Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

25640801pm--ทำกิจและทำจิต เพื่อชีวิตที่ผาสุก

1 ส.ค. 64 (เย็น) - ทำกิจและทำจิต เพื่อชีวิตที่ผาสุก : บางครั้ง การทำจิตกับการทำกิจ มันทำควบคู่กันไปเลย ไม่ใช่ว่าทำทีละตอน อย่างเช่น เราทำงาน มันก็เป็นการทำกิจอยู่แล้ว แต่ว่าเราก็ทำจิตไปด้วย ก็คือทำงานอย่างมีสติ จิตอยู่กับปัจจุบัน ไม่ไปพะวงถึงอนาคต เช่น เป้าหมายหรือว่ายอดที่จะไปให้ถึง มันมีอุปสรรคก็ไม่เอามารบกวนจิตใจ รู้จักวาง คนจะวิจารณ์งานของเรา เราก็ไม่เอามาเป็นอารมณ์ รู้จักปล่อยรู้จักวาง หรือเอามาพิจารณาใคร่ครวญ อันนี้เรียกว่า ทำจิตคู่กับทำกิจ

ที่จริงอย่าว่าแต่ทำงานเลย แม้กระทั่งการทำกิจวัตรประจำวัน เราก็ทำจิตควบคู่กันไปด้วย เช่น อาบน้ำ ถูฟัน กินข้าว อันนี้้เรียกว่าทำกิจ เราก็ทำจิตไปด้วยคือ มีสติ มีความรู้สึกตัว ไม่ใช่ว่าอาบน้ำไปแต่ใจลอยไม่รู้ไปอยู่ไหน หรือไปหมกมุ่นครุ่นคิดกับอะไรต่ออะไรให้กังวล

 

เพราะฉะนั้น เวลาพูดถึงเรื่องการทำจิต ก็ให้เราตระหนักว่า มีจุดมุ่งหมายเพื่ออะไร มีขอบเขตแค่ไหน เพื่อที่เราจะไม่ละทิ้งไม่ทำกิจ หรือว่าทำกิจ เราทำก็จริง ทำด้วยความขยันหมั่นเพียรก็จริง ก็ไม่ลืมการทำจิต ให้มันคู่กันไป อันนี้แหล่ะคือการปฏิบัติธรรม มันก็เป็นส่วนหนึ่งของการภาวนาด้วย 

25640801am--เจออะไรใจไม่ทุกข์

1 ส.ค. 64 (เช้า) - เจออะไรใจไม่ทุกข์ : เมื่อเจอทุกข์ อย่างแรกที่ควรทำก็คือ การยอมรับ กล่าวคือ ไม่ผลักไส ปฏิเสธ หรือตีโพยตีพาย โวยวายคร่ำครวญ เพราะการทำเช่นนั้นมีแต่จะเพิ่มทุกข์ให้แก่เรา นั่นคือทุกข์ใจ แต่ทันทีที่เรายอมรับได้ หยุดบ่น หยุดโวยวาย ใจก็จะกลับมาเป็นปกติ ทำให้สมองโล่ง สามารถนำปัญญามาใช้แก้ทุกข์ให้ลุล่วง หรือแก้ปัญหาให้เบาบางลงได้

จะว่าไปแล้ว อะไรเกิดขึ้นกับเรา ไม่สำคัญเท่ากับว่าเรารู้สึกหรือมีท่าทีกับมันอย่างไร เจอเหตุร้าย แต่ใจยอมรับได้ หรือรู้จักมองบวก คือ หาประโยชน์จากมัน รวมทั้งมองว่ามันเป็นธรรมดาของชีวิตและโลก รู้จักปล่อยวางได้ ใจก็ไม่เป็นทุกข์ 

25640731pm--เปิดรับด้วยใจที่เป็นกลาง

31 ก.ค. 64 (เย็น - เปิดรับด้วยใจที่เป็นกลาง : ลองทำใจให้กว้าง เรียกว่าใจกว้างก็ได้ ใจกว้างรับรู้อารมณ์ต่างๆที่เข้ามา แล้วไม่ใช่อารมณ์ที่เกิดขึ้นในใจรวมถึงสิ่งที่ปรากฏภายนอก เช่น เสียง ความร้อนความหนาว เปิดรับหรือยอมรับด้วยใจที่เป็นกลาง แล้วเราจะพบว่าความทุกข์ ความหงุดหงิด หรือความโกรธที่เกิดขึ้น มันก็จะบรรเทาเบาบางไป

เพราะที่จริงแล้วความทุกข์ที่เกิดขึ้น มันเกิดจากใจที่ผลักไส ไม่ใช่แค่ผลักไสอารมณ์ที่เกิดขึ้นในใจ รวมทั้งสิ่งที่กระทบจากภายนอกไม่ว่าจะเป็นรูปรสกลิ่นเสียงสัมผัส เป็นเพราะใจไม่ได้เป็นกลางต่อสิ่งนั้น แต่ไปผลักไสมัน จึงเกิดความทุกข์ อย่างเช่นเสียง เสียงหมาเห่า เสียงมอเตอร์ไซค์

 

ถ้าหากว่าวางใจเป็นกลางต่อสิ่งนั้น มันไม่ทุกข์หรอก แม้ว่าเสียงจะดังระคายโสตประสาทแต่ใจไม่ทุกข์ แต่พอใจไปผลักไสมัน ความทุกข์เกิดขึ้นเลย ในขณะที่ใจบ่นตีโพยตีพาย ก็ไม่เห็นอาการโวยวายในใจ เพราะว่ามาจากการผลักไสต่อสิ่งที่มากระทบ

 

เพราะฉะนั้น ถ้าวางใจเป็นกลางต่อสิ่งที่มากระทบ ไม่มีการตัดสินว่าดีหรือชั่ว ถูกหรือผิด ใจมันจะวาง แต่ถ้าผลักไสมันเมื่อไหร่ มันจะเกิดการยึดทันที เกิดการจดจ่อขึ้นมาทันทีเลย ยิ่งไม่ชอบ ยิ่งผลักไสสิ่งใด ยิ่งจดจ่อสิ่งนั้น แล้วมันก็เกิดความหงุดหงิด โทสะขึ้นมา อาการหงุดหงิด โทสะเกิดขึ้นแล้วยังไม่เห็นอีก คือเห็นแล้วก็พยายามกดข่มมัน แต่ไม่สำเร็จก็ยิ่งทุกข์ ยิ่งเครียดเข้าไปใหญ่ แต่พอเราวางใจเป็นกลางต่อสิ่งนั้นได้ เราก็จะพบกับความโปร่งความเบา ซึ่งก็เป็นความสงบอีกอย่างหนึ่งซึ่งอาจจะไม่เคยพบจากการที่พยายามปิดกั้นหรือผลักไสอารมณ์ต่างๆ การที่เราจะเห็นอารมณ์ต่างๆเหล่านี้ แล้วก็รู้ทันอารมณ์เหล่านี้ รวมทั้งวางใจเป็นกลางกับสิ่งเหล่านี้ได้

 

มันต้องอาศัยทั้งสติและสัมปชัญญะหรือว่าความรู้ตัว ถ้าหากว่ามีความรู้ทันหรือมีความรู้ตัว ความสงบก็จะเกิดขึ้นได้ การปล่อยวางมันก็สามารถที่จะเกิดขึ้นได้ และเมื่อปล่อยวาง ความทุกข์เพราะแบกเพราะยึดมันก็จะหมดไป

 

ให้เราลองฝึกแบบนี้ดูบ้างถึงแม้ว่าจะไม่คุ้นเคย แต่ว่าถ้าเราทำบ่อยๆ เราก็จะพบว่ามันเป็นวิธีที่จะเกี่ยวข้องกับทุกข์ได้ดี ก็อย่างที่บอก จริงๆแล้ว ทุกข์ไม่น่ากลัว แต่ที่น่ากลัวคือการที่ไม่รู้ทุกข์ หรือไม่เห็นทุกข์ อันนี้น่ากลัวกว่า 

25640731am--เห็นความโกรธ ไม่เป็นผู้โกรธ

31 ก.ค. 64 (เช้า) - เห็นความโกรธ ไม่เป็นผู้โกรธ : ในเรือนจำนั้นก็ยังมีอีกคนหนึ่งเป็นนักโทษ ชื่อจอห์น ก่อนติดคุกก็เป็นนักเลงก็ว่าได้ เป็นคนใจร้อน พออยู่ในคุกคนก็กลัว มีอยู่ช่วงหนึ่ง เขานอนไม่หลับและยิ่งรู้สึกแย่เพราะว่าเพื่อนนักโทษที่อยู่ใกล้ๆเปิดเสียงเพลงดังตอนกลางคืน วันหนึ่งเขาก็เลยไปบอกนักโทษคนนั้นว่าให้หยุดเปิดเพลงตอนกลางคืน เพราะว่ามันรบกวนเขา เขาก็พยายามพูดดีๆ แต่หมอนั่นกลับตะโกนด่า แล้วก็รีบเดินกลับเข้าห้องของตัว

จอห์นก็โกรธมาก ตะโกนด่ากลับไป แล้วก็กลับไปที่ห้อง เขาบอกว่า ตอนกลับไปที่ห้อง จะหาทางเล่นงานไอ้หมอนี่ จะต่อยมัน ซัดมัน กำราบมัน จะได้เลิกเหิมเกริม แต่ว่าในช่วงขณะนั้น เขานึกถึงคำสอนของอนุศาสนาจารย์คุงลู บอกว่าให้ดูมัน ให้เห็นมัน ไม่ต้องทำอะไรกับมัน แค่ดูเฉยๆ

ตอนนั้นเขาก็ได้สติ ก็เลยดูมัน แล้วก็เห็นความโกรธมันสงบลงไปเลย ไม่เคยเจอประสบการณ์อย่างนี้มาก่อน แล้วเขาก็ดีใจมากที่นอกจากจะไม่วู่วามทำอะไรลงไป ยังได้พบว่าความโกรธนี่ไม่ต้องทำอะไรกับมัน เพียงแค่เห็นมัน ดูมัน มันก็ดับไปได้

 

วันรุ่งขึ้น จอห์น ก็เดินไปหาเจ้าหมอนั่น เพื่อนร่วมคุกนี่ก็ลุ้นกันดูแล้วก็สงสัยว่า จะต้องมีการฟาดปากกัน แต่ที่ไหนได้ จอห์นยื่นมือเข้าไป แล้วก็บอกว่าขอโทษนะ ไอ้หมอนั่นก็คงเตรียมจะต่อสู้อยู่แล้ว เตรียมจะสวนด้วยกำปั้นอยู่แล้ว ถ้าหากว่าจอห์นทำอะไรเขา พอจอห์นเข้ามาขอโทษ เขาก็ขอโทษเหมือนกัน แล้วก็ยื่นมือมาจับกัน ก็กลายเป็นว่าที่คิดว่าจะมีการตะลุมบอนกัน มันกลับกลายเป็นการสงบศึก แล้วก็สร้างมิตรภาพ

อันนี้เป็นเรื่องที่น่าทึ่ง คนที่เจ้าอารมณ์โกรธแค้น ชอบอาละวาดชกต่อยจนกระทั่งติดคุกติดตะราง แต่ว่ามาเปลี่ยนพฤติกรรมในคุก อันนี้เพราะอะไร เพราะว่าการได้เห็นตัวเอง ไม่ได้เห็นอะไรที่ประเสริฐเลย แต่เห็นความโกรธที่เกิดขึ้นในใจ แล้วพอเห็นถึงจุดหนึ่ง ก็รู้ว่าความโกรธ มันไม่ใช่เป็นตัวฉัน มันเป็นสิ่งหนึ่งที่จรเข้ามา มันเป็นธรรมชาติที่เกิดขึ้นในใจ แล้วมันก็เป็นธรรมดาด้วย

 

พอเห็นว่าเป็นธรรมดา มันก็ไม่มีความรู้สึกที่จะต้องไปผลักไส กดข่มหรือรังเกียจ ทำให้ใจมันเปิดรับยอมรับได้ พอทำเช่นนั้น อารมณ์เช่นความโกรธ ก็ค่อยๆสงบลง ก็คงคล้ายๆอันธพาลที่พอได้รับการปฏิบัติด้วยดีจากจอห์น แทนที่จะต่อยตี หรือด่าว่าโต้ตอบกลับไป กลับกลายเป็นสุภาพอ่อนโยน ขอโทษ

แม้กระทั่งอันธพาลสงบเสงี่ยมได้ หากได้รับการปฏิบัติในทางที่อ่อนโยน อารมณ์กราดเกรี้ยวก็เหมือนกันพอได้รับการโอบกอด โอบรับ มันก็สงบลงได้เหมือนกัน อันนี้คือสิ่งที่จอห์นเห็น เห็นความโกรธเป็นอย่างนี้เอง เพียงแค่ดู เพียงแค่เห็น เพียงแค่โอบรับหรือว่าเปิดรับ มันก็สงบลง อันนี้เป็นการค้นพบที่สำคัญที่มันเปลี่ยนชีวิตของเขาได้ 

25640730pm--ฝึกตนจนละตน

30 ก.ค. 64 - ฝึกตนจนละตน : การที่รู้ซื่อๆก็ยังทำให้เราได้เห็นธรรมชาติของอารมณ์เหล่านั้น ว่ามันก็ไม่เที่ยง มันมาแล้วก็ไป แต่ก่อนนี้ก็ไม่เห็นตรงนี้ ก็ไปเอาจริงเอาจังกับมัน เวลาโกรธก็จมดิ่งอยู่ในความโกรธ หรือว่าโวยวายตีโพยตีพาย รวมทั้งความเบื่อความเหงา ไปเอาจริงเอาจังกับมัน แต่พอเรามาดูมาเห็นมัน เห็นมันบ่อยๆ มันก็จะรู้ว่าของพวกนี้มันมาแล้วก็ไป ทุกอย่างไม่ว่าจะสุขหรือทุกข์ ดีใจหรือเสียใจ เราก็ไม่ไปเอาจริงเอาจังกับมัน เพราะรู้ว่าเดี๋ยวมันก็ไป

แล้วต่อไปก็จะเห็นว่า อารมณ์พวกนี้ไม่ใช่เรา แต่ก่อนไม่เคยรู้ไม่เคยเห็นเลย เวลามีอารมณ์พวกนี้เกิดขึ้น ก็ไปคิดว่าเป็นเรา เราโกรธ เราเกลียด เราสุข เราทุกข์ เราคิด พอคิดดีก็ดีใจ พอคิดชั่วก็เสียใจ บางทีก็โกรธตัวเองว่าทำไมถึงคิดแบบนั้น มันไม่ใช่เราคิด มันไม่ใช่เรา มันแค่เป็นความคิดที่เกิดขึ้น

อารมณ์ก็เหมือนกัน มันไม่ใช่เรา ตรงนี้แหละที่มันช่วยทำให้ความยึดมั่นในตัวเราของเรา มันค่อยๆลดลงเมื่อวานนี้ก็ได้พูดถึงเรื่องอนัตตา พูดถึงเรื่องของการความจำเป็น หรือความสำคัญของฝึกจิต จนกระทั่งไม่ยึดมั่นในตัวกูของกู หรือพูดภาษาชาวบ้านก็คือ ไม่มีตัวกู ซึ่งในขณะที่ยังละตัวกูไม่ได้ ก็ให้มีตัวกูที่ดี ที่มีคุณธรรมก่อน แต่ถึงแม้ยังละตัวกูไม่ได้อย่างสิ้นเชิง เราก็ยังสามารถที่จะละมันได้ชั่วคราว 

25640729pm--ใช้ตัวกูให้เข้าถึงธรรม

29 ก.ค. 64 - ใช้ตัวกูให้เข้าถึงธรรม : แต่ก็ต้องระวังเมื่อทำความดี แล้วอย่าไปหลงตนว่า กูเป็นคนดี คนที่ทำความดีหลายคนพอทำไป ๆ เกิดความหลงตนว่าเป็นคนดี แถมดีกว่าคนอื่นด้วย อันนี้เรียกว่าตัวกูมันใหญ่ขึ้น ทำความดีมากๆถ้าวางจิตวางใจไม่เป็น ตัวกูก็จะใหญ่ขึ้น มีอำนาจมากขึ้นแล้วก็สามารถที่จะทำสิ่งที่น่าเกลียด ก็ทุกข์ให้กับตนเองและผู้อื่นได้ อันนี้ก็ต้องระวัง ต้องรู้เท่าทันมัน

เมื่อเราตั้งมั่นในระดับจริยธรรมแล้ว การที่จะก้าวหน้าไปสู่การเข้าถึงสัจธรรม เข้าใจอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ก็จะเป็นไปได้อันนี้เป็นการบ้านที่เราต้องทำให้เกิดมีขึ้นในช่วงชีวิตนี้ 

25640728pm--แค่รู้ไม่เอาถูกไม่เอาผิด

28 ก.ค. 64 - แค่รู้ไม่เอาถูกไม่เอาผิด : เวลาเรามาเจริญภาวนา โดยเฉพาะการเจริญสติปัฏฐาน สิ่งที่เราคุ้นเคยมา บางทีก็ต้องวางแล้วกลับมาเริ่มต้น เรียนรู้ที่จะแค่รู้ซื่อๆแค่รู้เฉยๆ ดูโดยไม่ตัดสิน ดูโดยที่ไม่ไปกดข่มอะไรมัน ใหม่ๆก็ยากเพราะว่ามันจะเอาแต่เล่นงานความโกรธ ความเบื่อ ความหงุดหงิด ความเซ็ง เพราะพวกนี้มันดูเหมือนมารบกวนจิตใจ แต่ยิ่งทำก็ยิ่งเหมือนต่ออายุให้กับมันหรือเพิ่มกำลังให้มัน

ต้องกลับมาเรียนรู้ที่จะรู้ซื่อๆ ซึ่งที่จริงแล้วมันง่ายกว่ากับการที่ไปทำอะไรกับอารมณ์นั้น เหมือนกับที่ยกตัวอย่าง ดูรถมันวิ่งบนถนนมันสบายกว่าการไปทำอะไรกับรถคันนั้น ไม่ว่าจะเป็นการไปห้ามรถให้หยุด หรือว่าโดยสารไปกับรถเหล่านั้นหรือวิ่งไล่ตามรถเหล่านั้น ห้ามให้มันหยุดหรือวิ่งไล่ตาม มันก็เหนื่อยทั้งคู่ เราไปทำอย่างนั้นกับความคิดและอารมณ์ มันก็เหนื่อยและท้อ แต่ถ้าเราแค่รู้เฉยๆดูเฉยๆ มันก็ไม่เหนื่อยอะไร

 

แต่ว่าเราทำไม่เป็น เพราะอะไร เพราะลึกๆเราอยากหรือปรารถนาความสงบ พอเราปรารถนาความสงบก็อดไม่ได้ที่จะไปเล่นงานอารมณ์เหล่านี้ เพราะฉะนั้น บางทีก็ต้องรู้จักวางความอยากสงบลงด้วย รู้ทันความอยากชนิดนี้ให้ได้ แล้วไม่ปล่อยให้มันมาครองใจ เราจะได้เห็นมันเฉยๆ แล้วการภาวนาก็จะกลายเป็นเรื่องง่ายๆ สบายๆ เพราะถ้าไปบังคับกดข่ม มันเหนื่อย แต่แค่เรารู้ซื่อๆ มันไม่เหนื่อยหรอก 

25640727pm--เป็นอยู่ด้วยปัญญา

27 ก.ค. 64 - เป็นอยู่ด้วยปัญญา : คนที่ยอมลำบากเพื่อเตรียมตัวเตรียมใจ เมื่อเจอความไม่เที่ยงของชีวิต ซึ่งมีทั้งความแก่ ความเจ็บ ความพลัดพรากและความตาย พอถึงเวลาที่จะต้องตาย ก็ไม่ทุรนทุราย จิตใจก็ยังเป็นสุขหรือสงบได้ เราเลือกได้ว่า เราจะสุขก่อนแล้วทุกข์ทีหลัง หรือว่าทุกข์ ลำบากก่อนแล้วสุขทีหลังหรือสบายทีหลัง ซึ่งจะว่าไปแล้ว ผู้มีปัญญาจะเลือกอย่างหลังคือ ลำบากก่อนค่อยสบายทีหลัง หรือทุกข์ก่อนแล้วค่อยสบายทีหลัง เพราะว่าถ้าเลือกสบายก่อน มันก็สบายไม่มาก หรือถ้าจะสุขก่อนก็สุขไม่มาก แต่พอเจอทุกข์ทีหลัง มันหนักหนาสาหัสมากเลย อย่างตัวอย่างที่ได้ยกมา ก็เลือกเอาว่า เราจะสุขก่อนแล้วก็ทุกข์ทีหลัง หรือว่าลำบากก่อน แล้วก็ค่อยสุขหรือสบายทีหลัง 

25640726pm--ภูมิคุ้มใจในยุคโควิด

26 ก.ค. 64 - ภูมิคุ้มใจในยุคโควิด : ธรรมะในที่นี้ไม่ใช่หมายถึงการสร้างบุญสร้างกุศลหรือทำความดีอย่างเดียว อันนี้ก็สำคัญอยู่ แต่ว่าธรรมะที่เป็นภูมิคุ้มใจมันช่วยเราได้ อันนี้ยังไม่นับจากธรรมะจากเมตตากรุณาจากคนรอบข้างก็มีความสำคัญอย่างยิ่งเหมือนกัน เพราะในยาม ระบบสุขภาพวิกฤต เตียงไม่ว่าง ผู้คนต้องเก็บตัวอยู่กับบ้าน แต่จะอยู่รอดได้ก็ด้วยความช่วยเหลือของผู้คนรอบข้าง เป็นความเมตตากรุณาเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ อันนี้เป็นธรรมะเหมือนกัน

ซึ่งในยามนี้ ชี้ให้เห็นว่า ธรรมจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง แต่ก่อนเห็นไม่ชัดแต่ตอนนี้เห็นได้ชัด แต่ที่สำคัญที่สุดในตอนนี้คือธรรมะในใจนี่แหละ เพราะฉะนั้น ในขณะที่ยังมีเวลาก็ต้องฝึกเอาไว้ ให้ธรรมะในใจเกิดขึ้น เพื่อเป็นเครื่องรักษาใจหรือภูมิคุ้มกันใจ และมันยังจะช่วยทำให้เราผ่านเหตุการณ์ที่ยากลำบากในขณะนี้ไปได้ 

25640725pm--อยู่เย็นเป็นสุขในพรรษา

25 ก.ค. 64 (เย็น) - อยู่เย็นเป็นสุขในพรรษา : ถ้าเราฝึกที่จะอยู่กับแต่ละวันด้วยใจที่อยู่กับปัจจุบัน วันแต่ละวันก็จะผ่านไปเร็ว และมันก็จะทำให้เราได้เรียนรู้ในการที่จะผ่านอุปสรรคต่างๆไปได้ด้วยใจที่ไม่ทุกข์ หลายคนวิตกกังวลว่าเมื่อไหร่โควิดจะยุติเสียที เมื่อไหร่มันจะสงบสักที ถ้าไปคิด รอหรือเฝ้า จดจ่อนึกถึงวันนั้น ก็จะรู้สึกว่าเวลาแต่ละวันผ่านไปอย่างเชื่องช้า แต่ถ้าเรากลับมาอยู่กับปัจจุบันทำให้ดีที่สุดในโดยเฉพาะในแต่ละชั่วโมงๆ เราจะพบว่าในที่สุดก็ถึงวันที่ทุกอย่างกลับดีขึ้นกว่าเดิม วันที่ covid สงบ บรรเทา มันจะมาถึงเร็วกว่าที่คิด เพราะใจของเราไม่ได้ไปพะวงถึงวันนั้น แต่ว่าเรามาอยู่กับปัจจุบัน

เพราะฉะนั้น เราใช้ช่วงเวลาของเข้าพรรษา ฝึกใจให้อยู่กับปัจจุบัน อยู่กับแต่ละวัน และรับรองเลยว่า ถ้าทำอย่างนี้ไม่ถึงอาทิตย์ก็จะรู้สึกว่า เวลาผ่านไปเร็ว แล้วถ้าทำต่อไปเรื่อยๆ ปุ๊บเดียวก็ออกพรรษาแล้ว ส่วนหนึ่งนอกจากการที่เราให้ใจอยู่กับปัจจุบันแล้ว จิตของเราก็เริ่มปรับตัวได้ มันเริ่มคุ้นเคยกับวิถีชีวิต คุ้นเคยกับตารางชีวิตของแต่ละวัน ตอนอยู่ในเมืองเวลาผ่านไปเร็วเพราะว่ามีอะไรทำเย่อะแยะไปหมดเลย แต่ที่นี่เวลามันดูเหมือนผ่านไปช้าเพราะว่า ไม่มีอะไรทำมาก หรือว่ามันต้องใช้เวลาอยู่กับตัวเอง แทนที่จะเพลิดเพลินกับสิ่งเร้า ที่ทำให้เราลืมเวลา

 

การอยู่กับตัวเอง อยู่กับสังคม ชุมชนที่ไม่ได้มีสิ่งเร้า ไม่เร่งรีบอะไรมาก ที่ดูเหมือนว่าไม่ค่อยถูกอกถูกใจเท่าไร แต่พออยู่ไปนานๆเริ่มคุ้นเคย พอเราเริ่มคุ้นเคยอะไรก็ตาม คุ้นเคยกับสถานที่ คุ้นเคยกับจังหวะชีวิต เราก็จะเริ่มรู้สึกว่าเวลาผ่านไปเร็วขึ้นๆ เรื่อยๆ และยิ่งได้มาอาศัยสิ่งแวดล้อมที่เป็นธรรมชาติ มันช่วยกล่อมเกลาใจให้สงบด้วย พอใจสงบแล้วความวิตกกังวลก็จะค่อยๆลดลง ธรรมชาติช่วยมาก รวมทั้งวิถีชีวิตอย่างที่นี่ มันสามารถช่วยกล่อมเกลาจิตใจให้สงบเย็นลงได้