Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

3 มิ.ย. 63 - รักตัว อย่าลืมตัว : เรารักตนเองแต่เหตุใดจนทนอยู่กับตนเองไม่ได้ หากเรารักตนเองจริงเราย่อมพอใจและมีความสุขที่ได้อยู่กับตัวเอง แต่เหตุใดเราจึงรู้สึกเหงาในยามที่ไม่มีใครนอกจากตัวเอง ใช่หรือไม่ว่านั่นเป็นเพราะเรายังไม่เป็นมิตรกับตัวเอง ในส่วนลึกเรายังทะเลาะเบาะแว้งหรือขัดแย้งกับตนเอง จึงพยายามหนีตัวเองอยู่ตลอดเวลา จะว่าไปแล้วความทุกข์ส่วนใหญ่ของผู้คนล้วนมีรากเหง้ามาจากการที่ไม่สามารถเป็นมิตรกับตัวเองได้อย่างแท้จริง

ต่อเมื่อเป็นมิตรกับตัวเอง เราจึงจะพบสันติสุขภายใน และสามารถอยู่คนเดียวได้โดยความเหงาไม่อาจรุกล้ำกล้ำกรายจิตใจได้ เมื่อมีความสุขจากภายใน ก็ไม่จำเป็นต้องไล่ลาหาความสุขจากากภายนอก ไม่ว่า ทรัพย์สินเงินทอง ชื่อเสียงเกียรติยศ หรือผู้คนที่คอยพะเน้าพะนอ ตรงกันข้ามกลับสามารถแบ่งปันความสุขให้แก่ผู้อื่นได้ไม่ขาดสาย ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหนก็เป็นสุขและอบอุ่นใจ ทุกสถานที่เป็นเสมือนบ้าน ทั้งนี้เพราะมีตนเองเป็นเพื่อนสนิทที่ตามติดไปทุกหนแห่ง

2 มิ.ย. 63 - อย่าลืมใจ : เรารู้เรื่องนอกตัว รู้เรื่องร่างกายมากมาย แต่ว่าจิตใจเราไม่ค่อยรู้เท่าไหร่ เราละเลยเรื่องจิตใจมาก เพราะมันอยู่ใกล้ที่สุด พอเราละเลยจิตใจ สุดท้ายก็ทุกข์เพราะใจ เดี๋ยวนี้คนถึงแม้ว่าร่างกายจะสุขสบายมีสิ่งอำนวยความสะดวกมากมายมีสิ่งเสพเยอะแยะแต่ว่าก็ยังมีความทุกข์ใจ ทุกข์ใจมันรบกวนรังควานเราวันหนึ่งหลายครั้ง นับครั้งไม่ถ้วน โกรธ หงุดหงิด เครียดวิตกกังวล เศร้า บางทีก็เกลียด ผิดหวังท้อแท้ เบื่อเซ็ง สารพัดอารมณ์กับใจของเรา เดี๋ยวนี้การนอนหลับก็กลายเป็นเรื่องยาก ร่างกายอยากพัก แต่ใจไม่ยอมร่วมมือด้วย คิดฟุ้งปรุงแต่งมากมาย ไม่ว่าจะมีทรัพย์สินเงินทองมากเท่าไหร่ ก็ไม่เคยมีความสุขหรือมีความรู้สึกพอใจเสียที สวยมากเท่าไรก็ยังรู้สึกว่าขี้ริ้วขี้เหล่ มีข้อบกพร่อง ทรัพย์สมบัติมากมายยังรู้สึกว่า ยังขาดยังพร่องอยู่ คนอื่นเขามีกันแต่เราไม่มีก็เลยทุกข์ ไม่ใช่ทุกข์กายแต่ทุกข์ใจ ทุกข์ใจเพราะปล่อยให้อารมณ์ต่างๆเข้ามาเล่นงานจิตใจ เราไม่รู้จักวิธีระบายถ่ายเทอารมณ์ที่เป็นอกุศลที่จะให้ออกไปจากใจ เวลาโกรธก็โกรธข้ามปีข้ามวันบางทีก็โกรธเป็นอาทิตย์ ความวิตกกังวลก็เหมือนกัน อันนี้ล้วนแล้วแต่เป็นผลที่เราละเลยจิตใจ 

1 มิ.ย. 63 - ไม่หลงสุข ไม่จมทุกข์ : เวลาสุขก็อย่าเพลินในสุข ให้ระลึกถึงความทุกข์ที่จะตามมา เพราะความไม่เที่ยง แต่ในเวลาที่เราเจอทุกข์ ก็อย่าจมในทุกข์นะ ให้เรามองว่าเรายังมีความสุขยังมีโชคอยู่กับเราอีกมากมาย ในยามที่สุขสบายก็ให้มองลบไว้บ้าง มองลบคือมองเห็นความไม่เที่ยงที่จะเกิดขึ้นกับสิ่งที่เรามีเราเป็น แต่ในเวลาที่เราทุกข์ก็ให้รู้จักมองบวกบ้าง ว่าเรามีสิ่งดีๆอีกมากมาย ถ้าเรารู้จักปรับใจให้ยืดหยุ่นแบบนี้ เราก็จะครองตนครองใจให้เป็นปกติได้ ไม่ว่าจะยามสุขหรือยามทุกข์ 

31 พ.ค. 63 - เติมตัวรู้สู้ความหลง : ตัวอยู่ไหนใจอยู่นั่น มันเป็นหลักสำหรับการเจริญสติ ไม่ใช่เรื่องยาก เตือนใจตัวเอง ถามใจตัวเองว่า ตัวอยู่นี่ใจอยู่ไหน ตัวอยู่วัดใจไปอยู่ที่บ้านไหม หรือว่าตัวอยู่ห้องน้ำใจไปอยู่ที่ห้องครัวแล้ว ให้ดึงกลับมา ๆ กินข้าวก็เหมือนกัน เวลากินข้าวปากเคี้ยวแต่ใจไม่รู้อยู่ไหน ร่างกายกินอาหารแต่ใจกำลังเสพความคิด หรือเสพความเครียด อันนั้นไม่ถูก อันนั้นเพราะความหลง กลับมาอยู่กับปัจจุบัน เวลาขับรถก็เหมือนกัน พยายามเอาใจมาอยู่กับปัจจุบัน ปล่อยใจลอย คนเราชอบใจเพราะใจลอยแล้วสบาย เพลิน แต่พอลอยคิดไปสักพักเดี๋ยวมันก็จม ทีแรกใจก็ลอย แต่สักพักใจก็จม จมเข้าไปในอารมณ์ จมเข้าไปในความทุกข์ กว่าจะออกมาได้ก็เหนื่อย เดี๋ยวนี้เป็นเพราะใจลอยจึงนอนไม่หลับ ความไม่รู้เนื้อรู้ตัวเดี๋ยวนี้ คนมีปัญหามากในการนอนไม่หลับเพราะใจมันคิดโน่นคิดนี่ เป็นเพราะความหลงจนต้องพึ่งยา แต่ก็ไม่ได้ช่วยเท่าไหร่ แต่ถ้าเรารู้เนื้อรู้ตัวถึงเวลามันก็หลับได้เอง ไม่ใช่เป็นเพราะว่าใจมันวิ่งไม่หยุดกับความคิดและอารมณ์

เราสามารถจะเจริญในชีวิตประจำวันเพื่อทำให้เกิดความรู้ตัว เติมความรู้ตัวในชีวิต ต่อไปมันก็จะขับไล่ความหลงออกไปๆ จิตใจก็จะโปร่งเบาผ่องใสได้ง่าย ทำการงานอะไรก็ทำได้อย่างมีสมาธิ เพราะทำด้วยความรู้ตัว ไม่ได้ทำไปด้วยอำนาจของความหลง 

30 พ.ค. 63 - ทำใจให้หนักแน่นเหมือนแผ่นดิน : คนเรา เวลาถูกความโกรธรบกวนรังควาน เราจะทำอย่างไรจึงจะระงับความโกรธได้ อันนี้ก็เป็นประเด็นหนึ่งที่พระพุทธเจ้าได้นำมาสอนเพื่อจะได้รู้วิธีระงับความโกรธ ที่จริงวิธีระงับความโกรธมีมากมาย แต่มีพระสูตรหนึ่งที่พระพุทธเจ้าได้แนะนำให้เรารู้จักวิธีระงับความโกรธ

ประการที่ ๑ ด้วยการปรับเปลี่ยนที่ใจของเรา พระองค์อุปมาอุปไมยให้เราทำใจหนักแน่นเหมือนแผ่นดิน แล้วก็ตรัสว่าเหมือนกับชายคนหนึ่ง พยายามที่จะขนขยะ สิ่งสกปรก ปฏิกูล มาเทลงไปในแผ่นดิน แล้วก็เอาจอบขุด ระหว่างที่ขุด ก็พูดกับแผ่นดินว่า เจ้าอย่าได้เป็นแผ่นดิน ๆ ๆ แต่ว่าแผ่นดินก็ยังเป็นแผ่นดินอยู่นั่นแหละ ไม่ว่าชายคนนั้นจะทำอย่างไร

ประการที่ ๒ พระพุทธเจ้าสอนว่า ทำใจให้ว่างเหมือนอากาศ แล้วก็อุปมาอุปไมยว่าชายคนหนึ่งมีสีนานาชนิด มีสีหลายสี พยายามใช้สีวาดอากาศให้เป็นรูปเป็นร่าง แต่ทำอย่างไรก็วาดไม่ได้เพราะอากาศก็เป็นอากาศอยู่นั่นแหละ

ประการที่ ๓ ทำใจให้เย็นเหมือนแม่น้ำ ท่านตรัสว่าอย่างแม่น้ำคงคา ไม่ว่าใครจะเอาฟืนหรือว่าหญ้าแห้งมาเผา เพื่อให้แม่น้ำคงคาเดือด แต่ทำอย่างไรก็ไม่สำเร็จ แม่น้ำคงคาก็ยังเป็นแม่น้ำคงคาเหมือนเดิม

ประการที่ ๔ ทำใจอ่อนโยนหรือนุ่มนวล เหมือนกับกระสอบหนังแมว ซึ่งอ่อนหยุ่น นุ่มมาก ชายคนหนึ่งพยายามเอาไม้เอากระเบื้องมาตีให้ดัง แต่ว่าตีบนกระสอบหนังแมวอย่างไรก็ไม่มีเสียง ไม่เหมือนกับหนังวัวที่มาขึง ตีแล้วก็ดังสนั่นเลย อันนี้ก็สรุปก็คือว่าให้ทำใจหนักแน่นเหมือนแผ่นดิน ให้ทำใจว่างเหมือนอากาศ ทำใจเย็นเหมือนแม่น้ำ แล้วก็ทำใจอ่อนโยนนุ่มนวลเหมือนกระสอบหนังแมว 

26 พ.ค. 63 (เช้า) - ฝึกใจให้รู้จักปล่อยวาง : การเจริญสติทำให้เราเกิดปัญญา ไม่ใช่แค่ปล่อยวางอดีต ปัจจุบัน หรืออนาคต ที่สำคัญคือปล่อยวางความยึดติดถือมั่นในตัวตน ซึ่งเป็นรากเหง้าของความทุกข์ทั้งปวง เป็นเพราะยึดติดอย่างนี้แหละที่ทำให้แก่ก็เป็นทุกข์ เจ็บก็เป็นทุกข์ ตายก็เป็นทุกข์ แต่ถ้าหากวางความยึดติดถือมั่นได้ ไม่มีตัวกูของกูอีกต่อไป อะไรจะเกิดขึ้นก็เห็นเป็นธรรมดา แก่ก็เป็นธรรมดาไม่ใช่ทุกข์ เจ็บก็เป็นธรรมดาไม่ใช่ทุกข์ ตายก็เป็นธรรมดาไม่ใช่ทุกข์ โกรธก็เกิดขึ้นได้แต่ไม่เอา 

updated: 31-5-63

28 พ.ค. 63 - คนทุกคนในโลกคือคน ๆ เดียวกัน : สิ่งเดียวที่จะช่วยให้คนทั้งโลกพ้นออกจากวิกฤตได้ก็คือ ความร่วมไม้ร่วมมือกัน ความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน ท่านอาจารย์พุทธทาสท่านเคยพูดว่าคนเราเหมือนกับอยู่ในเรือลำเดียวกัน แล้วเรือลำนี้กำลังเจอพายุ ซึ่งสามารถจะทำให้เรืออับปางหรือว่าคนทุกคนจมน้ำได้ เมื่อเป็นเช่นนี้แล้วนี้ เราจะไม่ช่วยกันพยุงเรือให้รอดพ้นจากพายุหรือ แต่ว่าโดยธรรมชาติของคนเราพอเจอพายุมันก็แตกตื่น เรียกว่าตื่นตระหนก ต่างคนต่างก็คิดถึงจะเอาตัวรอดเฉพาะตัว แล้วพอตื่นตระหนกก็อาจจะเรียกว่า วิ่งพล่านเลย ขืนทุกคนทำอย่างนั้นเรือก็โคลงไปโคลงมาอับปางในที่สุด นึกภาพคนที่อยู่บนเรือลำไม่ใหญ่ แต่ถ้าแต่ละคนแทนที่จะช่วยกันพยุงเรือหรือประคับประคองเรือ กลับตื่นตกใจเดินไปวิ่งพล่าน เรือก็โครงเครงแล้วก็ล่มในที่สุด ในยามนี้ทุกคนต้องตั้งสติให้ดีแล้วก็ช่วยกันประคับประคองเรือให้ผ่านพายุไปให้ได้ เพราะว่าชะตากรรมของแต่ละคนก็ขึ้นอยู่กับ ชะตากรรมของทุกคนหรือของส่วนรวมในเรือลำนั้น

และในขณะเดียวกันการกระทำของแต่ละคน ก็ส่งผลต่อชะตากรรมของทุกคนด้วย แต่ละคนล้วนส่งผลต่อทุกคนหรือต่อทั้งมวล และทุกคนก็สามารถจะส่งผลต่อแต่ละคนได้ มันเป็นความสัมพันธ์ที่แนบแน่นมาก ชี้ให้เห็นว่า สุขหรือทุกข์ของแต่ละคนแยกไม่ออกจากสุขหรือทุกข์ของคนอื่นหรือของทั้งหมด ที่จริงยังไม่ต้องพูดถึงทางออกจากวิกฤตจากตัวปัญหาหรือของวิกฤตโควิด ซึ่งก็ชี้ให้เห็นอยู่แล้วว่าคนทุกคน ล้วนส่งผลกระทบต่อกันและกัน คนหนึ่งติดโควิด ที่เหลือก็มีสิทธิ์มีโอกาสที่จะติดโควิดได้ ทั้งๆที่ไม่รู้จักกันเลย แต่ว่าเมื่อคนหนึ่งเจ็บป่วย คนอื่นก็มีโอกาสเจ็บป่วยได้ แล้วการที่แต่ละคนจะปลอดภัยอย่างถึงที่สุดแล้วก็เพราะว่าคนอื่นปลอดภัยด้วย

 

ประเทศเราถ้าเกิดว่าปลอดเชื้อโคโรนาไวรัสเลย แต่ก็ยังไม่เรียกว่าปลอดภัยตราบใดที่ประเทศอื่น ทั้งประเทศเพื่อนบ้าน หรือประเทศที่อยู่คนละทวีป อย่างแอฟริกา ยุโรป อเมริกาเขายังมีคนติดเชื้อกันมากมาย แบบนี้เราก็ไม่ปลอดภัย เพราะพอเปิดประเทศเมื่อไหร่เชื้อก็ทะลักทลายเข้ามาแพร่เข้ามา คนไทยทุกคนจะปลอดภัยก็ต่อเมื่อคนอื่นปลอดเชื้อด้วย คนอื่นไม่ใช่เฉพาะคนที่อยู่ในประเทศเดียวกับเราหรือคนไทยด้วยกัน แต่รวมถึงประเทศอื่นหรือทั้งหมดในโลกนี้ก็ว่าได้

27 พ.ค. 63 - ปรับใจให้ถูก : เมื่อเจอทุกข์ อย่างแรกที่ควรทำก็คือ การยอมรับ กล่าวคือ ไม่ผลักไส ปฏิเสธ หรือตีโพยตีพาย โวยวายคร่ำครวญ เพราะการทำเช่นนั้นมีแต่จะเพิ่มทุกข์ให้แก่เรา นั่นคือทุกข์ใจ แต่ทันทีที่เรายอมรับได้ หยุดบ่น หยุดโวยวาย ใจก็จะกลับมาเป็นปกติ ทำให้สมองโล่ง สามารถนำปัญญามาใช้แก้ทุกข์ให้ลุล่วง หรือแก้ปัญหาให้เบาบางลงได้

จะว่าไปแล้ว อะไรเกิดขึ้นกับเรา ไม่สำคัญเท่ากับว่าเรารู้สึกหรือมีท่าทีกับมันอย่างไร เจอเหตุร้าย แต่ใจยอมรับได้ หรือรู้จักมองบวก คือ หาประโยชน์จากมัน รวมทั้งมองว่ามันเป็นธรรมดาของชีวิตและโลก รู้จักปล่อยวางได้ ใจก็ไม่เป็นทุกข์

26 พ.ค. 63 (บ่าย) - อย่าหลงกลมาร : ถ้ามีสติมีความรู้สึกตัว จิตมันเป็นกุศล กิเลสไม่ว่าจะเป็น ราคะ โทสะ หรือโมหะ มันก็เข้ามาเล่นจิตใจเราได้ยาก จิตใจเราจะหนักแน่นไม่หูเบาง่ายๆ และนั่นแหละเป็นช่วงเวลาที่เสียงของเทวดาหรือเสียงของความใฝ่ดี จะเข้ามามีอำนาจนำพาจิตใจเราไปในทางที่ดีงามได้ สติและความรู้สึกตัวนี่เป็นหลักประกันว่าใจของเราจะไม่หลงกลหรือว่าหูเบาไปตามเสียงของมารได้ง่ายๆ ทำให้ความใฝ่ดีหรือธรรมะในใจเราเจริญงอกงาม 

24 พ.ค. 63 - พึ่งพาความสุขและแสงสว่างจากภายใน : การฝึกจิตจึงเป็นหน้าที่ของเราทีเดียว ถ้าหากไม่มีจิตหรือมีตนเป็นที่พึ่งได้ ชีวิตมันก็ระหกระเหิร ต้องตกเป็นทาสของสิ่งภายนอก อะไรมากระทบมันก็กระเทือนถึงใจ ไม่ใช่แค่กระทบกายเท่านั้น กระทบกับวัตถุก็กระเทือนถึงใจ ชีวิตก็หาความสุขหาความสงบได้ยาก