Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

25650320pm--ฟังธรรมแล้วต้องทำด้วย

20 มี.ค. 65 - ฟังธรรมแล้วต้องทำด้วย : ไม่ว่าเราเจออะไร หรือว่าจะทำอะไรก็ตามในชีวิตประจำวัน เราก็สามารถปฏิบัติได้ โดยเฉพาะการเจริญสติ โดยเฉพาะการฝึกจิตให้มีความรู้สึกตัว รู้จักปล่อยรู้จักวาง ซึ่งล้วนแต่ทำให้เรามีพลังในการรับมือกับกิเลสมากขึ้นเรื่อยๆ ถึงเวลาเจออะไรมากระทบให้เกิดความไม่พอใจ แต่ก่อนนี้ก็โกรธ แต่หลังก็เบาบางลง เจอสิ่งถูกใจก็ไม่ได้ไหลไปกับความอยาก และต่อไป ถ้ารู้จักปฏิบัติได้ถูก ถึงเวลาฟังธรรม การฟังธรรมก็กลายเป็นการปฏิบัติได้ ถึงแม้ตอนแรกจะพูดว่าการฟังธรรมเป็นแค่ส่วนเสริมส่วนประกอบ แต่ถ้าหากว่าฟังเป็น ก็เป็นการปฏิบัติได้

เราสามารถเจริญสติไประหว่างที่เราฟังธรรมได้ เช่นใจลอยคิดไปโน่นไปนี่ ก็มีสติรู้ทัน พาใจกลับมาอยู่กับการฟัง อยู่กับข้อธรรม หรืออยู่หรือบางทีอาจไปสะดุดอยู่กับคำพูด ข้อความบางข้อความ แล้วก็ปรุงแต่งออกไปนอกลู่นอกทาง ออกไปคนละเรื่องเลย ก็มีสติรู้ทัน หรือไม่สะดุดอยู่กับข้อความบางข้อความ ทั้งที่ผู้พูดพูดไปยืดยาวเรื่องอื่นแล้ว แต่ก็ยังติดอยู่กับข้อความในอดีตเมื่อ 5 นาทีที่แล้ว 10 นาทีที่แล้ว ก็ต้องมีสติรู้ แล้วก็วาง แล้วก็กลับมาอยู่กับปัจจุบัน ตามรู้ในสิ่งที่ผู้พูดได้พูดอย่างต่อเนื่อง ไม่ไปสะดุดหรือว่าติดอยู่กับข้อความหรือคำพูดเมื่อ 5 นาทีที่แล้ว เรียกว่าอยู่กับปัจจุบัน รับฟังธรรมะเป็นปัจจุบัน นี่ก็กลายเป็นการปฏิบัติได้

 

แต่ถ้าหากไม่ทำอย่างนั้น การฟังธรรมก็อาจจะเป็นการเพียงแค่กล่อมใจให้เพลิน กล่อมใจให้สบาย เพราะว่าไม่มีเรื่องที่ต้องคิดอะไรมาก ไม่ต้องไปรับรู้เรื่องที่ทำให้ขุ่นมัว ก็เพลินได้เหมือนกันสำหรับหลายคน แต่ว่ามันจะดี ถ้าเกิดว่าระหว่างที่ฟังก็ปฏิบัติไปด้วย หรือฟังเสร็จก็ไม่ลืมที่จะปฏิบัติ ด้วยการรับมือกับกิเลสที่เกิดขึ้น ไม่ว่าจะเกิดจากการกระทบหรือในระหว่างการกระทำอะไรก็ตาม 

25650317pm--รักษาตนให้พ้นจากทุกข์ภัย

17 มี.ค. 65 - รักษาตนให้พ้นจากทุกข์ภัย : ใจที่มันผลักไสเสียงที่ได้ยินมากระทบหู ทำให้เป็นทุกข์ ทำให้โกรธ แต่ทันทีที่ยอมรับมันได้ ดังก็ดังไป ไม่ไปต่อสู้ผลักไสกับมัน ความโกรธก็ทุเลา อันนี้จะเห็นได้ก็ต้องมีสติ พอเรามีสติแล้ว ความทุกข์เคยเกิดขึ้นหรือที่เคยปรุงแต่งขึ้นมา หรือที่เรียกว่าความทุกข์ที่เกิดจากการซ้ำเติมตัวเอง ก็จะคลี่คลาย บรรเทาเบาบางลง นี่เป็นวิธีการรักษาใจที่เราไม่ควรมองข้าม รักษาใจด้วยสติ เพื่อทำให้ใจสามารถที่จะเป็นปกติได้

ถ้าเรารักษาใจอย่างนี้ การที่เราจะรักษาตนให้พ้นจากทุกข์ภัย มันก็เกิดขึ้นได้ ไม่อย่างนั้นเราก็ได้แต่พูดไปๆ แต่ว่าเราทำไม่ได้ มิหนำซ้ำยังไม่ได้นึกด้วยซ้ำว่าเรามีหน้าที่ต้องรักษาตนให้พ้นจากทุกข์ภัย หรือถึงแม้จะตระหนัก แต่ก็ทำไม่ได้เพราะว่าเราไม่มีสติพอที่จะรักษาใจ ยังไม่ต้องพูดถึงเรื่องของการไม่มีสติรักษาศีล หรือว่าไม่มีสติในการบริโภค ที่ทำให้การรักษากายให้เป็นปกติก็ทำได้ยากเหมือนกัน 

25650316pm--ฝึกสติให้ไวต่อความทุกข์

16 มี.ค. 65 (เย็น) - ฝึกสติให้ไวต่อความทุกข์ : แล้วตัวหลงก็มีหลายชนิด อันนี้มันไม่ได้เกิดขึ้นเอง แต่มันเกิดจากการฝึกฝนจากการที่เจอบ่อยๆ เจอตัวหลงบ่อยๆ เจอทุกข์บ่อยๆ เจอความโกรธๆ เจอความฟุ้งซ่านบ่อยๆ จำได้ พอจำได้ พอมันมาครั้งต่อไป ก็ไม่เผลอ ไม่ยอมให้มันมาครองใจ แต่ก็ไม่ไปทำลาย ไม่ไปห้ำหั่นพันตรูแค่ดูเฉยๆ ด้วยความรู้สึกตัว มันก็ตั้งอยู่ไม่ได้แล้ว

เพราะอารมณ์พวกนี้อยู่ได้เพราะตัวหลง แต่เมื่อเรารู้ตัวเมื่อไร มันก็สลายหายไป ที่รู้ตัวได้ก็เพราะมีสติ และที่สติทำงานได้เพราะมันจำได้ จำอาการของตัวหลง และตัวกิเลสเหล่านี้ได้ ที่จำได้เพราะเจอมัน ตอนที่เจอครั้งแรกเจอใหม่ๆ เพราะเพรี่ยงพร้ำ แต่พอได้เรียนรู้และจดจำได้แม่น มันก็ไม่ยอมต่อไป

 

เพราะฉะนั้นในการเจริญสติ เราก็ต้องอาศัยการฝึกฝนและก็อาศัยการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง เรียนรู้จักความทุกข์ อนุญาตให้มันเกิดขึ้น และการอนุญาตให้มันเกิดขึ้น นั่นแหละที่จะช่วยทำให้สติทำงานได้ดี จดจำได้แม่น แล้วก็สามารถที่จะรับมือกับมันได้อย่างรวดเร็ว 

25650316am--ให้เพื่อละ

16 มี.ค. 65 (เช้า) - ให้เพื่อละ : พระเวสสันดรจึงได้บำเพ็ญบารมีที่สำคัญได้บริจาคทานที่ทำได้ยากก็คือการสละลูกซึ่งไม่ใช่เรื่องง่ายเลยถ้าไม่มีชูชก การบำเพ็ญบารมีขั้นอุกฤษฏ์ของพระเวสสันดรก็คงไม่เกิดขึ้น แต่เพราะมีชูชกการบำเพ็ญบารมีของพระองค์จึงเกิดขึ้นและด้วยความตั้งใจอย่างแน่วแน่จึงทำได้สำเร็จ เปิดทางไปสู่การบรรลุโพธิญาณในชาติต่อไป มองในแง่นี้ชูชกนี้ก็ถือว่ามีบุญคุณที่ทำให้การบำเพ็ญบารมีของพระเวสสันดรเกิดขึ้นได้

อันนี้ก็เป็นแง่คิดให้กับเรา เวลาเราจะบำเพ็ญทาน มันจะมีอุปสรรคเยอะแยะรวมทั้งกิเลส ความเห็นแก่ตัวแต่ว่าสิ่งเหล่านี้ มันเป็นสิ่งที่ทำให้เราได้พัฒนาจิตเพื่อการสละเพื่อการวางมากขึ้น ไม่ใช่เฉพาะเรื่องการปล่อยการวางหรือการสละ เวลาเราทำความดีอะไรต่างๆ มันก็จะมีอุปสรรครวมทั้งเวลาเราทำอะไรก็จะมีคนที่จะมาก่อกวนรังควานเรา มากระตุ้นให้เราโกรธมายุให้เราขุ่นมัว มาขัดขวางเรา

 

ถ้าเรามองว่าคนเหล่านั้นเขามาช่วยให้เราได้ฝึกจิตฝึกใจ ได้บำเพ็ญคุณธรรมหรือบารมีให้สูงขึ้นไป เช่นมีความอดทนอดกลั้น มีเมตตากรุณามากขึ้น แม้เขาจะมาด่าทอเรา แต่แทนที่จะโกรธก็ให้อภัยเขา รู้จักแผ่เมตตาให้เขา บางครั้งคนเราจะพัฒนาคุณธรรม หรือจะฝึกตนให้เจริญก้าวหน้าได้ก็ต้องมีอุปสรรคหรือคนแบบนี้

 

และเพราะมีคนแบบนี้จึงเป็นโจทย์ให้เราได้พัฒนาตน แทนที่จะอยู่สบายๆ ก็มีแบบฝึกหัด ให้ต้องทำหรือมีอุปสรรคที่ต้องผ่านให้ได้ แล้วพอผ่านให้ได้แล้วก็จะรู้สึกเลยว่า ต้องขอบคุณอุปสรรคหรือคนเหล่านี้ อย่างที่เขาเรียกว่า มารบ่มี บารมีบ่เกิด ถ้าเรามองว่าคนที่เข้ามารบกวน มารังควาน มาต่อว่าด่าทอ หรือขัดขวางเรา พวกนี้เป็นเหมือนกับสิ่งที่มาเสริมสร้างบารมีให้กับเรา หรือกระตุ้นให้เราบำเพ็ญบารมีขั้นสูงเพื่อที่จะได้บรรลุธรรมขั้นสูงต่อๆ ไป มันก็จะช่วยทำให้อกุศลในใจนั้นไม่เกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็นความโกรธความเกลียด จะทำให้เราสามารถจะเอาชนะอกุศลเหล่านี้ได้แล้วก็ได้เข้าถึงธรรมะขั้นสูงต่อไป

25650315pm--หมั่นทำใจให้ถูก

15 มี.ค. 65 - หมั่นทำใจให้ถูก : ทำงานก็ทำให้มันดี แต่ถ้าไม่สำเร็จ ก็ไม่ได้เอาแต่ตีอกชกหัวหรือคร่ำครวญ แต่บางคนนี่ ความไม่สำเร็จหรือความล้มเหลวคือสิ่งที่เลวร้าย คือสิ่งที่ไม่ถูกใจ แต่สำหรับคนที่เข้าใจ วางใจถูกต้องตามความเป็นจริง มันไม่สำเร็จ ก็ไม่ใช่เป็นเรื่องที่ต้องเสียใจ เพราะว่ามันไม่ได้อยู่ในอำนาจ ในวิสัยของเรา อย่างที่มีภาษิตจีนว่า “ความพยายามเป็นของมนุษย์ ความสำเร็จอยู่ที่ฟ้า”

ฟ้าในที่นี้ ถ้าพูดแบบพุทธก็คือเหตุปัจจัยนั่นเอง สิ่งที่เราทำได้คือทำความเพียร ประกอบเหตุให้ดี ส่วนความสำเร็จนั้นอยู่ที่เหตุปัจจัย เมื่อไม่สำเร็จใจก็ไม่ทุกข์ เพราะเข้าใจว่าสิ่งต่างๆ เป็นไปตามเหตุตามปัจจัย อันนี้คือการวางใจหรือการทำใจให้ถูกต้องตรงตามความเป็นจริง ซึ่งก็ไปช่วยเสริมให้การทำกิจ ทำการงานต่างๆ ให้เป็นไปได้ด้วยดี ทำด้วยใจที่ไม่ทุกข์

 

เพราะฉะนั้นเวลาที่เรานึกถึงการหาความถูกใจ ลองกลับมามองว่า จะดีกว่า ถ้าเราเพียรทำใจให้ถูกเสีย อันนี้เป็นวิถีของนักปฏิบัติธรรมที่พึงใส่ใจ

25650313am-สลัดทุกข์ออกจากใจ

13 มี.ค. 65 - สลัดทุกข์ออกจากใจ : การรู้จักสลัด รู้จักปล่อย รู้จักวางโดยเฉพาะไปถึงการปล่อยวางตัวกูความยึดมั่นในตัวกูเป็นสิ่งสำคัญมากที่ช่วยทำให้จิตใจเราพ้นจากความทุกข์ได้ หรือในขณะที่ยังปล่อยยังวางได้ไม่ถึงที่สุด แต่ก็รู้จักปล่อยรู้จักวางโดยเฉพาะในยามที่เราทุกข์ ถ้าเราปล่อยวางไม่ใช่ปล่อยวางของกูเท่านั้น แต่พอปล่อยวางตัวกู มันจะมีแต่ทุกข์ไม่มีผู้ทุกข์ ภาวะเช่นนี้เป็นภาวะที่เป็นอิสระ แต่ว่าจะทำอย่างนั้นได้ก็ต้องรู้จักปล่อย รู้จักวางความคิดและอารมณ์ที่เกิดขึ้นในใจ

แล้วก็เรียนรู้ที่จะปล่อยวางทรัพย์สินต่างๆแทนที่จะคิดว่าเป็นของกู ก็ถือว่าเรามาดูแลมันหรือหยิบยืมมาชั่วคราว ทำใจอยู่เสมอว่า ไม่ช้าไม่นานก็ไปในขณะที่มันอยู่กับเราก็ยึดหรือยึดมั่นกับมันไม่ได้ ก็ใช้มันไปตามหน้าที่ใช้มันไปตามเหตุตามปัจจัย 

25650312pm--ธรรมะไม่ต้องการโปรโมชั่น

12 มี.ค. 65 - ธรรมะไม่ต้องการโปรโมชั่น : ธรรมะนอกจากไม่มีการเชิญชวนด้วยความเอร็ดอร่อยหรือว่าด้วยสิ่งที่ดึงดูดใจแต่กลับเต็มไปด้วยบททดสอบ บททดสอบทำให้หลายคนพอเจอธรรมะแล้ว ถ้าไม่ใช่ตั้งใจจริง หรือไม่ใช่คนจริง ก็ถอย มันต่างกันเลยสินค้าบริการหรือกามสุขทั้งหลายมันนำหน้าด้วยรสชาติที่อร่อยอร่อย เป็นการเชิญชวนหรือล่อหลอกให้คนหลงติด

แต่ธรรมะไม่ได้ให้ใครมาหลงติด แล้วก็ไม่ได้มีการเชิญชวนด้วยสิ่งที่ดึงดูดใจ แต่ว่าเต็มไปด้วยบททดสอบเพื่อพิสูจน์ว่าคนที่มาสนใจธรรมะ เขาสนใจจริงหรือเปล่า

 

บททดสอบเช่นอะไรบ้าง ก็คือความยากลำบากความไม่สมหวัง ใครที่จะมาสนใจธรรมะโดยเฉพาะมาปฏิบัติธรรม ใหม่ๆจะรู้สึกว่ามันยาก ยิ่งมาปฏิบัติธรรมด้วยการเจริญภาวนา แทนที่จะรู้สึกว่ามันง่าย เกิดกำลังใจที่จะปฏิบัติไปเรื่อยๆเหมือนกับโรงเรียนบางแห่งที่ทำข้อสอบง่ายๆให้เด็กทำ เด็กก็จะรู้สึกว่ามันง่าย ก็เลยมาเรียนวิชานี้ดีกว่า

25650303pm--รู้จักวางจึงว่างจากทุกข์

3 มี.ค. 65 - รู้จักวางจึงว่างจากทุกข์ : ความว่างมันเกิดขึ้นได้เพราะการวาง จิตเราว่างจากความคิดได้เพราะการวางความคิด หรือไม่ยึดความคิดเอาไว้ และที่วางความคิดได้เพราะมีความรู้สึกตัว แต่ที่ไม่วางเพราะความหลง ความไม่รู้สึกตัว ถ้าเราอยากให้ใจเราว่างจากความคิดหรือว่างจากความทุกข์ ก็ต้องรู้จักวางความทุกข์หรือว่าความคิดและอารมณ์ที่ทำให้จิตใจเป็นทุกข์ขึ้นมา และจะวางความคิดและอารมณ์เหล่านั้นได้ ต้องมีความรู้สึกตัว เพราะถ้าไม่รู้สึกตัว ก็จะยึดอย่างแน่นหนา เรียกว่ายึดมั่นถือมั่น

เพราะฉะนั้นว่างกับวาง สัมพันธ์กันมากเลย เป็นเพราะรู้จักวาง จิตจึงว่าง ว่างจากความคิด ว่างจากอารมณ์ ว่างจากความทุกข์ และในเวลาเดียวกันเพราะรู้จักวาง จึงเห็นความว่างด้วย ไม่ใช่ทำให้จิตว่างจากความคิด แต่ยังเห็นความว่าง เห็นความว่างหรือความไม่ใช่ตัวไม่ใช่ตนของความคิดและอารมณ์

 

ถ้าจิตนี่มันหลง มันก็เข้าไปยึด มันก็จะสำคัญมั่นหมายความคิดและอารมณ์เป็นตัวกูของกู อันนี้เป็นธรรมดาเลย เวลามีความคิดมีอารมณ์อะไรเกิดขึ้น ถ้าไม่มีสติไม่มีความรู้สึกตัวเมื่อไหร่ ก็จะเข้าไปยึดว่านี่คือกูคือของกู กูเป็นผู้คิด กูเป็นผู้โศก กูเป็นผู้เศร้า หรือความคิดของกู ความสุขของกู ความเศร้าของกู เกิดตัวกูผู้โศกผู้เศร้าผู้ทุกข์ขึ้นมา

 

แต่พอวางสิ่งเหล่านี้ลงไป ก็จะเห็นว่าสิ่งเหล่านี้ไม่ใช่เราไม่ใช่ของเรา เพราะตอนที่วาง มันเป็นการวางด้วยสติ และสติทำให้เห็นสิ่งเหล่านั้นตามที่เป็นจริง ไม่เข้าไปเป็น ถ้าเห็นเมื่อไรมันก็ไม่เข้าไปเป็น ไม่เข้าไปยึด และถ้าเห็นจริงๆ ก็จะรู้ว่า ความคิดและอารมณ์เหล่านั้น มันไม่ใช่เราไม่ใช่ของเรา แต่เพราะความหลง เพราะความไม่มีสติ เพราะความไม่รู้สึกตัว เราถึงเข้าไปยึดว่าเป็นเราเป็นของเรา 

25650302pm--อย่าให้ความอยากรู้อยากเห็นครองใจ

2 มี.ค. 65 (เย็น) - อย่าให้ความอยากรู้อยากเห็นครองใจ : ถ้าเราใฝ่รู้ใฝ่เรียนจากกายและใจ ก็จะเห็นว่าเหตุแห่งทุกข์ไม่ได้อยู่ที่ไหน อยู่ที่ใจเรา อยู่ที่การวางใจไม่ถูกต้อง อยู่ที่การไม่มีสติ อยู่ที่ความหลง ถ้าไม่อยากทุกข์ ก็ไม่ต้องไปจัดการกับสิ่งภายนอก เพราะบางอย่างก็จัดการไม่ได้ เปลี่ยนแปลงไม่ได้ แต่ว่าจัดการที่ใจของเรา เปลี่ยนจากความรู้สึกลบเป็นความรู้สึกบวก หรือความรู้สึกกลางๆ จากที่เคยยึด ก็รู้จักวางลง จากที่เคยคาดหวัง ยึดมั่นในความคาดหวัง ก็ไม่ยึดในความคาดหวังนั้น เพราะรู้ว่าความอยากหรือความคาดหวังเป็นเหตุแห่งทุกข์

ความรู้อย่างนี้ทำให้เราเป็นทุกข์น้อยลง และทำให้ชีวิตของเรามีคุณภาพมากขึ้น แต่ถ้าเราไม่รู้ทันความอยากรู้อยากเห็น ความอยากรู้อยากเห็นก็พาเราเข้ารกเข้าพง แล้วก็กลายเป็นอันตรายต่อเราได้

 

อย่าปล่อยให้ความอยากรู้อยากเห็นมาครองจิตครองใจ จนกระทั่งเราขาดสติ ถ้ารู้จักยับยั้งชั่งใจ ไม่ปล่อยให้มันครอบงำ รู้จักความพอดี หรือว่าเปลี่ยนจากความอยากรู้อยากเห็นเพื่อสนองอารมณ์ ความอยากตื่นเต้น อยากเสพ อารมณ์ต่างๆ มาเป็นความอยากใคร่ครวญ เข้าใจความเป็นจริงของชีวิต แบบนี้มีประโยชน์มากกว่า 

25650302am-เปลี่ยนทุกข์ให้เป็นสุข

2 มี.ค. 65 (เช้า) - เปลี่ยนทุกข์ให้เป็นสุข : ความทุกข์เป็นสิ่งที่ไม่มีใครหนีพ้น แต่เมื่อความแก่ ความเจ็บ ความพลัดพราก ความล้มเหลวบังเกิดขึ้น ไม่จำเป็นที่เราจะต้องเศร้าโศก เสียใจ อาลัยอาวรณ์ ขุ่นเคือง ท้อแท้ หรือจมอยู่กับความตกต่ำย่ำแย่เสมอไป เหตุการณ์เหล่านี้สามารถเป็นอุปกรณ์สอนธรรม ฝึกใจเราให้เข้มแข็ง เตือนให้ไม่ประมาทกับชีวิต อีกทั้งยังเปิดใจให้เห็นสัจธรรมได้ด้วย

ความทุกข์ไม่เพียงผลักดันให้เราเข้าหาธรรม หากยังแสดงธรรมให้เราเห็น เพราะทุกข์ก็คือธรรมนั้นเอง สัจธรรมที่ช่วยให้พ้นทุกข์นั้นล้วนอยู่ในสิ่งที่เราเรียกว่าทุกข์ แต่เป็นเพราะคนส่วนใหญ่เมื่อเจอทุกข์แล้วมักปล่อยใจให้เป็นทุกข์ จึงถูกทุกข์กระทำย่ำยี อันที่จริง ทุกข์นั้นหากเราดูมันด้วยสติ พิจารณาด้วยปัญญา ก็สามารถเห็นธรรมที่ช่วยให้จิตเป็นอิสระจากทุกข์ได้ เพราะกุญแจที่ไขไปสู่ความพ้นทุกข์ก็อยู่ในทุกข์นั้นเอง ทุกข์จึงเป็นสิ่งสำคัญมากสำหรับความพ้นทุกข์