Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

25640828pm--ธรรมะไม่ได้มีไว้ให้ยึดมั่น

28 ส.ค. 64 (เย็น) - ธรรมะไม่ได้มีไว้ให้ยึดมั่น : ทำผิดในสิ่งที่ถูก สู้ทำถูกในสิ่งที่ผิดไม่ได้ แต่ถ้าจะให้ดีควรทำถูกในสิ่งที่ถูก อย่างเช่น ธรรมะเมื่อเรารู้ว่าเป็นของดีก็ควรจะประพฤติให้ดี ปฏิบัติให้ถูก จะเกิดสุขตามมา อย่าคิดว่าขึ้นชื่อว่าธรรมะแล้วจะปฏิบัติอย่างไรก็ได้ อันนั้นไม่ใช่ ถ้าคิดว่าจะปฏิบัติอย่างไรก็ได้ กิเลสจะฉวยโอกาสเข้ามาเล่นงานเราทันที กิเลสจะฉวยเอาการปฏิบัติธรรมนั่นแหละเป็นเครื่องสนองกิเลส จนอาจนำไปสู่การเบียดเบียนคนอื่นด้วย

สงครามศาสนาเป็นตัวอย่างของการทำผิดในสิ่งที่ถูก ศาสนาเป็นสิ่งที่ดี แต่หากยึดติดถือมั่น ก็สามารถนำไปสู่การทำลายล้างกันได้ คนที่เคร่งศาสนา จำนวนไม่น้อย หลงตนว่าเป็นคนดี จะคิดหรือทำอะไรก็มักเข้าข้างตัวเองว่าเป็นสิ่งที่ดี เป็นสิ่งที่ถูกต้อง ดังนั้นเวลาเจอใครที่ไม่เห็นด้วยกับตน ปฏิบัติไม่เหมือนตน ก็มักตัดสินว่าเขาเป็นคนไม่ดี เป็นคนชั่ว และเมื่อใดที่เราตัดสินใครว่าเป็นคนชั่ว เราก็พร้อมจะทำร้ายเขา ไม่ด้วยคำพูดก็ด้วยการกระทำ โดยไม่เฉลียวใจว่าการกระทำของเรานั้นเป็นความไม่ดี หรือเป็นความชั่ว อาจชั่วยิ่งกว่าคนที่เราทำร้ายเขาด้วยซ้ำ 

25640828am--ปฎิบัติธรรมให้ถูก

28 ส.ค. 64 (เช้า) - ปฎิบัติธรรมให้ถูก : ธรรมะเป็นสิ่งที่ดี เป็นสิ่งที่ประเสริฐ ซึ่งเราก็ทราบกันดีอยู่แล้ว แต่ว่าธรรมจะมีประโยชน์กับชีวิตของเราได้ต้องอาศัย 3 สิ่งหรือ 3 อย่างคือ อันที่ 1 คือฟัง อันที่ 2 คือคิด อันที่ 3 คือทำหรือปฏิบัติ ถ้ามี 3 อย่างนี้ครบก็ทำให้ธรรมเกิดประโยชน์ต่อเราอย่างแท้จริง จนถึงกับทำให้สิ้นทุกข์ได้

ฟัง คิด และทำ เป็นองค์ประกอบที่สำคัญมากในหมวดธรรมที่ชื่อโสตาปัตติยังคะ ซึ่งเป็นธรรมที่ทำให้บรรลุถึงความเป็นโสดาบัน ซึ่ง 3 ใน 4 ประการ ที่เป็นการ ฟัง คิด ทำ อยู่ในหมวดธรรมดังกล่าว

 

ฟังคือฟังธรรม ฟังจากใคร ก็ฟังจากสัตบุรุษ หรือว่าครูบาอาจารย์ เพราะฉะนั้นก่อนที่จะฟัง ก็จะมีข้อหนึ่งคือการเสวนาสัตบุรุษ หรือการคบหาสัตบุรุษ เป็นกัลยาณมิตร เมื่อคบหาก็จะเกิดการฟังธรรมสวนะ

 

ส่วนการคิดนั้น ท่านก็เจาะจงเลยว่าหมายถึงโยนิโสมนสิการ ไม่ใช่คิดเรื่อยเปื่อย โยนิโสมนสิการคือการคิดอย่างมีเหตุผลหรืออย่างถูกวิธี เช่น มีอะไรเกิดขึ้น ถ้าเป็นปัญหา เป็นความทุกข์ ก็มองหาสาเหตุ หาตัวสมุทัยหรือว่า มิฉะนั้นก็ สาวหาเหตุว่า มันมีความเป็นมาอย่างไร หรือมองไปถึงว่า มันจะส่งผลกระทบอย่างไร รวมทั้งการรู้จักคิดบวกคิดลบ คิดให้ถ้วนทั่ว คิดให้ครบทุกด้าน ด้านที่เป็นคุณด้านที่เป็นโทษ

 

แล้วที่ดีกว่านั้นก็การหาทางออกจากสิ่งที่เป็นโทษ อันนี้เป็นตัวอย่างของโยนิโสมนสิการ หรือการคิดถูกคิดเป็น ซึ่งเมื่อนำมาใช้กับธรรมะ ก็ทำให้เกิดความเข้าใจธรรมะ ทั้งสิ่งที่เป็นสัจธรรมความจริง และสิ่งที่เป็นจริยธรรม หรือข้อพึงประพฤติปฏิบัติ จากนั้นก็ลงมือปฏิบัติ

 

ฟัง คิดและก็ทำ เป็นบ่อเกิดปัญญาเลย ปัญญานั้นมี 3 สุตมยปัญญา ปัญญาที่เกิดจากการฟัง ฟังในที่นี้รวมไปถึงการอ่านด้วย หนังสือที่ประกอบด้วยธรรม ตั้งแต่จากพระไตรปิฎกลงมา อันนี้เรียกว่าเป็นสุตตะซึ่งเป็นบ่อเกิดแห่งปัญญาได้

 

จินตามยปัญญา เป็นปัญญาที่เกิดจากการคิด พิจารณา และประการสุดท้าย ภาวนามยปัญญาคือปัญญาที่เกิดจากการปฏิบัติ ภาวนาในที่นี้ ความหมายคือการปฏิบัติให้มากขึ้น 

25640827pm--เสียหน้าดีกว่าตัวกูลำพอง

27 ส.ค. 64 - เสียหน้าดีกว่าตัวกูลำพอง : คนจำนวนไม่น้อยเมื่อทำความดีสักครั้งก็อยากโอ้อวด หากไม่ได้ทำเช่นนั้นก็จะรู้สึกอึดอัดแน่นอก นั่นเป็นเพราะอำนาจของอัตตาที่อยากประกาศให้โลกรู้ถึงความดีของตน แต่คนที่ปล่อยให้อัตตาครอบงำเช่นนั้นย่อมยากที่จะเสียสละเพื่อผู้อื่นได้อย่างแท้จริง เพราะความจริงมีอยู่ว่า อัตตายิ่งใหญ่ หัวใจก็ยิ่งเล็ก ตรงข้ามกับคนที่มีหัวใจใหญ่ ก็เพราะมีอัตตาเล็ก จึงกล้าเสียสละเพื่อผู้อื่น โดยไม่รู้สึกว่าเป็นเรื่องที่ต้องประกาศ

อัตตาใหญ่มักทำให้ทุกข์ง่าย ตรงกันข้ามกับอัตตาที่เล็กลงก็ทำให้เป็นสุขได้ง่ายขึ้น ถ้าอยากให้อัตตาเล็กลง อย่างหนึ่งที่ควรทำคือ ไม่โอ้อวดเมื่อทำความดี ช่วยเหลือผู้อื่น หรือได้รับความสำเร็จ ทำใหม่ ๆ อัตตาจะโวยวาย ไม่ยอมง่าย ๆ แต่ทำไปนาน ๆ มันก็จะสงบเสงี่ยมและตัวลีบลง ถึงตอนนั้นหัวใจจะใหญ่ขึ้น และเปิดพื้นที่ให้ความสุขมานั่งในหัวใจเราได้มากขึ้น 

25640826pm--วางง่ายกว่าแบก

26 ส.ค. 64 - วางง่ายกว่าแบก : แทนที่จะทำเล่นๆ ก็กลายเป็นการทำด้วยอาการหน้าดำคร่ำเคร่ง พยายามไปเพ่ง พยายามไปจับจ้องความคิด แทนที่จะรู้ซื่อๆ ก็ไปกดข่มผลักไสอารมณ์ต่างๆ พยายามที่จะเอาชนะความฟุ้งให้ได้ เห็นความฟุ้งเกิดขึ้น เป็นอันทนไม่ได้ ต้องไปจัดการไล่บี้ ทั้งที่จริงแล้ว เพียงแค่ดูเฉยๆ รู้ซื่อๆ มันเกิดขึ้นก็แค่ปล่อยมัน ให้มันมาแล้วมันก็ไป หรือว่าถ้าเผลอไปแบกมัน เผลอไปยึดมันเอาไว้ ก็แค่วางมันลง ซึ่งมันง่ายกว่าการไปแบก ไปยึดสิ่งเหล่านี้เสียอีก

เพราะฉะนั้น ถ้าเราเข้าใจหลักของการปฏิบัติ แล้วก็สามารถที่จะทำให้มันสม่ำเสมอ สิ่งที่ไม่เคยก็กลายเป็นเรื่องที่คุ้นเคยขึ้นมา ที่มันเคยรู้สึกว่ายาก ๆ มันก็จะกลายเป็นเรื่องง่าย ที่มันยากเพราะไม่เคย เพราะไม่คุ้นต่างหาก ไม่ใช่เพราะว่ามันยากในตัวมันเอง ให้ลองปรับความเข้าใจ แล้วก็หมั่นทำบ่อยๆทำซ้ำๆทำเรื่อยๆ จนกระทั่งมันกลายเป็นความจัดเจน กลายเป็นทักษะ แล้วก็จะพบว่ามันไม่ใช่เรื่องยากเลย  

25640825pm--เห็นตามความเป็นจริง

25 ส.ค. 64 - เห็นตามความเป็นจริง : แม้กระทั่งการกระพริบตา เรายังต้องกระพริบตาอยู่บ่อยๆเพราะอะไร เพราะมันทุกข์ ถ้าไม่กระพริบตามันก็ปวดมันก็เมื่อย ถ้าไม่เปลี่ยนอิริยาบถมันก็ยิ่งปวดเข้าไปใหญ่ ก็ต้องขยับเนื้อขยับตัว ก็เพราะมันเมื่อยมันปวด มันก็เห็นเลยว่าความเป็นอนิจจัง ความเป็นทุกขังของร่างกาย มันไม่ต้องรอให้แก่หนังเหี่ยว ฟันหัก ถึงจะเห็นว่าเป็นอนิจจังหรือทุกขัง เพราะในแต่ละขณะๆก็แสดงให้เห็นความเป็นอนิจจังให้เห็นของรูปของกาย

ยิ่งมาดูใจ ก็ยิ่งเห็นใจแปรเปลี่ยน อารมณ์ขึ้นลงอยู่เป็นนิจ และไม่ว่าอารมณ์ใดไม่ว่าดีใจ เสียใจ มันก็มาแล้วก็ไป เกิดแล้วก็ดับ มันก็เห็นเลยว่าความเป็นอนิจจังของอารมณ์ของนาม แล้วการที่มันแปรเปลี่ยนไปก็เพราะตั้งอยู่ไม่ได้ มันเป็นทุกข์ ทุกขัง ตั้งอยู่ไม่ได้ ไม่สามารถคงสภาพเดิมได้ ก็ต้องไป ถ้าพิจารณาดูไปเรื่อยๆ มันก็จะเห็นว่าไม่ใช่เรา ไม่ใช่ของเรา ความโกรธก็ไม่ใช่เรา ความดีใจก็ไม่ใช่เรา

 

แต่ก่อนนั้นมีความคิดที่คลาดเคลื่อนเรียกว่าว่าจิตวิปลาสก็ได้ ก็ไปสำคัญมั่นหมายว่า ความคิดเป็นเราเป็นของเรา ความดีใจเป็นของเราเป็นเรา พอดีใจก็ฉันดีใจ พอมีความโกรธก็ฉันโกรธ ก็เกิดทิฏฐิวิปลาสขึ้นมาว่า มีเรามีตัวกูขึ้นมา แต่พอพิจารณาดูกายดูใจ ก็จะเห็นว่า มันมีก็แต่รูปกับนาม มีกายกับใจ มันไม่มีตัวกูเลย ถ้าไม่ดูกายดูใจ มันก็จะเห็นแต่ตัวกู กูทำนู่นทำนี่ กูคิดโน่นคิดนี่

 

แต่พอมาดูกายดูใจ ก็จะเห็นว่ามันไม่ใช่กูทำ แต่มันเป็นรูปที่เดิน มันเป็นนามที่คิดหรือนามที่รู้สึก อันนี้มันก็ทำให้ได้เห็นได้เข้าใจว่า จริงๆมันไม่มีตัวกู นอกจากสิ่งทั้งปวงไม่ใช่ตัวไม่ใช่ตนแล้ว แม้กระทั่งสิ่งที่เป็นตัวกูก็ไม่มี มันก็จะช่วยทำให้วิปลาสไม่ว่าจะเป็นสัญญาวิปลาส จิตวิปลาส ทิฏฐิวิปลาสค่อยๆเลือนหายไป จนสามารถที่จะเห็นความเป็นจริงว่า สิ่งทั้งปวงไม่เที่ยง มันไม่ใช่ตัวไม่ใช่ตน 

25640824pm--ศรัทธาให้ถูกก็พ้นทุกข์ได้

24 ส.ค. 64 - ศรัทธาให้ถูกก็พ้นทุกข์ได้ : เวลาเรามีศรัทธาในตัวบุคคล ก็ต้องตรวจสอบให้ดีว่า ศรัทธาของเราเป็นศรัทธาที่ถูกหรือผิด เป็นศรัทธาที่ประกอบด้วยปัญญา หรือว่าเป็นศรัทธาที่งมงาย เป็นศรัทธาที่สนองปรนเปรออัตตากิเลส หรือว่าเป็นศรัทธาที่นำไปสู่การลดละกิเลส ลดละอัตตา ถ้าเป็นศรัทธาที่ถูก มันก็จะมีแต่ทำให้อัตตากิเลสเบาบางลง เพราะว่านำเอาคำสอนของครูบาอาจารย์มาปฏิบัติ มีความเชื่อฟัง มีความอ่อนน้อมถ่อมตน

เดี๋ยวนี้ศรัทธาของผู้คน แม้กระทั่งที่เรียกตัวเองเป็นชาวพุทธ ที่ผิดพลาดก็เยอะ ศรัทธาที่งมงาย ศรัทธาที่มุ่งปรนเปรอกิเลสอัตตา ซึ่งเราก็ต้องรู้จักหมั่นพิจารณา แม้กระทั่งเวลาครูบาอาจารย์พูดอะไรก็อย่าเพิ่งเชื่อง่ายๆ อันนี้พระพุทธเจ้าตรัสไว้เลยในกาลามสูตร อย่าเชื่อเพียงเพราะผู้พูดเป็นครูของเรา ต้องรู้จักใช้ปัญญาพิจารณา มีวิจารณญาณของตัวเอง มันก็จะทำให้ศรัทธานั้นมันไม่ใช่เป็นการยึดติดในตัวบุคคล

 

แต่ว่ามันเป็นศรัทธาที่จะช่วยน้อมให้เกิดความเชื่อมั่นในการที่จะปฏิบัติตาม จนกระทั่งสามารถพึ่งตัวเองได้ สามารถที่จะเข้าใจความจริงได้ด้วยตัวเอง ไม่ถูกใครหลอกให้หลงเชื่อง่ายๆ แม้ว่าเขาจะอ้างว่าเป็นคำสอนของครูบาอาจารย์ หรือแปลงกายมาเป็นพระพุทธเจ้าอย่างมารในเรื่องที่ว่า พิจารณาว่าศรัทธาที่เรามีต่อครูบาอาจารย์ รวมทั้งศรัทธาในพระรัตนตรัยเป็นศรัทธาที่ถูกต้องไหม เป็นศรัทธาญาณสัมปยุตหรือเปล่า ถ้าไม่ใช่ มันก็จะนำพาไปสู่ความผิดพลาดหรือว่าทำให้กิเลสเพิ่มพูนขึ้นมาได้ 

25640823am--แก่นธรรมคำสอนของหลวงพ่อ

23 ส.ค. 64 - แก่นธรรมคำสอนของหลวงพ่อ : ถ้าเราจับหลักที่หลวงพ่อสอนได้ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของวิธีการ คือเห็น ไม่เข้าไปเป็น รู้ซื่อๆ รวมทั้งท่าทีต่อทุกข์ ต่ออารมณ์อกุศล มันก็จะเป็นบันไดที่นำไปสู่ความอิสระ อิสระจากทุกข์ อิสระจากความโกรธ อิสระจากความหลง

แล้วถึงตอนนั้น สิ่งที่เราเคยประทับใจในหลวงพ่อ อันได้แก่ ความเมตตา ความสงบเย็น ความแน่วแน่มั่นคง มันก็จะไม่ใช่ของหลวงพ่ออีกต่อไปหรือเท่านั้น แต่มันจะเป็นของเราด้วย แต่จะถึงตอนนั้น มันก็ไม่มีสำนึกหรือความมั่นหมายว่าตัวเราแล้ว มันก็มีแต่สภาวะที่สมมุติว่าเป็นเราเท่านั้น

 

อันนี้คือสิ่งที่อยากจะฝากไว้ สำหรับผู้ที่มาร่วมปฏิบัติธรรมบูชาคุณหลวงพ่อมาตั้งแต่วันที่ 19 มาจนกระทั่งถึงเวลานี้ ก็ขอให้ความตั้งมั่นของพวกเราที่นำพาเรามาสู่การปฏิบัติธรรมด้วยความเพียร จงอำนวยให้เราทุกท่าน เจริญในพละ 5 ขอให้อยู่ในอารักขาแห่งธรรม นำพาให้มีความสงบเย็น เป็นสุข เข้าถึงความไม่ทุกข์ เข้าถึงความไม่โกรธ เข้าถึงความไม่หลง สามารถก้าวข้ามผ่านทุกข์ไปด้วยดี จนกระทั่งเข้าถึงความสิ้นทุกข์อิสระแห่งความทุกข์อันได้แก่พระนิพพาน ด้วยกันทุกคนเทอญ 

25640819pm--สงบได้เพราะรู้ทัน

19 ส.ค. 64 - สงบได้เพราะรู้ทัน 

25640819am--หนีเสือไม่เจอจระเข้

19 ส.ค. 64 (เช้า) - หนีเสือไม่เจอจระเข้ : ความรู้สึกตัวเป็นที่พึ่งที่ปลอดภัย ที่ความทุกข์ใดๆจะเข้ามาเล่นงานไม่ได้ เมื่อเราหนีเสือคือหนี covid มาเก็บตัวอยู่ที่บ้าน เราไม่จำเป็นต้องมาเจอจระเข้ก็ได้ แต่เพราะว่า เรามีสถานที่ที่ปลอดภัย จระเข้หรืออารมณ์ที่เป็นลบเป็นอารมณ์ร้ายต่างๆก็เข้ามาทำอะไรเราไม่ได้ เพราะว่าเรามีความรู้สึกตัว

เรามีสติ ไม่ใช่ว่ามันไม่มา ไม่ใช่ว่ามันไม่มี แต่ว่ามันทำอะไรเราไม่ได้เพราะว่าเรารู้ทัน ไม่เข้าไปยึด ไม่เข้าไปแบก ไม่ว่าจะเป็นความคิดเกี่ยวกับเรื่องราวในอดีต หรือความวิตกกังวลเพราะคิดถึงอนาคต หรือเพราะว่าหนักอกหนักใจเพราะคิดถึงงานการหรือปัญหาที่คาราคาซังอยู่

 

มันก็เป็นธรรมดาที่จะนึกถึงเรื่องราวเหตุการณ์เหล่านั้นหรือปัญหาต่างๆ แต่ว่าเมื่อรู้ทันมัน จิตไม่เข้าไปยึดไม่เข้าไปแบก รู้จักวางมัน ใจเราก็ปลอดภัย ใจเราก็ปลอดโปร่ง อยู่บ้านก็อยู่ได้อย่างมีความสุข เพราะว่าไม่ใช่มีแค่บ้านของกายเท่านั้น แต่ว่าใจก็มีบ้านด้วย บ้านนั้นก็คือความรู้สึกตัวที่เกิดจากการมีสติ และสติที่ว่า มันก็เกิดจากการปฏิบัติ 

25640818pm--เปิดใจให้เห็นความสุข

18 ส.ค. 64 - เปิดใจให้เห็นความสุข : สิ่งที่เกิดขึ้นในใจ ถ้าหากเรารับรู้ รู้ทัน เราก็จะเห็นมันตามที่เป็นจริง การมองเห็นสิ่งต่างๆตามความเป็นจริง เป็นเรื่องที่ไม่ใช่หญ้าปากคอก มันเป็นเรื่องที่ยากทีเดียว ขนาดความเป็นจริงที่อยู่เบื้องหน้าเรา เรายังไม่สามารถจะเห็นได้อย่างชัดเจนถี่ถ้วน แล้วความเป็นจริงของอารมณ์ ความคิด หรือจิตใจ เราจะเห็นได้อย่างถ้วนทั่วหรือเห็นตามความเป็นจริงได้อย่างไร

แต่ถ้าเราไม่เห็นสิ่งเหล่านั้นตามความเป็นจริง การที่จะออกจากทุกข์ก็เป็นเรื่องยาก ต่อเมื่อเราเห็นกายและใจ รูปและนามตามความเป็นจริง การออกจากทุกข์ หรือการเป็นอิสระจากความทุกข์ จึงจะเป็นไปได้