Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

25681231pm--เป้าหมายอยู่ไกลใจอยู่กับปัจจุบัน

31 ธ.ค. 68 - เป้าหมายอยู่ไกลใจอยู่กับปัจจุบัน : ถ้าใจอยู่กับปัจจุบัน เผลอแป๊บเดียวครบปีแล้ว เผลอแป๊บเดียวถึงเป้าหมายแล้ว ในขณะที่ถ้าใจคอยมองหาเป้าหมาย ก็จะรู้สึกท้อรู้สึกเหนื่อย เมื่อไหร่จะถึงๆ เหมือนกับเวลาเราเดินทาง ถ้าเราใส่ใจกับการเดินทาง ใส่ใจกับสองข้างทาง วางเป้าหมายหรือจุดหมายปลายทางไว้ก่อน เราพบว่าประเดี๋ยวเดียวก็ถึงแล้ว 
ในทางตรงข้าม ถ้าใจไปจดจ่ออยู่ที่จุดหมายปลายทาง ก็จะเครียด จะท้อ จะเหนื่อย เมื่อไหร่จะถึงๆ ฉะนั้นแม้เราจะมองไกล แต่ใจเราอยู่กับปัจจุบัน จะทำให้เราเห็นความสำคัญของการก้าวไปทีละนิดๆ ข้อสำคัญคืออย่าหยุด ทำบ่อยๆ ทำทุกวัน แล้วเป้าหมายที่ไกลก็จะถึงได้ไม่ยาก 

25681230pm--เปลี่ยนผิดให้เป็นถูก

30 ธ.ค. 68 - เปลี่ยนผิดให้เป็นถูก : แต่ว่าคนส่วนใหญ่ พอผิดครั้งแรกแล้วก็มักจะผิดครั้งที่ 2 แล้วครั้งที่ 2 มักจะหนักกว่าครั้งแรกเสมอ คนในสังคมก็ไม่ชอบคนที่ทำผิดแล้วปฏิเสธ ไม่ยอมรับผิด ไม่ยอมขอโทษ แต่พอตัวเองเจอแบบนั้นบ้าง ก็ทำเหมือนกับคนอื่น ที่ตัวเองเคยประณามเอาไว้ เพราะว่าอัตตาพาไป 

ต้องมีสติ ถ้ามีสติจะเห็นเลยว่า หลงเชื่ออัตตาไม่ได้ มันจะล่อหลอกยังไง ให้เป่าคดี ให้ปฏิเสธ แต่ถ้ามีสติมากพอ ก็กล้าที่จะขัดขืน ทำผิดก็ขอโทษ แม้ว่าจะเสียหน้า แต่ที่จริงที่เสียหน้าคืออัตตาเสียหน้า แต่ว่ากลับกลายเป็นดีสำหรับเรา เพราะทำให้คุณธรรมในใจงอกงามมากขึ้น 

เพราะฉะนั้นเตือนใจอยู่เสมอ ผิดครั้งแรกยังไม่เท่าไหร่ อย่าผิดครั้งที่ 2 ต้องทำให้มันถูก แล้วชีวิตก็จะเจริญ ไม่ว่าจะเป็นการเกี่ยวข้องกับผู้คน เกี่ยวข้องกับทรัพย์สมบัติ สุขภาพร่างกาย หรือว่าในการภาวนา การปฏิบัติธรรมก็ตาม 

25681229pm--รักษาใจให้ปลอดภัยจากอารมณ์

29 ธ.ค. 68 - รักษาใจให้ปลอดภัยจากอารมณ์ : ถ้าเราเวลาทำอะไร วางอย่างอื่นไว้ก่อน ให้มีสติอยู่กับสิ่งที่ทำ แน่นอน มันจะไม่ได้อยู่กับสิ่งที่ทำไปตลอด เดี๋ยวก็เผลอแวบไปโน่น คิดไปนี่ บางทีก็มีอารมณ์เกิดขึ้น ก็ประเดี๋ยวก็รู้ พอใจไหลไปตามความคิดและอารมณ์ ประเดี๋ยวก็เกิดความรู้สึกตัวขึ้นมา กลับมาอยู่กับเนื้อกับตัว กลับมาอยู่กับปัจจุบัน 

อันนี้เป็นวิธีที่จะช่วยทำให้ใจเรารู้สึกตัว มีสติ มีสมาธิกับสิ่งที่ทำ และต่อไปก็จะมีวิธี มีอุบาย ในการรับมือกับอารมณ์อกุศลต่าง ๆ ที่เราเรียกว่านิวรณ์ มีความฟุ้งซ่าน ความง่วงเหงาหาวนอน มีความโกรธ หรือว่าการโหยหาสิ่งเสพ สิ่งเร้า หรือความเบื่อ ความเซ็ง ความลังเลสงสัย พวกนี้จะไม่อาจรบกวนจิตใจได้ถ้าเรามีสติรู้ทัน ไม่ปล่อยให้อารมณ์เหล่านี้เข้ามารบกวนรังควาน หรือว่ามาบีบคั้นใจ 

25681228pm--คุณค่าของการเดินทางภายใน

28 ธ.ค. 68 - คุณค่าของการเดินทางภายใน : มองในแง่หนึ่งการเดินทางภายนอกก็สามารถจะเป็นจุดเริ่มต้นของการเดินทางภายในที่ทำให้เราค้นพบตัวเอง และค้นพบว่ามีบ้านของใจ ที่ให้ความสงบร่มเย็นแก่เราได้ แม้จะไม่ร่ำรวย หรูหรา อู้ฟู่ แม้จะไม่เจอสิ่งที่ตื่นตาตื่นใจ แต่ความสงบที่พบได้นี้มีค่ามากกว่าเยอะเลย 

เพราะฉะนั้น ไม่ว่าเราจะเพลิดเพลินกับการเดินทางภายนอกอย่างไร ก็อย่าลืมความสำคัญของการเดินทางภายใน ซึ่งเป็นการเดินทางที่จะให้คุณค่า ให้ความสุขกับเราอย่างแท้จริงไม่ว่าในยามผันผวนปรวนแปร ในยามแก่ชรา ในยามพลัดพราก ก็พบความสงบภายในได้ 

25681224pm--สุขสำเร็จเพียงใดก็อย่าชะล่าใจ

24 ธ.ค. 68 - สุขสำเร็จเพียงใดก็อย่าชะล่าใจ : สิ่งที่ต่อต้านไม่ใช่ปัญญา ไม่ใช่ความรู้เนื้อรู้ตัว แต่คือกิเลส คืออัตตา ยิ่งประสบความสำเร็จมากเท่าไหร่ ยิ่งมีความสุขมากเท่าไหร่ บางทีอัตตาก็พองโต และอะไรก็ตามที่ทำให้อัตตา หรือความยึดมั่นถือมั่นในตัวตนเบาบางลง ยิ่งต่อต้าน เราก็ต้องรู้เท่าทัน ว่าตัวที่ทำให้เราไม่เห็นค่าของการปฏิบัติธรรม ทำให้เราประมาทกับชีวิต คืออะไรแน่ที่เป็นตัวการอยู่เบื้องหลัง 

ถ้าเราไม่ปล่อยให้มันครองใจ ใช้ปัญญาพิจารณา เราจะพบว่าอริยทรัพย์ก็ดี วิชาชีวิตก็ดี หรือการปฏิบัติธรรมการเจริญสติ คืออนาคต เพราะว่าความแก่ก็ดี ความเจ็บความป่วยก็ดี ความพลัดพรากสูญเสียก็ดี คือสิ่งที่รอเราอยู่ วันนี้อาจจะไม่เจอ แต่พรุ่งนี้หรือวันหน้าก็ต้องเจอ 

แต่ถ้าเราปฏิบัติธรรม เรามีวิชาชีวิต เรามีสิ่งที่ช่วยรักษาใจ มีภูมิรักษาใจ ถึงเวลาเจอความทุกข์ก็สามารถจะแคล้วคลาดผ่านไปได้ หรือยิ่งกว่านั้นคือสามารถจะเอาทุกข์มาเสริมสร้างธรรมให้เจริญงอกงาม เมื่อใดก็ตามที่เรามีความสุขอยู่ อย่าชะล่าใจ เปิดใจรับสิ่งที่จะช่วยเราได้ในอนาคต นั่นคืออริยทรัพย์ หรือว่าการปฏิบัติธรรม 

25681221pm--รู้ใจก็ไกลทุกข์

21 ธ.ค. 68 - รู้ใจก็ไกลทุกข์ : เราจะรู้จักใจของเรา ก็ต้องมีสติ เพราะเหตุนี้ต้องฝึกสติเพื่อให้เรารู้จักใจ รู้เท่าทันความคิดและอารมณ์ พอรู้เท่าทันแล้ว ความคิดและอารมณ์เหล่านั้นก็มาบีบคั้น ทำร้าย หรือเผารนจิตใจได้ยาก​ และจริง ๆ แล้วถ้าหากว่าเรามีสติดูใจเรามากพอ สุดท้ายก็จะเห็นสิ่งที่เรียกว่าความลับของจักรวาล อยู่กลางใจของเรา ต่อเมื่อเรารู้จักใจดีพอ ก็จะเห็น แต่ก่อนจะถึงตรงนั้น การที่เราเฝ้าดูใจ จะช่วยทำให้ความทุกข์ลดลง ความทุกข์ที่เกิดจากการวางใจผิด 

หรือการที่ใจไม่มีสิ่งป้องกัน ป้องกันอะไร ป้องกันไม่ให้ความคิดและอารมณ์ที่เป็นลบมันมาทำร้ายจิตใจ เพราะถ้าปล่อยให้มันทำร้ายจิตใจ ก็จะเป็นการซ้ำเติมเพิ่มทุกข์ให้ตัวเองอย่างที่พระพุทธเจ้าตรัสว่า โจรกับโจรทำร้ายกัน ก็ยังไม่เท่าความฉิบหายที่เกิดขึ้นจากการที่วางใจไว้ผิด คือใจที่ไม่มีสติ ใจที่เราไม่รู้จักดีพอ 

25681220pm--หมั่นมองตน และนึกถึงคนอื่น

20 ธ.ค. 68 - หมั่นมองตน และนึกถึงคนอื่น : ที่เราทุกข์เพราะเรามองเห็นแต่สิ่งแย่ ๆ หรือไปจดจ่อแต่สิ่งแย่ ๆ เช่น การกระทำและคำพูดของคนอื่น แต่ถ้าเรารู้จักมองสิ่งที่ดี ๆ แทนที่จะมองเห็นแต่ขยะที่เกลื่อนถนน มองเห็นท้องฟ้าที่สวยงาม แทนที่จะไปจดจ่ออยู่กับเงินที่หาย ก็มองขอบคุณที่ยังมีเงินอีกมากมายในกระเป๋าหรือในบัญชีธนาคาร ยังมีโทรศัพท์มือถือ ยังมีอะไรต่ออะไรอีกมากมาย ถ้าเรามองเป็นก็เห็นสุข แต่ถ้าเรามองไม่เป็นก็เห็นทุกข์ หรือว่าเป็นทุกข์เสียเอง 

เพราะฉะนั้นเวลาเรามีความทุกข์ ก่อนที่จะไปโทษใคร หันกลับมามองตัวเองก่อน เหมือนกับที่ชายตาบอดไปโทษคนที่เดินมาชนเขาโดยที่ไม่ได้รู้เลยว่านี่เป็นเพราะโคมของตัวเองดับตั้งนานแล้ว 

25681219pm--สติที่จำเป็นต่อชีวิต

19 ธ.ค. 68 - สติที่จำเป็นต่อชีวิต : สติทีแรกช่วยทำให้แคล้วคลาดจากอันตราย ต่อไปจะช่วยทำให้ไม่เข้าหาอันตราย หรือไม่ไปก่อทุกข์ให้กับตัวเอง เจอสิ่งล่อเร้าเย้ายวนให้โลภ ให้โกรธ เจอคนมาต่อว่าด่าทอ โกรธขึ้นมา เจอเงินทองที่เขาทิ้งเอาไว้ เกิดอยากได้ แต่พอมีสติ ก็ไม่ทำตามความโกรธ ก็ไม่ทำตามความโลภ ก็เลยเลี่ยงไม่เกิดทุกข์ ไม่ไปก่อทุกข์ หรือเอาง่ายๆ แค่เดินลงบันได ใจลอย อยู่ดีๆ ก็มีสติขึ้นมา ก็เดินอย่างระมัดระวัง ไม่หกล้มไม่ตกบันได เดินเข้าห้องน้ำ แทนที่จะปล่อยใจลอย ก็มีสติ หลุดจากความคิด หลุดจากเรื่องราวที่กำลังคิด

แม้ว่าจะเป็นเรื่องงานการซึ่งกำลังมีปัญหา เรื่องคนรัก บุพการีซึ่งกำลังเจ็บป่วย มีความห่วงกังวล แต่ว่าระหว่างที่เดินเข้าห้องน้ำได้สติขึ้นมา หลุดจากอารมณ์นั้น เดินอย่างระมัดระวัง ก็ไม่ลื่นไถล เพราะถ้าลื่นไถลแล้วอาจจะหัวกระแทกพื้น กะโหลกร้าว เส้นเลือดในสมองแตก บางทีคาที่เลย​ นี่เรียกว่านอกจากช่วยให้แคล้วคลาดจากอันตราย ยังช่วยให้ใจ หรือช่วยตัวเราไม่ไปก่อทุกข์ ดังนั้นสติที่ว่านี่มีคุณประโยชน์มาก แต่ว่าจะพึ่งพาอาศัยได้ก็ต้องฝึก ให้โอกาสสติเขาได้ทำงาน ยอม ซึ่งก็ต้องยอม ยอมให้ใจฟุ้ง ยอมให้ใจลอย เพราะว่าใจที่ฟุ้งนี่แหละที่จะเป็นแบบฝึกหัดให้กับสติ รวมทั้งอารมณ์ต่างๆ ที่เกิดขึ้น ก็เป็นแบบฝึกหัดหรือการบ้าน ให้สติได้เติบโตด้วย นี่แหละคือสติที่จำเป็นต่อชีวิตของเรา

25681218pm--ทำจริงจังแต่ไม่คาดหวังผล

18 ธ.ค. 68 - ทำจริงจังแต่ไม่คาดหวังผล : ใจเราก็เหมือนกัน บางครั้งก็เอาจริงเอาจัง เอาเป็นเอาตายกับเรื่องใดเรื่องหนึ่ง แต่พอผ่านไปก็ไม่สนใจแล้ว นี่คือสิ่งที่เราสามารถจะเรียนรู้ได้จากการปฏิบัติ ได้เห็นว่าใจเอาแน่เอานอนไม่ได้ ไม่เที่ยง และสุดท้ายพบว่า เราบงการจิตใจไม่ได้เลย อ้าว ไหนว่าใจเป็นของเรา แต่ทำไมบงการไม่ได้ 

เบื่อ จะให้หายเบื่อ ก็ไม่ยอมทำตาม มันง่วง จะให้หายง่วง ก็ไม่ยอมทำตาม โกรธ จะให้มันสงบ มันก็ไม่ยอม ก็ไม่เชื่อ หงุดหงิด จะให้มันหายหงุดหงิด มันก็ไม่สน ก็เริ่มเห็นว่าใจไม่ใช่ของเราเลย แต่ว่าอยู่ในวิสัยที่จะฝึกได้ อยู่ในวิสัยที่จะอบรมได้ ให้เชื่อง โดยเฉพาะถ้าหากว่าสร้างสติ สร้างปัญญาให้เกิดขึ้น สติปัญญาก็จะควบคุมรักษาใจ ไม่ให้อารมณ์ที่เกิดขึ้นมาเผาลน มากรีดแทง มาบีบคั้นใจได้

นี่คือสิ่งที่เราจะได้เรียนรู้ระหว่างการปฏิบัติ แม้ว่าความคาดหวังหรือสิ่งที่คาดหวังก่อนมา อาจจะยังไม่เกิด หรือไม่ถึงระดับที่คาดหวัง แต่ก็ได้อะไรหลายอย่างที่มีคุณค่า หรือบางทีอาจจะมีคุณค่ามากกว่าสิ่งที่เราคาดหวัง หรือผลที่เราปรารถนาด้วยซ้ำ อันนี้ต้องฉลาดในการเฝ้ามอง แล้วก็จะเห็น 

เหมือนกับเราเดินทาง ถ้าคิดแต่จะไปถึงเป้าหมาย เราอาจจะลืมมองไปว่าสองข้างทางนี่สวยงาม ถ้าเราสนใจสองข้างทาง เราอาจจะพบวิวทิวทัศน์ที่สวยงาม แม้ว่าจะยังไม่ถึงจุดหมายปลายทางก็ตาม นักเดินทางที่ดี เขาจะไม่เอาแต่จดจ่ออยู่ที่จุดหมายปลายทาง เขาจะสนใจสองข้างทาง ไม่ว่าผู้คนหรือว่าทิวทัศน์ แล้วเขาก็จะเก็บเกี่ยวสิ่งดีๆ มากมาย ทำให้การเดินทางคุ้ม แม้จะยังไม่ถึงจุดหมายปลายทางก็ตาม 

25681217pm--เว้นวรรคให้ชีวิต

17 ธ.ค. 68 - เว้นวรรคให้ชีวิต : ความคิดและอารมณ์ก็มาแล้วก็ไป ไม่เที่ยงเลย ในขณะเดียวกัน สติก็มีกำลังเร็วขึ้น ๆ รู้ทันได้เร็ว แล้วก็ระลึกได้เร็ว ระลึกอะไร ระลึกว่ากำลังทำอะไรอยู่ เป็นเรื่องที่ไม่ใช่ง่าย คนส่วนใหญ่ลืมว่ากำลังทำอะไรอยู่ เพราะความคิดพาให้ใจลอย หรือไม่ก็ความทรงจำก็ทำให้ไหลไปอดีต ความกังวลทำให้จมอยู่กับอนาคต แต่พอเรามีสติรู้ตัว มีสติเกิดความรู้เนื้อรู้ตัวขึ้น ใจสว่างเลย 

ความคิดและอารมณ์ก็เหมือนกับละลายหายไป แล้วต่อไปเราก็จะได้เรียนรู้ รู้จักจิตใจของเราได้ดีขึ้น ไม่ใช่แค่การปฏิบัติอย่างเดียว แต่เป็นการเรียนรู้ด้วย เรียนรู้เกี่ยวกับความจริงของกายและใจ ต่อไปก็จะขยายเป็นการเรียนรู้แจ่มกระจ่างในความจริงของชีวิต ทั้งหมดนี้ต้องเริ่มต้นจากการที่เราต้องรู้จักเว้นวรรคให้ตัวเองบ้าง เว้นวรรคจากงานการ กิจวัตรที่ทำ มาให้เวลากับการปฏิบัติ จะที่วัดหรือที่ไหนก็แล้วแต่