Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

25640402--นำพาชีวิตให้ร่อนลงอย่างนุ่มนวล

2 เม.ย. 64 - นำพาชีวิตให้ร่อนลงอย่างนุ่มนวล : เห็น ไม่เข้าไปเป็น มันก็คือวิธีการที่ลดความยึดมั่นในตัวกู เพราะว่าถ้าเป็นเมื่อไหร่ มันก็มีกูผู้เป็น เป็นผู้คิด เป็นผู้โกรธ เป็นผู้เครียด แต่ถ้าเห็นมัน มันก็ไม่มีกู มันมีแต่ความคิด ความโกรธ ความปวด ความเครียด ไม่มีผู้คิด ไม่มีผู้ปวด ไม่มีผู้โกรธ ไม่มีผู้เครียด มันเป็นอุบายเพื่อช่วยสลายตัวตน ความยึดติดถือมั่นในตัวตนได้ ถ้าเราทำอย่างนี้ไปเรื่อยๆ ความจางคลายแห่งตัวกู หรือความยึดมั่นในตัวกู ก็จะค่อยๆบรรเทาลง ควบคู่กับไปกับการรู้จักปล่อยวางสิ่งที่เป็นของกูด้วย ให้เราตระหนักว่าสิ่งที่มีอยู่ไม่ใช่ของกูเลย ไม่ว่าจะเป็นลูก ไม่ว่าจะเป็นคนรัก ไม่ว่าจะเป็นทรัพย์สมบัติ แม้กระทั่งร่างกาย ก็ไม่ใช่ของกู ถ้าพิจารณาอย่างนี้ไปเรื่อยๆ ตัวกูก็จะค่อยๆเล็กลงๆ หรือความยึดมั่นถือมั่นในตัวกูก็จะเบาบางลง ถึงแม้ว่าตัวกูไม่ถึงกับว่าตายสนิท แต่ว่าก็มีเล็กน้อย ถึงเวลาจะตายก็ไม่กลัวตาย แต่ถ้าตัวกูยังใหญ่โต ยังยึดอย่างเหนียวแน่นมันจะกลัวตายมาก

เพราะฉะนั้น ถ้าไม่อยากกลัวตาย อยากจะตายอย่างสงบก็ต้องฝึกตายก่อนตาย หรือฝึกรื้อถอนความยึดมั่นในตัวกูให้มันเบาบางที่สุด ความตายจึงจะเป็นสิ่งที่ไม่น่ากลัว เมื่อมันมาถึงก็สามารถที่จะพร้อมรับมือหรือเผชิญกับมันได้ ด้วยความรู้สึกว่าฉันพร้อมแล้ว ฉันเต็มใจแล้ว หรือว่ามองว่ามันเป็นเวลาที่จะได้รับรางวัลแล้ว จากการทำความดีที่เพียรทำมาตลอดชีวิต 

25640405pm--มาเรียนวิชาชีวิตกันดีกว่า

5 เม.ย. 64 - มาเรียนวิชาชีวิตกันดีกว่า : ชั่วชีวิตของคนเรา มีวิชามากมายที่ต้องเรียนรู้ มิใช่เพื่อความอยู่รอดเท่านั้น แต่ยังเพื่อความเจริญก้าวหน้าและผาสุก วิชาเหล่านี้เปิดสอนทั้งในโรงเรียน วิทยาลัย และมหาวิทยาลัย โดยมีการวัดผลอย่างจริงจัง แต่มีวิชาหนึ่งที่มักถูกละเลย และแทบไม่มีสอนในสถาบันการศึกษาใด ๆ นั่นคือ วิชาชีวิต

มีวิชามากมายที่เรียนอย่างหน้าดำคร่ำเครียดในโรงเรียนหรือมหาวิทยาลัย ครั้นสอบผ่านแล้วหลายคนแทบไม่ได้เอาไปใช้ประโยชน์เลย แต่วิชาชีวิตนั้นหาเป็นเช่นนั้นไม่ สามารถนำมาใช้ประโยชน์ตลอดเวลา วิชามากมายเรียนแล้วช่วยให้ร่ำรวยมีสถานภาพทางสังคม แต่ไม่ได้ช่วยแก้ทุกข์ได้เลย ไม่ว่ายามเสื่อมลาภ เสื่อมยศ ถูกต่อว่าด่าทอ สูญเสียคนรัก หรือล้มป่วย ในขณะที่วิชาชีวิตนั้นช่วยให้เราก้าวข้ามปัญหาชีวิตไปได้ด้วยดี แม้ประสบกับความผันผวนปรวนแปรในชีวิต จิตก็ยังเป็นปกติสุขอยู่ได้ 

25640328pm--ธรรมะ ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม (บรรยายที่ บ้านพุฒมณฑา)

28 มี.ค. 64 - ธรรมะ ถาม-ตอบ ปัญหาธรรม (บรรยายที่ บ้านพุฒมณฑา) :

ธรรมะมีอยู่ทุกหนแห่ง ปรากฏให้เราเห็นอยู่รอบตัว อีกทั้งยังแฝงอยู่ในประสบการณ์ชีวิตของเราตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน ไม่ว่าดีหรือร้าย ขึ้นหรือลง หากรู้จักใคร่ครวญ ก็จะเห็นธรรมและคติเตือนใจได้ไม่ยาก

อย่างไรก็ตามการเรียนรู้จากผู้อื่น เป็นหนทางหนึ่งที่ช่วยให้เราเข้าใจธรรมได้ง่ายขึ้น แต่เพียงแค่สดับฟังหรืออ่านยังไม่พอ จำต้องใคร่ครวญและพิจารณาด้วยตนเอง จากนั้นก็ต้องนำไปปฏิบัติหรือทดลองใช้เพื่อเห็นผลด้วยตนเอง ดังพระพุทธองค์ได้ตรัสว่า ปัจจัย ๔ ประการที่ช่วยให้เกิดปัญญางอกงามได้แก่ การเสวนากับสัตบุรุษ การฟังธรรม โยนิโสมนสิการ(การคิดถูก คิดเป็น) และ ธรรมานุธรรมปฏิบัติ (การปฏิบัติอย่างถูกต้องหรือสมควรแก่ธรรมนั้น) 

25640330pm--ความต้องการครั้งสุดท้ายของชีวิต(บรรยายที่โรงพยากลาง)

30 มี.ค. 64 - ความต้องการครั้งสุดท้ายของชีวิต : ความตายไม่ใช่เป็นแค่วิกฤตของชีวิตเท่านั้น หากยังเป็นโอกาสในทางจิตวิญญาณ ในทางพุทธศาสนาเชื่อว่าจิตที่สงบเป็นกุศล ไม่เพียงช่วยให้ตายอย่างไม่ทุกข์ทรมานแล้ว ยังสามารถนำพาผู้ตายไปสู่สุคติ เป็นการยกระดับจิตใจให้เข้าสู่ภพภูมิที่ดีกว่าเดิม ยิ่งผู้ใกล้ตายนั้นมีสติเต็มที่ เห็นโทษของความติดยึดในสังขารหรือความสำคัญมั่นหมายในตัวตน จนสามารถละวางได้อย่างสิ้นเชิง ก็จะเข้าถึงความวิมุติหลุดพ้นคือนิพพานได้ทันที ดังพระสาวกหลายท่านได้กระทำไว้เป็นแบบอย่าง นับเป็นตัวอย่างที่ชี้ว่าความตายสามารถเป็นปัจจัยให้เกิดพัฒนาการทางจิตวิญญาณอย่างถึงที่สุดได้ ด้วยเหตุนี้เราจึงสมควรที่จะเตรียมตัวรับความตายแต่เนิ่น ๆ ในขณะที่ยังมีเวลาอยู่ ทั้งนี้เพื่อใช้ความตายให้เป็นโอกาสในทางจิตวิญญาณ ไม่ปล่อยให้ความตายนำชีวิตไปสู่วิกฤตหรือความแตกดับเท่านั้น 

บรรยายที่ โรงพยากลาง วันที่ ๓๐ เมษายน ๒๕๖๔

25640329pm--ปล่อยวางได้ ใจเป็นสุข (บรรยายที่ ธ.ไทยพาณิชย์)

29 มี.ค. 64 - ปล่อยวางได้ ใจเป็นสุข : น่าแปลกไหมว่า ทั้ง ๆ ที่เรามีชีวิตที่สะดวกสบายมากขึ้นตามวันเวลาที่ผ่านไปและตามรายได้ที่เพิ่มขึ้น แต่กลับไม่รู้สึกว่าความทุกข์ลดลงเลย กลับจะมากขึ้นด้วยซ้ำ ความทุกข์ที่เกิดขึ้นนั้น มีส่วนน้อยที่เป็นความทุกข์กาย ส่วนใหญ่คือความทุกข์ใจ อันเนื่องมาจากการงานและความสัมพันธ์ แต่เมื่อสาวไปให้ถึงที่สุดแล้วก็จะพบว่ามันมีที่มาจากมุมมองหรือการวางใจของเรานั่นเอง

ความวิตกกังวลในสิ่งที่ยังมาไม่ถึง ความอาลัยในสิ่งที่ผ่านไปแล้ว การมองเห็นแต่ด้านลบ ปรุงแต่งในทางร้าย และความไม่พึงพอใจในสิ่งที่มี ตลอดจนการนึกถึงแต่ตัวเอง หรือเอาตนเองเป็นศูนย์กลาง ทั้งหมดนี้เป็นที่มาแห่งความทุกข์ใจของผู้คนส่วนใหญ่ ดังนั้นไม่ว่าจะอยู่ไหน มีมากเท่าใด สุขสบายเพียงใด จึงหนีความทุกข์ไม่พ้น เพราะรากเหง้าของความทุกข์อยู่ที่ใจของเรานั้นเอง ความทุกข์จึงติดตามไปทุกหนแห่ง

 

ต่อเมื่อเปลี่ยนมุมมองหรือวางใจให้ถูก ความทุกข์ก็จะพลันหายไป มีความโปร่งเบา แช่มชื่น เบิกบานใจมาแทนที่ แม้ปัญหาและอุปสรรคยังมีอยู่ แต่ก็จะไม่มัวแบกมันเอาไว้ให้หนักอกหนักใจต่อไป อีกทั้งยังเปิดใจยอมรับมันเพราะเห็นประโยชน์ของมัน ขณะเดียวกันแทนที่จะรอคอยคาดหวังความสุขข้างหน้าก็สามารถเห็นความสุขอยู่ต่อหน้า เป็นความสุขที่นี่และเดี๋ยวนี้ 

 

บรรยายที่ ธ.ไทยพาณิชย์ วันที่ ๒๙ เมษายน ๒๕๖๔

25640321am--รู้ทันกับดักความคิด

21 มี.ค. 64 - รู้ทันกับดักความคิด : อันที่จริงอารมณ์ฝ่ายลบหากเกิดขึ้นบ่อย ๆ น่าจะช่วยให้เรารู้จักมันดีขึ้น รู้ทันมันฉับไวขึ้น ธรรมชาติได้ให้สติแก่เราซึ่งช่วยให้เราสามารถจัดการกับอารมณ์เหล่านั้นได้ เป็นแต่เราไม่ค่อยได้ใช้มัน ผลก็คือ แทนที่เราจะรู้เล่ห์กลของอารมณ์เหล่านี้และพาจิตห่างไกลจากมัน มันกลับรู้วิธีควบคุมและบงการจิตของเราให้เป็นไปตามอำนาจของมัน กลายเป็นว่ายิ่งนานวันมันก็ยิ่งฉลาดกว่าเรา ลองหมั่นสังเกตอารมณ์ของเราบ่อย ๆ อย่าเพิ่งเชื่อหรือทำตามมันอยู่ร่ำไป 

25640320pm--รับมือกับตัวป่วนในใจ

20 มี.ค. 64 - รับมือกับตัวป่วนในใจ : เมื่อเรามีสติรู้ทันความคิดและอารมณ์บ่อย ๆ ต่อไปก็จะรู้ทางว่าความคิดจะมาแบบไหน อารมณ์จะมาไม้ไหน คนเราเวลาจมอยู่ในอารมณ์ อารมณ์เหล่านี้จะพยายามครองจิตครองใจให้นานที่สุด มันมีลูกไม้หลายอย่าง เช่นเวลาเราโกรธ ความโกรธจะสั่งให้จิตส่งออกนอก ไปจดจ่ออยู่กับคนที่พูดไม่ดีกับเรา ทำไม่ดีกับเรา เราก็จะโกรธแล้วก็ด่าเขากลับ หรือถึงขั้นทำร้ายร่างกายเลย อันนี้เป็นอุบายอย่างหนึ่งของความโกรธ มันต้องการให้จิตเราส่งออกนอก จะได้ไม่หันกลับมาดูใจจนรู้ทันว่ามีอารมณ์เกิดขึ้น

ทันทีที่รู้ทันว่ามีอารมณ์เกิดขึ้น มันจะฝ่อหรือสลายตัวไป เพราะจุดอ่อนของมันก็คือการถูกรู้ถูกเห็น ยิ่งมีสติรู้ทันมันเร็วเท่าไร มันก็ครอบงำจิตใจเราได้น้อยเท่านั้น ดังนั้นเราจึงควรหมั่นสังเกตความคิด หมั่นดูจิตใจ หมั่นมองตนบ่อย ๆ หากไม่อยากพลาดท่าเสียทีเพราะอารมณ์อกุศลเหล่านั้น 

25640315am--มองไกล และดูใจในปัจจุบัน

15 มี.ค. 64 - มองไกล และดูใจในปัจจุบัน : นอกจากมองชีวิตในมุมกว้างที่ยาวไกลแล้ว การมองเห็นตนในแต่ละขณะๆก็เป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้ เราลองสังเกตไหมเวลาเราสวดมนต์โดยเฉพาะคนที่สวดได้คล่องแล้ว บ่อยครั้งว่าแต่ปาก แต่ใจลอยใจไหลไปไหนไม่รู้ หรือแม้แต่คนที่กำลังสวดมนต์ด้วยการอ่านหนังสือ บางทีตาก็มองไปที่หนังสือแต่ว่าใจไหลไปที่อื่น เราต้องหมั่นมามองตน ดูใจของเราอยู่เสมอ ไม่ว่าทำอะไรก็ตาม ไม่ใช่แค่สวดมนต์รวมถึงการทำกิจวัตรอย่างอื่นด้วย ไม่ว่าจะเป็นกิจเล็กกิจใหญ่ เป็นงานการหรือว่าเป็นเรื่องที่ธรรมดาสามัญเช่น อาบน้ำ ถูฟัน กินข้าว

การหันมามองความเป็นไปของใจในแต่ขณะ มันสำคัญมากทีเดียว เพราะนอกจากมันช่วยทำให้ใจไม่ลอย และก็ไม่จมอยู่ในอารมณ์ หรือไม่หาความทุกข์มาใส่ตัวแล้ว ยังช่วยทำให้เราเห็นความจริงของใจและกายที่ลึกซึ้งขึ้นเรื่อยๆ จนกระทั่งเห็นว่ามันไม่เที่ยงเลย มันแปรเปลี่ยนไปตลอดเวลา แล้วมันก็ไม่ใช่เราไม่ใช่ของเราด้วย พูดอีกอย่างหนึ่งก็คือไม่ใช่ตัวไม่ใช่ตน ภาษาพระเรียกว่าอนัตตา ความคิดที่ยืดยาวเป็นสาย แล้วก็พาเราหลงเพลินเป็นชั่วโมง หรือพาเราเป็นทุกข์ เจ่าจุกอยู่เป็นวัน ที่จริงมันแปรเปลี่ยนอยู่ตลอดเวลา มันไม่ได้ยืดยาวเป็นสาย เป็นดุ้นเป็นก้อน แต่เป็นขณะๆ ที่ต่อเนื่องกันไป ตอนที่เราไม่สังเกต เราก็เห็นว่าเป็นสาย

 

แต่เมื่อเราพิจารณามันดูมัน ก็เห็นเป็นขณะ เกิดขึ้นทีละขณะ ที่ลักษณะต่อเนื่องกันเหมือนกับเส้นตรงที่เกิดจากแต่ละจุดๆที่มาต่อกันเป็นเส้น อย่างที่เราเคยเรียน เส้นตรงคือจุดเล็กๆที่มาต่อกัน ความคิดที่ยาวเป็นสายก็เหมือนกัน ที่มันมีกำลัง พาเราจมอยู่ในความทุกข์ กลัดกลุ้ม จนนอนไม่หลับ ที่จริงมันเป็นแต่ละขณะๆ ถ้าเรารู้ทันแต่ละขณะๆ มันก็จะขาด มันก็จะหยุด มันก็จะสะบั้น ที่เคยยืดยาวเป็นสายแล้วก็มีพลังอำนาจในการชักนำจิตใจเราจมกลุ้ม สับสน ว้าวุ่น เดือดเนื้อร้อนใจ มันก็ค่อยๆสร่างซาลง มันจะมีอำนาจเหนือใจเราน้อยลง

 

ในขณะเดียวกัน เราก็จะเห็นว่า มันไม่ใช่เรา มันไม่ใช่ของเราเลย ที่เคยคิดว่าเป็นเรา คิดแต่ละอย่าง เราคิด ความคิดเป็นของเรา หวงแหนอย่างยิ่ง แต่ที่จริงมันไม่ใช่ของเรา อารมณ์ที่เกิดขึ้นก็เหมือนกัน แต่ก่อนโกรธเกิดขึ้นทีไร เราโกรธ เวลาโมโหเกิดขึ้นทีไร เราโมโห เวลาปวด กายปวด มันไม่ใช่กายปวด เราปวด เวลาดีใจมันไม่ใช่ความดีใจแต่เราดีใจ แต่พอมาดูใกล้ชิด ดูแต่ละขณะๆ พบว่ามันไม่ใช่เรา อันนี้เริ่มเห็นความจริงที่ลึกซึ้งมากขึ้น ซึ่งทำให้เราเป็นอิสระ ทำให้เรารู้จักปล่อยรู้จักวาง ไม่ยึดติดถือมั่น

ธรรมะคือสิ่งที่เป็นสัจธรรม ทำให้เรามองเห็นชีวิตในมุมที่ยาวไกล และขณะเดียวกันทำให้เห็นตัวเราเองแต่ละขณะๆ ซึ่งล้วนแล้วแต่มีประโยชน์มาก จะขาดอย่างใดอย่างหนึ่งไม่ได้ มองเห็นชีวิตที่ยาวไกล เห็นมันไม่เที่ยง มีเจริญมีเสี่อม มีขึ้นมีลง เท่านั้นไม่พอยังทำให้เราหลุดจากความทุกข์ เราจะรับมือความผันผวนแปรปรวนไม่ได้ จนกว่าเรามารับมือดูใจ จนกระทั่งเห็นความเป็นไปของแต่ละขณะ เมื่อนั้นเราจะรู้จักปล่อยรู้จักวาง และเห็นธรรมชาติของกายและใจอย่างลึกซึ้ง ไม่ใช่เห็นแค่ชีวิตในมุมที่ยาวไกลเท่านั้น

เพราะฉะนั้น หันกลับมาดูใจของเราอยู่เสมอ ในขณะเดียวกันก็รู้จักใคร่ครวญชีวิตของเราที่ผ่านมา เพื่อที่จะได้เห็นถึงความเป็นไปในวันข้างหน้า

25640314pm--อย่าเปิดช่องให้มารครองใจ

14 มี.ค. 64 (เย็น) - อย่าเปิดช่องให้มารครองใจ : อารมณ์ก็เช่นเดียวกัน ตัวหลงก็เช่นเดียวกัน มันพยายามทุกทางที่จะครองใจของเรา แต่ว่ามันแพ้ทางสติ มันกลัวถูกรู้ ถูกเห็น นี่เป็นจุดอ่อนที่สำคัญ ดังนั้นเราจึงควรเพียรเจริญสติ หมั่นรู้สึกตัวบ่อย ๆ หมั่นสังเกตความคิด หมั่นมองตนบ่อย ๆ เราจะรู้ทันอารมณ์ได้เร็วขึ้น และไม่เปิดโอกาสให้มันครองใจเรา หรือบงการชีวิตของเราไปตามอำนาจของมัน

25640314am--ปล่อยวางสิ่งไม่รักไม่พอใจ

14 มี.ค. 64 (เช้า) - ปล่อยวางสิ่งไม่รักไม่พอใจ : รู้ทุกข์ กับ ไม่เป็นทุกข์ ต่างกันมากนะ คนส่วนใหญ่เป็นทุกข์ แต่น้อยคนที่รู้ทุกข์ เราจะรู้ทุกข์ได้เพราะเรามีสติ และเห็นว่าอารมณ์เหล่านี้ ไม่น่ายึด สติช่วยพาจิตของเราออกห่างจากอารมณ์เหล่านี้ กลายเป็นเห็น ไม่เข้าไปเป็น ไม่เข้าไปยึดว่ามันเป็นเรา เป็นของเรา

ความโกรธไม่ดี แต่เราชอบยึดว่ามันเป็นเรา เป็นของเรา ความเศร้าก็ไม่ดี แต่เราชอบยึดว่ามันเป็นเรา เป็นของเรา โกรธทีไรก็กูโกรธ เศร้าทีไรก็กูเศร้า เครียดทีไรก็กูเครียด หรือยึดความโกรธเป็นกูเป็นของกู ยึดความเศร้าเป็นกูเป็นของกู ยึดความเครียดเป็นกูเป็นของกู อารมณ์เหล่านี้น่ายึดเป็นกูหรือของกูที่ไหน แต่เราก็เผลอยึดทุกทีเพราะไม่รู้ตัว แต่พอมีสติปุ๊บ ก็ไม่ยึดเป็นกูเป็นของกูอีกต่อไป ไม่ยึดเพราะเห็น หลวงพ่อคำเขียนเรียกว่า “เห็น ไม่เข้าไปเป็น” และเมื่อเห็นบ่อย ๆ ก็จะเห็นสัจธรรมของสิ่งเหล่านี้ว่ามันไม่เที่ยง มันเป็นทุกข์ มันไม่ใช่ตัว ไม่ใช่ตน ไม่ใช่เห็นว่าอารมณ์เหล่านี้ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ไม่ใช่ตัว ไม่ใช่ตนเท่านั้น แม้กระทั่งของที่เคยรัก เคยหวง ทรัพย์สมบัติ ชื่อเสียง เกียรติยศ งานการ มันก็ไม่เที่ยง ก็เป็นทุกข์ ไม่ใช่ตัว ไม่ใช่ตน เหมือนกัน

 

เห็นตรงนี้เรียกว่าเกิดปัญญา และทำให้ปล่อยวางได้ เวลามีความสูญเสีย ก็เสียอย่างเดียว เสียต่อเดียว ไม่มีการเสียสองชั้นหรือเสียสองต่อ คือเสียทรัพย์ แต่ใจไม่เสีย เวลาเกิดทุกข์เพราะความสูญเสีย พลัดพราก ซึ่งเป็นธรรมดา ไม่มีใครหนีพ้น มันก็จบแค่นั้น มันไม่ต่อไม่ยืดยาวเป็นทุกข์สองต่อหรือทุกข์สองชั้น มันจะไม่มีสิ่งที่เรียกว่าทุกข์ซ้ำสอง เพราะว่าเสียก็เสียไป แต่ว่าใจไม่ทุกข์ ถ้าเราอยากจะให้ชีวิตมีความสุขก็ต้องรู้จักเรื่องนี้ แล้วทำให้มันเกิดขึ้นให้ได้ เราไม่สามารถป้องกันทุกข์ไม่ให้เกิดขึ้นกับเราได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่เราสามารถรักษาใจไม่ให้ทุกข์ได้