลาใช้ความคิค ก็คิดได้อย่างมีพลัง ทะลุปรุโปร่ง จึงช่วยให้ทำงานได้ดีขึ้น

“เดินทีละก้าว กินข้าวทีละคำ ทำทีละอย่าง” เป็นเคล็ดลับง่าย ๆ ที่ช่วยให้งานได้ผล คนเป็นสุขทั้งกายและใจไปพร้อม ๆ กัน 

25630517--ชุบชูใจให้มีกำลัง

17 พ.ค. 63 - ชุบชูใจให้มีกำลัง : มีชาวฝรั่งเศสคนหนึ่งขับเครื่องบินใบพัด แล้วเกิดอุบัติเหตุเครื่องตกบนเทือกเขาแอนดิส ในทวีปอเมริกาใต้ เทือกเขานี้สูงมาก มีแต่หิมะทั้งนั้น เครื่องตกลงมาพังยับเยิน แต่ตัวเขาไม่ตาย ต้องกระเสือกกระสน เดินฝ่าหิมะไปขอความช่วยเหลือจากผู้คน แต่เทือกเขานั้นกว้างใหญ่มาก เดินฝ่าหิมะ ๓ วันก็ยังไม่เห็นวี่แววของผู้คน อากาศก็หนาวเหน็บ จนกระทั่งเขาหมดแรง แต่เขารู้ว่าถ้าล้มฟุบตรงนั้นก็จะลุกขึ้นมาไม่ได้อีกเลย เขาจึงพยายามลุกขึ้นมาเดินต่อ เดินลุยหิมะไปได้สักพักก็หมดแรง

ตอนนั้นเขาคิดว่าต้องตายแน่นอน จึงร่ำลาลูกเมียและเตรียมตัวตาย แต่แล้วเขาก็นึกขึ้นมาได้ว่า ถ้าตายตรงนั้นคงไม่มีใครพบศพเขา เมียก็จะลำบาก เพราะประเทศฝรั่งเศส ถ้าไม่พบศพ ต้องใช้เวลาถึง ๔ ปี ศาลจึงจะประกาศว่าเป็นบุคคลสูญหาย บริษัทประกันภัยถึงจะจ่ายเงินให้เมียหรือทายาท เขาจึงคิดว่าจะตายตรงนั้นไม่ได้ แล้วเขาเหลือบไปมองเห็นหินก้อนหนึ่งโผล่ขึ้นมาจากหิมะ อยู่ห่างประมาณ ๑๐๐ เมตร เขาคิดว่าถ้าทิ้งร่างกายไว้บนหินก้อนนั้น คงมีโอกาสที่คนอื่นจะมาพบศพเขาได้ เขาจึงรวบรวมเรี่ยวแรง เดินกระเสือกกระสนไปจนถึงหินก้อนนั้น แต่ปรากฏเขาไม่ได้หยุดแค่ตรงหินก้อนนั้น เขายังมีแรงเดินต่อไปอีก ๑๐๐ กิโลเมตร จนกระทั่งไปถึงหมู่บ้าน แล้วมีคนช่วยชีวิตเขาไว้ได้

เรื่องนี้เป็นเรื่องที่น่าอัศจรรย์มาก คนซึ่งไม่มีเรี่ยวแรง กำลังจะตายอยู่แล้ว แต่สุดท้าย ด้วยความรักเมีย ด้วยความห่วงลูก อยากให้ลูกเมียได้รับเงินประกันชีวิต จะได้ไม่ต้องลำบาก ทำให้เขามีเรี่ยวแรง ทีแรกคิดว่าเดินไปอีก ๑๐๐ เมตรก็แย่แล้ว แต่ก็กัดฟันเดินด้วยความรักเมีย ด้วยความห่วงลูก สุดท้ายกลับมีเรี่ยวแรงเพิ่มขึ้นมาอีก จนกระทั่งสามารถเดินไปได้ไกลกว่าเดิมหลายเท่า เรื่องนี้แสดงให้เห็นว่า ใจของคนเรามีพลังมาก และสิ่งหนึ่งที่เป็นพลังให้กับคนเราได้คือความรัก ความห่วงใย

 

คนเรานั้นมีทั้งพลังบวกและพลังลบในตัว พลังลบ ได้แก่ ความโกรธ ความอาฆาตพยาบาท พลังบวก ได้แก่ ความเมตตากรุณา ความรัก ความห่วงใย ทำให้เราสามารถที่จะทำในสิ่งที่ยามปกติทำได้ยาก

25630516--ออกจากร่องความคิดและหลุมอารมณ์

16 พ.ค. 63 - ออกจากร่องความคิดและหลุมอารมณ์ : พอจิตเริ่มมีปัญหาขึ้นมามันไหลเข้าไปในร่องเดิมๆหลุมเดิมๆ สติที่เรามีมันก็พอรับมือกับปัญหาเหล่านี้ได้ มันก็ดึงจิตออกมาจากร่องหรือหลุมเดิมๆได้ เราต้องฝึกเอาไว้ทั้งหางานทำเพื่อให้จิตมีจุดสนใจ หมั่นคอยรับรู้ผัสสะใหม่ๆที่เกิดขึ้นรอบตัวในแต่ละขณะๆพวกนี้ช่วยได้ทั้งนั้น แต่ก็ไม่ดีเท่าการมีสติรู้ทันความคิดและอารมณ์ 

25630515--ทำอะไร อย่าได้ลืมเป้าหมาย

15 พ.ค. 63 - ทำอะไร อย่าได้ลืมเป้าหมาย : พิธีกรรมก็มีประโยชน์ถ้าเรารู้จักใช้มัน แต่ถ้าเราไม่รู้จักใช้มันไม่เข้าใจความหมาย มันก็กลายเป็นอุปสรรคได้เหมือนกัน ของทุกอย่างถ้ารู้จักใช้มีประโยชน์ แต่ถ้าใช้ไม่เป็นก็เกิดโทษได้ หญ้าคาถ้าจับไม่ดีก็บาดมือ ของดีๆถ้าใช้ไม่เป็นก็เกิดโทษ โดยเฉพาะถ้าเป็นความยึดติดงมงายไม่ใช้ปัญญา มันก็กลายเป็นโทษได้ง่าย