Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

25650716pm--สติสู่สงบและสว่าง

16 ก.ค. 65 - สติสู่สงบและสว่าง : เจริญสติแล้ว ต้องทำให้เกิดปัญญาด้วย มันถึงจะสงบอย่างแท้จริง เพราะตราบใดที่ไม่เกิดปัญญา ไม่เข้าใจเรื่องไตรลักษณ์ ยังยึดติดในตัวกู ของกู สงบที่เกิดขึ้นก็สงบชั่วคราว มันจะไม่ใช่ความสงบที่ยั่งยืน หรือความสงบที่แท้ จนกว่าจะสงบจากกิเลสสงบ จากความยึดติดถือมั่นในตัวตน ถ้ายังมีความยึดติดถือมั่น หรือยังมีตัวกูหนาแน่น ยังมีกิเลสหนาแน่น ความสงบที่เกิดขึ้นก็ชั่วคราวเท่านั้น แต่ก็แน่นอน บางทีทำไปๆ แล้วความคิดมันเลือนหายไปเลย บางคนทำแล้วมันสงบมากเลย หลวงพ่อเทียนท่านก็จะสอนเลยว่า ต้องทำให้มันเร็วๆ เดินเร็วๆ ยกมือสร้างจังหวะเร็วๆ แรงๆ เพื่อปลุก เพื่อเขย่าความคิดให้มันออกมา จะได้เป็นเครื่องฝึกสติ

ไม่ใช่ทำอะไรช้าๆ แล้วก็เพลินเพราะมันสงบ แต่ที่จริงไม่ถูก ต้องเขย่าให้มันแรง ให้มันฟุ้งออกมา แล้วจะได้มีเครื่องฝึกสติ เพราะว่าหลงมากเท่าไหร่ ฟุ้งมากเท่าไหร่ มันก็ทำให้สติมีกำลัง เพราะมีคู่ซ้อมที่พอฟัดพอเหวี่ยงกัน ฉะนั้นถ้าเราเข้าใจการปฏิบัติ เราก็จะรู้ว่าควรจะทำอย่างไรให้มันถูกต้อง บางคนสร้างจังหวะแล้วบางทีก็อยากจะให้สงบ ก็เลยปิดตา หรือบางทีก็ไปบังคับจิตให้เพ่งอยู่ที่มือ มันจะได้ไม่คิดอะไร หรือมิฉะนั้นก็ไปตะปบความคิด อันนั้นไม่ถูก ยอมให้มันเกิดขึ้น เพราะว่ามันคือสิ่งที่จะมาฝึกสติให้รวดเร็วฉับไว และเราก็ใช้สตินั่นแหละ มานำพาจิตใจให้เข้าถึงความสงบและความสว่างในที่สุด 

25650715pm--รู้สึกตัวด้วยใจที่สบาย

15 ก.ค. 65 - รู้สึกตัวด้วยใจที่สบาย : จะทำใจสบายได้อย่างไร ทำด้วยใจสบายๆ ได้อย่างไร เพราะความเข้าใจของหลายคน ทำด้วยใจสบายคือทำตามอารมณ์ ก็คือทำได้ประเดี๋ยวประด๋าว ที่จริงมันก็ถูกแล้ว ที่เราต้องเคี่ยวเข็ญตนเองให้ทำต่อเนื่อง ไม่ใช้ทำแค่ 5 นาที 10 นาที แล้วก็หลอยหรือแว่บไปคุยกับเพื่อน ไปเล่นโทรศัพท์มือถือ ไปตอบไลน์ มันก็ต้องพยายามที่จะทำให้ได้ต่อเนื่อง แต่ในขณะที่เราเดิน เราเดินด้วยใจที่สบาย ไม่พยายามบังคับจิต

แต่บางคนนี่เวลาปฏิบัติ อดไม่ได้ที่จะทำด้วยความหน้าดำคร่ำเคร่ง เพราะว่ามันอยากจะได้ อยากจะได้ความรู้สึกตัว อยากจะได้ความสงบ ก็เลยอดไม่ได้ที่จะไปบังคับจิต ให้มันหยุดคิด หรือพยายามไปตะปบความคิด พอเห็นความคิดหรือพอรู้ว่าคิดขึ้นมา ไปเบรกความคิดอย่างรุนแรงเลย ทำแบบนี้นี่มันไม่ถูกนะ เพราะว่ามันเป็นการทำด้วยจิตที่คิดจะเอา คิดจะได้ อยากจะเอา อยากจะได้ความสงบ อยากจะเอาชนะความฟุ้ง ทำใจสบายก็คือว่า ทำโดยไม่คาดหวัง จะเรียกว่าวางความอยาก วางความคาดหวังลง 

25650714pm--เป็นสุขเมื่ออยู่กับความรู้สึกตัว

14 ก.ค. 65 (เย็น) - เป็นสุขเมื่ออยู่กับความรู้สึกตัว : อยู่กับตัวเองนี่ ความหมายที่ลึกซึ้งก็คือการอยู่กับความรู้สึกตัว ซึ่งมันก็เชื่อมโยงกับการอยู่กับปัจจุบัน ถ้าเราอยู่กับปัจจุบันเป็น การอยู่กับความรู้สึกตัว หรืออยู่กับตัวเอง มันก็ไม่ใช่เรื่องยาก ฉะนั้นนี่ก็คือสิ่งที่เราพึงจะเรียนรู้ได้จากการมาอยู่วัด ถ้าอยู่วัดให้เป็น มันก็จะอยู่กับปัจจุบันเป็น และถ้าอยู่กับปัจจุบันเป็น การอยู่วัดมันก็กลายเป็นเรื่องที่รื่นรมย์หรือร่มรื่น เพราะมีบรรยากาศที่ร่มรื่นอำนวย และถ้าหากเราอยู่กับตัวเองเป็น การอยู่วัดก็ไม่ใช่เรื่องยาก หรืออยู่ที่ไหนก็แล้วแต่ แม้จะไม่ใช่บ้านก็สามารถอยู่ได้อย่างมีความสุข พูดง่ายๆ คืออยู่ทุกที่ก็มีสุข เพราะเรารู้จักอยู่กับปัจจุบัน และอยู่กับความรู้สึกตัวเป็น

25650714am--ตั้งใจมั่นในวันเข้าพรรษา

14 ก.ค. 65 (เช้า) - ตั้งใจมั่นในวันเข้าพรรษา : บารมีในภาษาบาลี เป็นสิ่งที่มีความหมายสูงส่งมาก และอธิษฐานก็เป็นบารมีอย่างหนึ่ง อธิษฐานจึงเป็นสิ่งสำคัญเป็นคุณธรรมอย่างหนึ่งที่เราควรจะบำเพ็ญให้มากและเป็นสิ่งจำเป็น สำหรับการที่เราจะฝึกฝนตนเองอย่างต่อเนื่องตลอด 3 เดือนตลอดช่วงเข้าพรรษา

เพราะฉะนั้นวันแรกของการเข้าพรรษา ก็จะมีพิธีกรรมอย่างหนึ่งหรือว่าเป็นธรรมเนียมเลยก็ได้ เรียกว่าอธิษฐานพรรษา หรืออธิษฐานเข้าพรรษา คือความตั้งใจมั่นที่จะจำพรรษาให้ครบทั้ง 3 เดือนหรือความตั้งใจมั่นที่จะอยู่ในอาวาสหรืออยู่ในวัด บำเพ็ญปฏิบัติครบ 3 เดือน แล้วที่จริงมันไม่ควรจะทำให้มันเป็นเพียงแค่ธรรมเนียมประเพณี แต่ว่าควรจะทำให้มันหยั่งลงไปในใจของเรา

 

เมื่อเราอธิษฐานพรรษาซึ่งจะทำหลังจากบรรยายเสร็จ เราก็ตั้งใจมั่นจริงๆที่จะจำพรรษาให้ครบ 3 เดือน ลำพังแค่เพียงพูดว่า ฉันจะทำให้ดีที่สุดเท่านั้น แค่นี้ไม่พอ ทำให้ดีที่สุดเป็นคำหรือสำนวนที่เราพูดกันบ่อยมาก จะทำให้ดีที่สุด แต่ว่าบางทีมันไม่มีความหมายอะไรเลยเพราะมันเลื่อนลอยมาก แต่ถ้าหากว่าเราตั้งจิตตั้งใจว่า ฉันจะจำพรรษาให้ครบ 3 เดือน อันนี้มันจะมีน้ำหนักมากกว่าเพราะว่ามันมีเป้าชัดเจนว่า 3 เดือนนี้ฉันจะทำให้ได้ 

25650713pm--ออกจากทุกข์ด้วยอริยสัจ ๔

13 ก.ค. 65 - ออกจากทุกข์ด้วยอริยสัจ ๔ : ถ้าเราเข้าใจว่าอริยมรรคมีองค์ 8 จุดหมายคืออะไร เป็นไปเพื่ออะไร เราก็จะปฏิบัติถูก แต่คนจำนวนไม่น้อย รู้ว่าอริยมรรคมีองค์ 8 คืออะไร แต่ไม่รู้จุดมุ่งหมายอย่างแท้จริง ก็สักแต่ว่าทำ เกิดสิ่งที่เรียกว่า สีลัพพตปรามาส คือการยึดติดในรูปแบบ หรือบางทีทำไปเพื่อเสริมภาพลักษณ์ เสริมตัวตนว่าฉันเป็นนักปฏิบัติธรรม เกิดกิเลส เกิดการยกตนข่มท่านขึ้นมา แทนที่กิเลสจะเบาบาง แทนที่อัตตาตัวตนจะยึดมั่นถือมั่นน้อยลง กิเลสกลับเพิ่มพูน ความยึดมั่นถือมั่นในตัวกูของกูกลับหนาแน่น เพราะไม่เข้าใจจุดมุ่งหมายของการปฏิบัติ จุดมุ่งหมายของอริยมรรคมีองค์ ๘

เพราะฉะนั้นถ้าเราเข้าใจ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของอริยสัจ ๔ ว่าคืออะไร เข้าใจว่า รู้ว่ากิจที่ควรทำสำหรับอริยสัจแต่ละข้อคืออะไร การที่เราจะปฏิบัติให้ถูก นำธรรมะคำสอนของพระพุทธเจ้ามาใช้กับตน เพื่อทำให้เหตุการณ์ทุกข์หมดไป เพื่อทำให้กิเลสเบาบาง เพื่อทำให้ความยึดติดถือมั่นลดน้อยถอยลง หนทางการออกจากทุกข์ก็จะเปิดแจ้ง เปิดโล่ง หรือว่าแจ่มแจ้งแก่เราได้ เส้นทางที่ยากลำบากขรุขระ ก็จะกลายเป็นเส้นทางที่ราบรื่น เพราะเรามีปัญญาเข้าใจ

 

เพราะฉะนั้นอริยมรรคมีองค์ ๘ หรืออริยสัจ ๔ หรือว่าทางสายกลาง เป็นสิ่งที่เราจะต้องทำความเข้าใจให้ดี และถ้าเราเข้าใจ โดยเริ่มต้นจากธัมมจักกัปปวัตนสูตร หรือปฐมเทศนา ก็จะทำให้เรามีแผนที่นำทางในการพาตน พาจิตพาใจออกจากความทุกข์ เข้าถึงความสุขอันเกษมได้ หวังว่าพวกเรามาทำบุญในวันอาสาฬหบูชาแล้ว จะเกิดความเข้าใจในปฐมเทศนา เกิดความเข้าใจในคำสอนของพระองค์ได้ดีขึ้น และนำไปปฏิบัติได้อย่างแท้จริง

25650702pm--นึกถึงธรรมทั้งในยามทุกข์และยามสุข

2 ก.ค. 65 (เย็น) - นึกถึงธรรมทั้งในยามทุกข์และยามสุข : ชีวิตของคนทุกวันนี้ของคนสมัยใหม่ ไม่ได้เตรียมพร้อมให้ไปเผชิญหรือยอมรับความเจ็บความป่วยหรือความทุกข์ที่เกิดขึ้นในชีวิตได้เลย ไม่ใช่แค่ความเจ็บป่วยอย่างเดียว รวมถึงความพลัดพรากสูญเสียด้วย สูญเสียคนรัก สูญเสียของๆรัก ชีวิตของคนสมัยนี้ไม่ได้เตรียมใจผู้คนให้พร้อมที่จะเผชิญกับความทุกข์เลย

พอเจอความทุกข์อย่างนี้แล้วก็เสียศูนย์เลย บางทีฆ่าตัวตาย บางทีก็ซึมเศร้าไปเลย แต่ถ้าหากว่าในยามที่เราสุข เราระลึกถึงธรรมะเอาไว้บ้าง แล้วก็ไม่ได้แค่นึกถึงอย่างเดียว แต่ให้เวลากับการฝึกด้วย ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ดีตอนที่สุขภาพดี มันฝึกได้เต็มที่ ฝึกได้อย่างเข้มข้นแล้วเห็นผลได้ไม่ยาก แล้วผลที่ว่านี้ก็ช่วยรักษาใจในยามที่เจอความทุกข์ซึ่งอย่างที่บอก มันมาไม่เป็นเวล่ำเวลา แล้วมันก็ไม่เข้าใครออกใคร เมื่อมันเกิดขึ้นก็รับมือกับมันได้

 

เสียทรัพย์แต่ว่าใจไม่เสีย เจ็บป่วย ป่วยแต่กายแต่ใจไม่ป่วย สูญเสียคนรักแต่ว่าไม่เสียศูนย์ เพราะฉะนั้นในยามสุขต้องนึกถึงธรรมะเอาไว้ แล้วก็พยายามฝึกปรือให้สถิตอยู่ในใจ อยู่กับเนื้อกับตัว ถึงเวลาที่ทุกข์ มันก็จะนึกถึงธรรมะ แล้วเอาธรรมะมาใช้ได้อย่างรวดเร็วฉับพลัน แล้วก็เห็นผลได้ 

25650702am--เมื่อฝึกตนไว้ดีความสุขย่อมมาเอง

2 ก.ค. 65 (เช้า) - เมื่อฝึกตนไว้ดีความสุขย่อมมาเอง : การคิดอย่างมีสติ มันทำได้ แล้วก็จำเป็นด้วย ยิ่งคนที่มีปัญญามากมีความคิดเก่งมาก บางทีมันคิดไม่หยุดก็มี คิดอย่างมีสติ ก็คือ รู้ว่าตอนนี้พอได้แล้ว ฉันจะทำอย่างอื่นแล้ว หรือฉันกำลังจะเข้านอนแล้ว บางคนคิดเก่ง คิดไม่หยุด กลายเป็นทาสของความคิดไป อันนี้เรียกว่ามีปัญญามากไป ก็ต้องมีสติมากำกับ เพื่อให้การคิดมันมีความสมดุล คือว่ารู้เมื่อไหร่ว่าควรคิด เมื่อไหร่ควรหยุด คิดเก่งก็ดี แต่ต้องรู้จักวางความคิดได้

เพราะฉะนั้น อันนั้นก็เป็นการเจริญสติที่เราสามารถจะทำได้ แล้วพอเราฝึกสติอย่างนี้มากๆเข้า ก็ช่วยทำให้ความรู้สึกเกิดขึ้นมา หรือปรากฏ แสดงอย่างชัดเจนต่อเนื่อง แล้วพอความรู้สึกตัว มีกำลัง มีพลัง มีความต่อเนื่อง ความสุขก็เข้ามาเอง เหมือนกับปลูกต้นไม้ในบ้าน มีดอกไม้ขึ้น เดี๋ยวผีเสื้อก็มาเอง ให้เราลองสังเกตและศึกษาดู

25650701pm--จากคิดดีสู่การทำดี

1 ก.ค. 65 - จากคิดดีสู่การทำดี : แต่พอเราเจริญสติ ขณะเดียวกันก็ทำซ้ำๆ สิ่งที่เป็นความดี มันก็เป็นการเติมพลังให้กับคุณธรรมภายในใจเรา จนกระทั่งสามารถที่จะมีแรงต้าน เช่น ความเมตตามันก็จะมีพลังมากขึ้น จนสามารถที่จะเอาชนะความอิจฉา คมพยาบาท ความโกรธ ความสันโดษมันจะมีพลังเอาชนะความโลภได้ สติก็จะมีพลังเอาชนะความหลงลืมหรือตัวหลง อันนี้มันก็เป็นสิ่งที่จะทำให้ในที่สุด

ระหว่างความคิดกับการปฏิบัติ มันมีช่องว่างน้อยลง สิ่งที่เราคิดว่าดี มันไม่ใช่แค่ความคิด แต่ปฏิบัติไม่ได้หรือทำตรงข้าม อะไรที่เราคิดว่าดี คติธรรมที่เราได้เรียนรู้มา มันไม่ใช่แค่เรียนรู้เฉยๆ มันเอามาปฏิบัติ ช่องว่างระหว่างสมองกับหัวใจก็น้อยลง ช่องว่างระหว่างความคิดกับการกระทำก็จะน้อยลง ธรรมะก็กลายเป็นสิ่งที่อยู่กับเนื้อกับตัวเรา

ยิ่งถ้ามีกัลยาณมิตรด้วย คอยช่วยสนับสนุน บางทีใจเรามันไม่มีแรงต้าน แรงมากพอที่จะต้านตัวกิเลส แต่ว่าเพื่อนหรือว่ากัลยาณมิตร ครูบาอาจารย์ ก็ช่วยเสริมพลังให้เรามีกำลัง ที่จะต้านทานอำนาจของกิเลสได้ มันอยากจะให้เราด่า มันอยากจะให้เราโวยวาย ตีโพยตีพาย มันอยากจะให้เราตอบโต้

 

แต่ว่าตัวคุณธรรมหรือความใฝ่ดี มันมีพลังมากกว่า มันก็สยบตัวกิเลส ความอยากมันมี อยากจะมี อยากจะได้มากๆ แต่ว่าความรู้จักพอ มันมีพลังมากกว่า มันก็สามารถที่จะระงับยับยั้งอำนาจของตัวโลภะนั้นได้ เราต้องพยายามสร้างขึ้นมา เสริมพลังใฝ่ดีให้มีขึ้นในตัวเรา 

25650629pm--ขยันรู้เท่าทันจิต

29 มิ.ย. 65 - ขยันรู้เท่าทันจิต : คนที่ปฏิบัติหลายคนจะรู้สึกว่า โอ๊ะ เรานี่ชั่วร้ายเหลือเกิน แต่ก่อนเราคิดว่าเราเป็นคนดี แต่จริงๆแล้วมันเห็นเลยว่า เรานี่มีความชั่วร้ายหลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็นโลภ โกรธ หลง อิจฉา พยาบาท ทั้งหมดนี้เพราะว่า การที่เคยปล่อยให้จิตตกอยู่ในอำนาจของกิเลสหรือของตัวกู แต่พอเราหันมาดูใจ หันมารู้เท่าทันความคิด มันจึงเห็นว่า จิตเราเชื่อไม่ได้ ไม่สามารถที่จะเชื่อได้ในทุกเรื่อง มันทำให้เราเกิดความระมัดระวัง และเกิดความรู้จักทักท้วง

ซึ่งก็อย่างที่บอก พอเราทักท้วงบ่อยๆ มันจะเริ่มสงบเสงี่ยมมากขึ้น เพราะเรารู้ทันมันแล้ว เพราะฉะนั้นการปฏิบัติการภาวนา ในขณะที่หลายคนปรารถนาความสงบ ปรารถนาความโปร่งความเบา สิ่งสำคัญหรืออาจจะสำคัญยิ่งกว่าคือ การรู้ทัน รู้ทันความคิด รู้ทันจิตที่มันชอบหลอก ชอบลวง ชอบทำให้เราเขว ถ้าเราไม่รู้ทันมัน การที่เราจะพบความสงบ ความเป็นอิสระ ความเย็น มันก็ยาก มันก็เกิดขึ้นชั่วคราว เสร็จแล้วเราก็พลาดท่าเสียทีมันอีก เพราะว่ามันพาเราเข้ารกเข้าพง หรือไม่ก็พาเราทำในสิ่งที่ไม่สมควร ทำให้เกิดเรื่องเดือดเนื้อร้อนใจตามมา

 

เพราะฉะนั้นเราต้องพัฒนาความสามารถตรงนี้ให้มากๆ รู้เท่าทันความคิด รู้เท่าทันจิต เวลามันจะล่อหลอกหรือลวงเรา 

25650628pm--การวางใจอย่างใหม่ที่เราควรรู้จัก

28 มิ.ย. 65 - การวางใจอย่างใหม่ที่เราควรรู้จัก : แค่ดูเฉยๆเป็นการวางใจที่เราต้องเรียนรู้ด้วย เพราะว่าการที่มีอะไรเกิดขึ้นกับใจ แล้วเราทุกข์ มันไม่ใช่เป็นเพราะอารมณ์ที่เกิดขึ้น แต่เป็นเพราะเราไปกดข่มมัน ไปรู้สึกลบกับมัน อันนี้ไม่ใช่เฉพาะอารมณ์อย่างเดียว สิ่งภายนอกที่มากระทบด้วยเช่นเสียง ถ้ามากระทบเรา แล้วเราต่อต้านมัน ผลักไสมัน เรายิ่งทุกข์

แต่พอเรารู้สึกเฉยๆกับมันหรือเราวางเฉยกับมัน มันไม่ทุกข์หรอก แม้มันจะเป็นเสียงโทรศัพท์ เสียงค้อน เสียงสัตว์ร้องหมาเห่า เสียงรถมอเตอร์ไซค์ ถ้าเราวางเฉยกับมัน หรือว่าแค่รู้เฉยๆ เราไม่ทุกข์หรอก

 

แต่ที่ทุกข์เพราะไปต่อสู้ขัดขืน หรือว่าขับไสมัน การวางใจคือการยอมรับหรือว่ารู้ซื่อๆ รู้เฉยๆ มันเป็นศิลปะที่สำคัญที่เราต้องเรียนรู้ และมันเป็นสิ่งจำเป็นด้วยสำหรับการเจริญสติ มันจะมีกี่ครั้งคิดมากเท่าไหร่ก็ไม่หงุดหงิด ขอเพียงแต่ให้รู้ทันมันก็พอ เพราะแค่รู้ การละก็เกิดขึ้น การวางก็เกิดขึ้น หรือการปล่อยการวาง แล้วสิ่งที่ตามมาคือความสงบ เพราะในที่สุดมันก็จางคลายไป จะเรียกว่าเทคนิคก็ได้ที่เราต้องรู้จัก