Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

4 ก.ย. 65 - ถูกต้องดีกว่าถูกใจ : ฉะนั้นเราต้องระวัง ขณะที่เรายึดมั่นในความถูกต้อง ถ้าเรายึดมั่นมากไป พอเจอใครทำอะไรไม่ถูกต้องขึ้นมา ความไม่ถูกต้องจะกลายเป็นความไม่ถูกใจทันทีเลย ทั้งๆ ที่ดูเผินๆ ไม่ถูกต้องกับไม่ถูกใจนี่มันห่างกันนะ มันไกลกันมาก

เช่นเดียวกับความถูกต้อง ความถูกใจ บางทีมันก็ไกลกันมาก แต่ในบางครั้งบางคราว ถ้าไม่รู้ทันมัน มันกลายเป็นเรื่องเดียวกันไปเลย คือถ้าไม่ถูกต้องเมื่อไหร่ ก็ไม่ถูกใจเมื่อนั้น หรือจะเป็นสิ่งที่ถูกต้อง ก็ต่อเมื่อมันถูกใจ ถ้าอันไหนไม่ถูกใจ ก็ไม่ถูกต้องไป

 

อันนี้มันต้องใช้สติพิจารณา การที่เรารู้ว่าอะไรถูก อะไรผิด เป็นสิ่งที่ดี และการที่เราปฏิบัติตามความถูกต้อง ก็เป็นสิ่งที่ดี เรียกว่ามีธรรมาธิปไตย แต่ถ้าเรายึดมั่นในความถูกต้องมากไป มันก็ง่ายมากเลยนะ ที่เวลาเจอใครทำอะไรไม่ถูกต้อง ความไม่ถูกต้องก็กลายเป็นความไม่ถูกใจ หรือกระตุ้นให้เกิดความไม่ถูกใจทันที

3 ก.ย. 65 - เติมเต็มชีวิตด้วยธรรม : เมื่อเข้าหาธรรมะ และชีวิตจิตใจได้รับการเติมเต็ม แต่ถ้าหากว่าหันไปหาเงินหาทองมากขึ้น เพราะคิดว่าถ้ามีมากความพอใจจะเกิดขึ้น หรือว่าไม่ใช่เงินไม่ใช่ทองแต่ไปหาสิ่งอื่นมาแทนที่เป็นเรื่องทางโลกเช่นอำนาจสุดท้ายมันก็พบว่านั่นคือทางตัน ไม่ใช่คำตอบ

แต่บางคนกว่าจะรู้ตัว ก็สายไปแล้ว เหมือนกับที่นักปราชญ์คนหนึ่งชาวอเมริกัน แกพูดว่าโศกนาฏกรรมของชีวิตก็คือว่า การที่หาปลามาทั้งชีวิต แล้วพบว่ามันไม่ใช่ปลาที่ต้องการ กว่าจะรู้ตัวก็สายไปแล้ว เพราะไม่มีเวลาเหลือแล้ว

 

เมื่อไหร่ก็ตามที่เรารู้สึกพร่องขึ้นมา ทั้งที่เรามีสิ่งต่างๆพรั่งพร้อม ให้รู้เถอะว่า มันเป็นเพราะว่า สิ่งที่เรามี มันไม่ใช่ ต้องหันไปหาสิ่งที่ใช่มากกว่า และสิ่งที่ใช่ มันก็ไม่ใช่เป็นเรื่องของทางโลก แต่เป็นสิ่งที่ตอบสนองความสุข ความสงบในจิตใจ ไม่ใช่พอพบว่า เงินไม่ใช่คำตอบ ก็ไปหาอำนาจมาแทน สุดท้ายก็จะพบว่ามันก็ไม่ใช่เหมือนกัน

31 ส.ค. 65 - หมั่นมองเห็นตามความเป็นจริง : สิ่งที่ทำให้เราเห็นสิ่งต่างๆ คลาดเคลื่อนไปจากความเป็นจริงบรรเทาเบาบาง อันนี้ก็เป็นสิ่งที่เราต้องหมั่นฝึกอยู่เสมอ เพื่อที่จะทำให้ความการที่เราเห็นสิ่งต่างๆ ตามความเป็นจริงเกิดขึ้นได้ ไม่อย่างนั้นเราก็จะเห็นสิ่งต่างๆ คลาดเคลื่อนจากความเป็นจริง ทำความดีแค่ไหน แต่ว่าไม่สามารถจะเห็นความจริงหรือเห็นสิ่งต่างๆ ตามความเป็นจริงได้ มันก็ยังวนเวียนอยู่ในความทุกข์อยู่

เวลาพูดถึงการทำบุญ ทำบุญที่สำคัญที่สุดก็คืออะไร คือทิฏฐุชุกรรม การเห็นตรงตามความเป็นจริง บุญกริยา 10 ประการที่เริ่มต้นด้วยทาน สุดท้ายต้องมาลงที่ทุิฏฐุชุกรรม ข้อสุดท้าย ตรงนี้แหละจะเป็นบุญกิริยาที่สำคัญ คือการเห็นสิ่งต่างๆ ตามความเป็นจริง ซึ่งจะทำได้ก็เพราะว่า บรรเทาขจัดปัดเป่าวิปลาสให้หมดไป ด้วยกันเจริญภาวนาอย่างที่ว่ามา

30 ส.ค. 65 - อุบายละกิเลส : ที่เรามาปฏิบัติธรรมกัน ก็เพราะว่ายังมีความสำคัญมั่นหมายในตัวกูกันทั้งนั้นแหละ อยากจะให้ฉันมีความสุข อยากจะให้ฉันเป็นคนที่สงบเยือกเย็น มันยังมีความสำคัญมั่นหมายว่าเป็นฉันๆ อยู่ แต่ว่าพอปฏิบัติไปๆ มันต้องก้าวไปถึงขั้นที่เรียกว่ารู้ทันในความยึดมั่นในตัวกูของกู แล้วก็ไม่ปล่อยให้มันเข้ามาครองใจ

ถ้าเราไปถึงจุดนั้นได้ ก็เรียกว่าสามารถที่จะอยู่เหนืออำนาจของตัวกูได้ หรือถึงแม้มันจะยังครองจิตครองใจเราอยู่ เพราะว่าการที่จะละมานะอย่างสิ้นเชิง มันมีแต่พระอรหันต์เท่านั้นที่จะทำได้ แม้กระทั่งพระอนาคามีก็ยังมีมานะอยู่ เพียงแต่น้อยมากเบาบางมาก แล้วปุถุชนอย่างเรา แน่นอนก็ต้องมีเยอะ แต่ว่าถ้าเรารู้จักใช้มัน เอามันมาใช้เพื่อส่งเสริมให้เกิดความเข้าใจในธรรม ใช้มานะเพื่อละมานะ ใช้อัตตาเพื่อละอัตตา มันทำได้นะ เช่นเดียวกับการใช้ตัณหาเพื่อละตัณหา

 

อันนี้เป็นเรื่องของอุบายนะ ซึ่งเราต้องมี แต่เป็นอุบายที่ไม่ใช่กโลบายนะ แต่เป็นอุบายโกศล คือการรู้จักใช้อุบายเพื่อที่เอาชนะกิเลส ขณะที่มันยังมีอยู่ในใจเรา ยังกำจัดมันไม่หมด ก็ต้องรู้จักใช้มัน อย่าให้มันใช้เรา ด้วยวิธีนี้แหละจึงเจริญก้าวหน้าในทางธรรมได้

29 ส.ค. 65 - อย่าให้ความทุกข์บงการใจ : และด้วยความที่เราไม่รู้ตัว ก็เลยยอมทำตามอำนาจของมัน และไม่ใช่แค่ทำตามอำนาจของมันนะ ยังพยายามปกป้องมันด้วย เราพยายามปกป้องความโกรธ เวลามีความโกรธ เราจะทำทุกอย่างเพื่อปกป้องอารมณ์โกรธในใจ หาเหตุผลมามากมายว่าสมควรโกรธ

หรือบางทีมีคนจะมาเพราะหวังดี เขาก็มาแนะนำให้เราให้อภัย อย่าไปโกรธเขาเลย ปรากฏว่าเราก็ต่อว่าเขา ที่จริงที่เราทำอย่างนั้นเพราะเราอยู่ในการบงการของความโกรธ ความโกรธมันรู้ว่า ถ้าเราให้อภัย มันก็จะห่อเหี่ยว เหี่ยวแห้งตายไป เพราะคนเราพอให้อภัยเมื่อไหร่ ความโกรธก็ทุเลาเบาบาง

แต่ความโกรธไม่ยอม มันก็สั่งให้เราด่าคนที่มาแนะนำให้เราให้อภัย ทั้งที่บางทีคนนั้นก็เป็นคนที่เรารัก บางทีก็เป็นลูก บางทีก็เป็นพ่อแม่ บางทีก็เป็นเพื่อน

28 ส.ค. 65 - รักความจริงด้วยใจปล่อยวาง : ถ้ารักความจริงมันไม่ปฏิเสธความโกรธ ไม่ปฏิเสธความเครียด ไม่ปฏิเสธความหงุดหงิด เพราะว่ามันสามารถจะแสดงสัจธรรมให้กับเรา หรือสอนความจริงให้กับเราได้ ถ้ารักความสงบก็เป็นแค่สมถะ เรียกว่าสมถยานิก แต่ถ้าหากว่ารักความจริงนะ โอ กลายเป็นวิปัสสนิกเลยนะ ก็คือเป็นผู้ที่ใฝ่ในการทำวิปัสสนา

เราต้องถามตัวเองนะว่า เราปฏิบัติธรรมนี่อะไรเกิดขึ้นกับเรา หรือเราแค่รักความสงบ ซึ่งก็ดีนะแต่ว่ามันควรจะไปมากกว่านั้น ก็คือรักความจริง

 

ถ้าเรารักความจริงนี่ การปฏิบัติของเรามันจะเป็นวิปัสสนา มันจะไม่มีการเลือกที่รักมักที่ชัง ไม่ว่าอารมณ์อะไรเกิดขึ้นไม่ว่ารูปรสกลิ่นเสียงสัมผัสใดๆ ปรากฏ มากระทบ เราก็จะยอมรับ ไม่ผลักไส เพราะว่ามันสะท้อนหรือมันแสดงความจริงให้เราเห็น ทั้งความจริงเกี่ยวกับรูป นาม เกี่ยวกับกาย ใจ และความจริงเกี่ยวกับสังขาร ซึ่งสุดท้ายก็หนีไม่พ้นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา

27 ส.ค. 65 - สงบสยบทุกข์ : แต่ถ้าเรามีสติพอ สติจะช่วยให้เราสามารถที่จะนิ่ง แล้วก็ดูอารมณ์เหล่านั้น เกิดอาการที่เรียกว่าเห็นไม่เข้าไปเป็น หรือว่ารู้ซื่อๆ แล้วต่อไปพอเรานิ่งกับอารมณ์เหล่านี้ได้ หรือว่ายอมให้มันเกิดขึ้น ไม่ไปสู้รบตบมือกับมัน ต่อไปมันไม่ใช่แค่อารมณ์ภายในที่เรานิ่งได้นะ สิ่งที่มากระทบเราจากภายนอกไม่ว่าจะเป็นรูปเมื่อกระทบตา เสียงมากระทบหู เราก็นิ่งได้

เสียงดังเราก็นิ่งได้ ไม่ปั่นป่วน ไม่คิดที่จะไปต่อล้อต่อเถียงกับสิ่งที่มากระทบ เห็นคนทำอะไรบางอย่างที่ไม่ถูกต้อง บางทีเรากำลังพูดคุย กำลังบรรยาย มีคนพูดคุยกัน มีคนเล่นโทรศัพท์ เราก็นิ่งได้ ไม่เกิดความขุ่นมัว ไม่เกิดความหงุดหงิด ก็รู้ว่าเขาทำไม่ดี ทำไม่ถูกต้อง แต่ว่าเราก็นิ่งได้

 

ไม่หัวเสีย ไม่หงุดหงิดไปกับสิ่งที่เห็นหรือว่าสิ่งที่ได้ยิน รวมทั้งเหตุการณ์ต่างๆด้วย เหตุการณ์ต่างๆที่มันไม่เป็นไปดั่งใจ รถติดบ้างแหละ หรือว่ามีคนทำไม่ถูกใจทำไม่ถูกต้อง เราก็นิ่งได้ แล้วก็สามารถที่จะหาทางออกหรือว่าวิธีการที่จะเกี่ยวข้องกับเขาได้อย่างถูกต้อง หรือว่าเกิดเหตุร้ายขึ้นมา เกิดไฟไหม้หรือว่าเกิดอุบัติเหตุ ต่อไปก็จะนิ่งได้เหมือนกัน เพื่อให้สติเพื่อให้ปัญญาได้เข้ามาทำงาน ว่าจะหาทางออกอย่างไรที่ดีที่สุด

 

เพราะถ้าเกิดว่าโวยวายตีโพยตีพายขึ้นมา ปัญญาก็ไม่ทำงาน แล้วก็บางทีแทนที่จะแก้ปัญหา ก็กลายเป็นทำให้ปัญหาหนักขึ้น เพราะฉะนั้นความนิ่ง มันสำคัญมาก มันสามารถที่จะสยบความทุกข์ที่เกิดขึ้นในใจ หรือว่าความทุกข์ที่มันสืบเนื่องจากเหตุการณ์ภายนอกที่มากระทบเราก็ได้

26 ส.ค. 65 - รู้อะไรไม่สู้รู้ทุกข์ : ถ้าเราหมั่นมองตน มีสติ และรู้จักใคร่ครวญ ในที่สุดเราก็จะพบว่าเหตุแห่งทุกข์อยู่ที่ใจเรา แต่จะเห็นอย่างนั้นได้ ต้องเริ่มต้นจากการที่เราฉลาดและไวในการรู้ทุกข์ เดี๋ยวนี้ผู้คนไม่ค่อยรู้ทันความทุกข์เมื่อมันเกิดขึ้นเท่าไหร่ อย่าว่าแต่ทุกข์ใจเลย ทุกข์กายก็ยังไม่รู้ ปล่อยให้มันลุกลามแล้วถึงค่อยรู้ตัว อย่างที่พูดไปตอนต้น

ต้องหมั่นมีสติ ต้องหมั่นมองตนอยู่เสมอ หรือหมั่นมีความรู้สึกตัว ถ้าเราทำอะไรเช่นเวลาทำงาน เรามีสติ มีความรู้สึกตัว เวลานั่งหน้าคอมนานๆ เราก็จะรู้เลยว่ามันมีเริ่มมีอาการปวด มีอาการตึงที่คอแล้ว เราจะรู้เร็ว เราจะรู้ไว

 

แต่ถ้าเราไม่มีสติ ไม่มีความรู้สึกตัว มันก็จะปล่อยให้ความทุกข์ทางกายลุกลามไปเรื่อยๆ จนบางทีเดี้ยงไปเลย นี่ขนาดทุกข์กายซึ่งเห็นชัดกว่า ยังไม่รู้เลย แล้วนับประสาอะไรกับทุกข์ใจ แล้วยิ่งเหตุแห่งทุกข์ด้วยแล้ว ยิ่งมองไม่เห็น ยิ่งพาเราเข้ารกเข้าพงไปเลย

25 ส.ค. 65 - ทำดีแต่ไม่ยึดมั่น : ถ้าเราจะประพฤติธรรมปฏิบัติให้ถูกต้อง จะต้องใส่ใจตรงนี้ด้วย ก็คือว่าไม่ประพฤติด้วยความยึดมั่นถือมั่น จะทำอย่างนี้ได้ต้องมีสติและปัญญา เช่นแม่ชีเห็นหญิงสาวยืนกินน้ำ โกรธ แต่ว่ามีสติรู้ทันความโกรธ แล้วก็รู้ เห็นว่ามันเรื่องแค่นี้เอง พูดแนะนำเบาๆ ก็ได้ ไม่ต้องทุบหลัง

หรือว่าจะอาวาสกำลังแสดงธรรม แล้วเห็นโยมไม่ปิดโทรศัพท์ โทรศัพท์มันดังขึ้นมาแทรกการแสดงธรรม โมโห ก็มีสติเห็นว่าเราไปยึดมั่นถือมั่นกับระเบียบมากไป แทนที่จะโกรธ แทนที่จะด่าว่า ก็อาจจะพูดแนะนำเขาดีๆ อาจจะปล่อยไปก่อน เราก็แสดงธรรมไป มีสติระหว่างที่แสดงธรรม ถือว่าเสียงโทรศัพท์นี่มันมาฝึกสติของเรา เราสอนสติให้เขา แล้วเราก็ฝึกสติของตัวเราไปด้วย แต่ว่าพอแสดงธรรมเสร็จ ก็อาจจะพูดแนะนำ เตือนว่าระเบียบของวัดเป็นอย่างไร อย่างนี้ก็เรียกว่าทำโดยไม่ยึดมั่นถือมั่นในความถูกต้อง

 

ต้องมีสติถึงจะเห็น รู้ทันว่ากำลังยึดมั่นถือมั่นในสิ่งต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นรูปธรรมหรือนามธรรม ต้องรู้จักใคร่ครวญด้วย คือมีปัญญา ถึงจะเห็นว่าอันนี้เรากำลังยึดมั่นถือมั่นมากไปแล้ว แทนที่จะใช้ธรรมให้เป็นประโยชน์ กลับไปแบกมันเอาไว้แล้วกลายเป็นโทษ มีการแบ่งเขาแบ่งเรา ทำให้เห็นคนที่เขาคิดต่างกับเรา ปฏิบัติต่างกับเราเป็นศัตรูหรือเป็นคนไม่ดี เป็นคนที่ไม่ได้เรื่อง อันนี้ก็ต้องมีสติมีปัญญาไตร่ตรองด้วย

24 ส.ค. 65 - ธรรมต้องทำให้ถูก : สมาธิเป็นสิ่งที่ดี แต่ถ้าทำไม่เป็นอย่าทำ เพราะบางคนทำแล้วคลุ้มคลั่งขึ้นมา บางทีบ้าเลยก็มี หรือบางทีก็ตาค้าง เพราะว่าทำหนักไป ทำผิดวางใจผิด แล้วก็ไม่รู้ตัว ยังทำไปอีก ดื้อรั้น ก็เลยเกิดผลเสีย เกิดคลุ้มคลั่งขึ้นมา แล้วไปโทษว่าทำสมาธิไม่ดี อันนี้ไม่ใช่แต่เป็นเพราะทำไม่ถูก

แม้ธรรมะเป็นสิ่งที่ดี ก็ต้องประพฤติหรือปฏิบัติให้ถูก และการปฏิบัติให้ถูก ท่านเรียกรวมๆ ว่าปฏิบัติสมควรแก่ธรรม เราก็เอามาสอบสวน มาตรวจตรา พิจารณาตัวเราเองว่าการปฏิบัติของเรานั้น ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของทาน ศีล ภาวนา มันสมควรแก่ธรรมหรือมันถูกไหม ถ้าเราปฏิบัติถูกหรือว่าปฏิบัติดี มันก็เกิดสุขอย่างที่พระพุทธเจ้าตรัสว่า “ธรรมที่ประพฤติดีแล้วย่อมนำสุขมาให้