Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

20 ธ.ค. 63 - จิตรู้ ใจสงบ : อีกไม่ถึง 2 สัปดาห์ ปี 2563 ก็จะผ่านพ้นไป เป็นปีที่เห็นพ้องต้องกันว่าเป็นปีที่พิเศษ มีเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิดเกิดขึ้น ส่งผลกระทบต่อผู้คนมากมาย ทั้งโลกเลยก็ว่าได้ สร้างความทุกข์ ความหนักอกหนักใจ ยังไม่ต้องพูดถึงความเจ็บป่วยซึ่งบางรายถึงกับเสียชีวิต ทำให้เราตระหนักถึงความสำคัญของการระมัดระวังรักษากายเพื่อให้ไกลจากโรคโควิด แต่สิ่งหนึ่งที่จำเป็น นอกจากดูแลรักษากายแล้ว ที่สำคัญไม่น้อยทีเดียวคือการมีสิ่งช่วยรักษาใจ ไม่เช่นนั้นแม้กายจะห่างไกลจากโควิด ใจก็ยังเต็มไปด้วยความทุกข์ เพราะความกลัว วิตกกังวลสารพัด สิ่งหนึ่งที่จะช่วยทำให้เรามีภูมิคุ้มกันจิตใจ ก็คือธรรมะ

ธรรมะเป็นเรื่องของชีวิตเรื่องของจิตใจ ถ้าหากว่าเราน้อมนำธรรมะมาไว้กับใจ ก็จะมีเครื่องรักษาใจหรือว่าภูมิคุ้มกันจิตใจ ไม่เพียงแต่ช่วยทำให้เราสามารถที่จะดำรงชีวิตอย่างเป็นสุขท่ามกลางโควิตที่แพร่ระบาดซึ่งก็มีแนวโน้มว่าจะกลับมาระบาด หรือถึงแม้ไม่มี covid ระบาดเลย ก็จะต้องเกิดขึ้นในอนาคตอย่างแน่นอน และย่อมมีวันที่ covid จะไม่ได้เป็นภัยคุกคามชีวิตและสุขภาพของเราอีกต่อไป แต่ถึงแม้วันนั้นจะมาถึง ก็จะมีความทุกข์อื่นอีกมากมายที่จะเกิดขึ้นกับเรา ถ้าหากว่าเราไม่ได้มีภูมิคุ้มกันจิตใจ ไม่มีธรรมะเป็นเครื่องนำพาชีวิตจิตใจไปในทางที่ดีงาม ประกอบไปด้วยสติและปัญญา

 

ที่จริงธรรมะ เป็นเรื่องของชีวิต เป็นเรื่องของความเป็นจริงที่เราสามารถจะไตร่ตรองได้ด้วยประสบการณ์ของเรา ยิ่งถ้าเรามีประสบการณ์ในการปฏิบัติ น้อมนำธรรมะมาใช้กับชีวิตประจำวัน ก็จะยิ่งเห็นอานิสงส์คุณค่ามากขึ้น ทำให้เราสามารถที่จะดำเนินชีวิตไปอย่างที่ถูกต้อง 

20 ธ.ค. 63 - เป็นสุขในทุกความเปลี่ยนแปลง : ไม่มีอะไรที่จีรังยังยืน ความทุกข์ก็เช่นกัน สักวันก็ต้องสิ้นสุด ขณะเดียวกันไม่มีอะไรที่ไร้ค่า ความทุกข์ที่เกิดกับเราย่อมมีประโยชน์ไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง อย่างน้อยก็ทำให้เราเข้มแข็งขึ้น เสมือนมีภูมิต้านทานความทุกข์ หลายคนพบว่าความทุกข์ได้ผลักให้ตนได้พบสิ่งดี ๆ ในชีวิต เช่น พบธรรม ซึ่งนำพาให้บรรลุถึงความสุขอันประเสริฐ ขณะที่จำนวนไม่น้อยพบว่า ความทุกข์นั้นแหละคือสัจธรรม ซึ่งเปิดใจให้ประจักษ์แจ้งในความจริงของชีวิต เกิดปัญญาที่ช่วยยกจิตให้เป็นอิสระจากความทุกข์ได้ในที่สุด

ทุกข์กับธรรมนั้นใกล้กันมาก ทุกข์ทำให้เราเห็นธรรม ส่วนธรรมย่อมนำให้เกิดสุข มองในแง่นี้ทุกข์กับสุขก็ไม่ได้อยู่ห่างกันราวคนละขั้ว ถ้าเกี่ยวข้องกับทุกข์ให้เป็น แทนที่จะจมทุกข์ หมกมุ่นในทุกข์ หรือเป็นทุกข์ หากเห็นมัน รู้จักมัน ใช้มันให้เป็น สุขก็เกิดขึ้นได้ จะเรียกว่าทุกข์มาเพื่อให้เราพบสุขก็ได้

8 ธ.ค. 63 (เย็น) - ซ้อมตายก่อนตายจริง : ความตายเป็นสิ่งแน่นอนสำหรับทุกชีวิต แต่ขณะเดียวกันก็เต็มไปด้วยความไม่แน่นอน เพราะเราไม่อาจกำหนดหรือคาดทำนายได้ว่าจะตายเมื่อใด ที่ไหน และด้วยสาเหตุอะไร แม้แต่นักโทษประหารหรือผู้ป่วยระยะสุดท้ายก็อาจจบชีวิตด้วยสาเหตุที่ไม่คาดฝัน ทั้งความแน่นอนและไม่แน่นอนนี้เองมีส่วนทำให้ความตายเป็นเรื่องน่าสะพรึงกลัวมากขึ้น โดยเฉพาะสำหรับผู้คนที่ปรารถนาจะควบคุมทุกอย่างไว้ในอำนาจ

เป็นเพราะเห็นความตายเป็นเรื่องน่าสะพรึงกลัว เราจึงไม่อยากนึกถึงความตายของตนเอง (แต่อาจสนใจอยากรู้ความตายของคนอื่น ทั้งโดยผ่านสื่อนานาชนิดและด้วยพฤติกรรม “ไทยมุง”) สุดท้ายก็เลยลืม (หรือแกล้งลืม)ว่าตนเองจะต้องตาย แต่ไม่ว่าจะปัดไปให้พ้นตัวเพียงใด ในที่สุดความตายก็ต้องมาถึงจนได้

ความตายนั้นเป็นบททดสอบที่สำคัญที่สุดของชีวิต บททดสอบอื่น ๆ นั้นเราสามารถสอบได้หลายครั้ง แม้สอบตกก็ยังสามารถสอบใหม่ได้อีก แต่บททดสอบที่ชื่อว่าความตายนั้น เรามีโอกาสสอบได้ครั้งเดียว และไม่สามารถสอบแก้ตัวได้เลย ยิ่งไปกว่านั้นยังเป็นบททดสอบที่ยากมาก และสามารถเกิดขึ้นเมื่อใดก็ได้ โดยไม่ทันได้ตั้งตัว เป็นบททดสอบที่เราแทบจะควบคุมอะไรไม่ได้เลย ไม่ว่าเวลา สถานที่ หรือแม้กระทั่งร่างกายและจิตใจของตนเอง 

8 ธ.ค. 63 (เช้า) - Happy Deathday : น้อยคนตระหนักว่าขณะที่ตนมีเงินทองเพิ่มขึ้นนั้น เวลาของตนในโลกนี้กลับเหลือน้อยลงทุกที และเมื่อถึงวันที่ตนหมดอายุขัย ไปสู่ปรโลก มีทรัพย์สมบัติมากมายเพียงใดก็เอาไปด้วยไม่ได้ ร้ายกว่านั้นก็คือการพบว่ามีหลายสิ่งหลายอย่างที่ตนควรทำแต่กลับไม่ได้ทำ ใครที่ตระหนักเช่นนี้ย่อมไม่ปล่อยให้เวลาของตนหมดไปกับการสะสมเงินทองหรือเพลิดเพลินในความสนุกสนาน แต่จะให้ความสำคัญกับสิ่งที่มีความหมายต่อจิตใจ อันนำมาซึ่งความสงบเย็นและความสุขใจ อาทิ การทำความดี สร้างบุญกุศล ให้เวลาแก่คนที่ตนรัก รวมทั้งการเข้าถึงประโยชน์สูงสุดแห่งความเป็นมนุษย์ นั่นคือ การเป็นอิสระจากความทุกข์ และที่จะมองข้ามมิได้ก็คือ การเตรียมตัวเตรียมใจพร้อมรับมือกับความตาย อันเป็นความจริงที่ไม่มีใครหนีพ้น คนที่หมั่นเตือนตนว่าเวลาเหลือน้อย ย่อมสามารถเผชิญความตายได้ด้วยใจสงบ 

7 ธ.ค. 63 - สุขใจในวัยชรา : ความแก่ ความชราเกิดขึ้น อย่าไปรังเกียจ ยอมรับมัน ไม่ต้องปิดบังมัน แทนที่จะเอาน้ำยามาทำให้ผมดำสลวย ลองให้มันมีความหงอกแสดงตัวออกมา ความเหี่ยวความย่นแสดงออกมา อันนี้เป็นการฝึกจิตให้ยอมรับความแก่ ถ้าแค่นี้ยอมรับไม่ได้ ต่อไปเวลาเหี่ยวหนักกว่านี้ แก่หนักกว่านี้จะทำอย่างไร แต่หลายคนก็พยายามปิดบัง รังเกียจมัน ซึ่งเท่ากับเป็นการขุดหลุมแห่งความทุกข์ให้กับตัวเองในวันข้างหน้า เพราะว่าพออายุ 50-60 จะหนักกว่านี้ แต่ถ้าเรายอมรับว่าความชราของเราที่มาแสดงตัวได้ตั้งแต่วันนี้ ถึงเวลาแสดงหนักชัดเจนขึ้น เราก็จะไม่ทุกข์อะไร พร้อมที่จะไม่ปิดบัง ผมที่หงอก หนังที่เหี่ยวได้ และนั้นแหล่ะก็จะทำให้ใจไม่ทุกข์ ที่ทุกข์คือกาย แต่ใจไม่ทุกข์ ต้องฝึกแบบนี้บ้าง ฝึกเผชิญหน้ากับความแก่ที่ค่อยๆแสดงตัวออกมา ไม่ว่าผู้หญิงหรือผู้ชาย 

5 ธ.ค. 63 - ทำบุญกับครอบครัว : กับคนในบ้านก็เช่นกัน เราควรหัดชื่นชมคุณความดีของเขาบ้าง ที่แล้วมาเราอาจมองข้ามไปเพราะคุ้นชินความดีที่เขาทำกับเราจนมองเห็นเป็นเรื่องธรรมดา เพลงที่แสนไพเราะ หากได้ฟังทุกวันทุกคืนก็กลายเป็นเพลงดาษ ๆ ไม่มีเสน่ห์สำหรับเรา ฉันใดก็ฉันนั้น คำพูดที่ไพเราะของภรรยา น้ำใจของสามี หรือความใส่ใจของพ่อแม่ หากเราได้ยินได้ฟังหรือได้รับติดต่อกันเป็นปี ๆ หรือนานนับสิบปี ก็กลับกลายเป็นสิ่งสามัญจนเรามองไม่เห็นความสำคัญ ไม่ต่างจากอากาศที่เราไม่ค่อยเห็นคุณค่าทั้ง ๆ ที่ขาดมันไม่ได้เลย

น่าแปลกก็ตรงที่หากคนใกล้ตัวทำผิดพลาดหรือสร้างความไม่พอใจแก่เรา แม้เพียงครั้งเดียว การกระทำนั้น ๆ กลับฝังใจเราได้นานหรือลึกกว่าความดีที่เขาทำกับเรานับร้อยนับพันครั้ง ใช่หรือไม่ว่าเวลาเขาทำดีกับเรา เรามองว่านั่นเป็น “หน้าที่ของเขา” หรือเป็น “สิทธิที่เราควรได้รับ”แต่เมื่อใดที่เขาทำไม่ดีกับเรา ทำให้เราไม่พอใจ เรากลับมองว่าการกระทำเช่นนั้นเป็น “สิ่งที่ไม่สมควร” เป็นเรื่อง “ไม่ธรรมดา” ดังนั้นจึงฝังใจเราได้ง่ายกว่า อันที่จริงเขาอาจไม่ได้ทำผิดพลาดเกินวิสัยปุถุชน แต่ความที่เรามักจะมีความคาดหวังสูงจากคนใกล้ชิด ความผิดพลาดของเขาแม้เพียงเล็กน้อยก็ทำให้เราหัวเสีย ขุ่นเคือง หรือน้อยเนื้อต่ำใจได้ง่ายและนาน

 

คนในบ้านหรือคนใกล้ตัวนั้น ไม่ว่าจะดีแสนดีเพียงใด ก็ย่อมมีวันที่ต้องกระทบกระทั่งกับเราบ้าง แต่หากเราไม่ฝังใจอยู่กับเหตุการณ์เหล่านั้น หันมามองและชื่นชมคุณความดีของเขา เปิดใจรับรู้ความรักที่เขามีต่อเรา เราจะรักเขาได้ง่ายขึ้น และตระหนักว่าเขามีความสำคัญต่อชีวิตของเรายิ่งกว่าคนไกลตัวเสียอีก อย่ารอให้เขาจากไปเสียก่อนถึงค่อยมาเห็นคุณค่าของเขา ถึงตอนนั้นก็สายไปเสียแล้ว

 

อะไรก็ตามยิ่งอยู่ใกล้ตัวมากเท่าไร เราย่อมหน่ายแหนงและระอาได้ง่ายมากเท่านั้น เพราะใจที่ชอบเห็นแต่แง่ลบมากกว่าแง่บวก มิใช่แค่ต้นไม้ในบ้าน หรือคนในบ้านเท่านั้น หากยังรวมถึงทรัพย์สมบัติในบ้านด้วย แต่นั่นยังไม่ใกล้เท่ากับร่างกายและจิตใจของเราเอง ไม่ว่าสวยเท่าใดก็ยังเห็นแต่ความไม่งามของตัวเอง ไม่ว่าจะทำดีเพียงใดก็ยังเห็นแต่ตัวเองในแง่ร้าย คนที่เกลียดตัวเองนั้นทุกวันนี้มีมากมาย ยิ่งรักก็ยิ่งเกลียดเพราะไม่ดีอย่างที่หวัง ยิ่งยึดติดคาดหวังกับความสมบูรณ์พร้อม ก็ยิ่งเห็นแต่ความพร่องของตนเอง

ลองมองให้เห็นความดีของตัวเองบ้าง ให้อภัยกับความผิดพลาด ยอมรับความไม่สมบูรณ์พร้อม ใช้สิ่งที่มีอยู่แม้น้อยนิดเพื่อการสร้างสรรค์สิ่งดีงาม แล้วคุณจะรักตัวเองได้มากขึ้น 

2 ธ.ค. 63 -- สามมิติของชีวิตที่ประเสริฐ : เสียงธรรมจากหลวงพ่อไพศาล วิสาโล เทศน์งานศพแม่ชีสุขี จิตเจริญ หาดใหญ่ วันที่ ๓๐ พฤศจิกายน ๒๕๖๓

1 ธ.ค. 63 - ครองตนด้วยสติ : ชีวิตนั้นผันผวนไม่แน่นอน ถ้าไม่อยากถูกทุกข์ท่วมทับ เราก็จำต้องมาฝึกสติกัน ใครที่ปฏิบัติก็จะพบว่าถ้าเรามีสติว่องไว ใจจะฟุ้งซ่านไปได้ไม่ไกล ประเดี๋ยวก็กลับมาอยู่กับปัจจุบัน กลับมาอยู่กับกาย อยู่กับอิริยาบถ อยู่กับงานที่กำลังทำอยู่ บางครั้งความคิดหรืออารมณ์ความรู้สึกมันรุนแรงมาก เช่น พอครุ่นคิดเรื่องเก่าๆ ที่เคยทำให้เจ็บปวด ถ้าสติเราไม่ไวพอ กว่าจะรู้ตัวก็คิดไปไกลหรือตีอกชกหัวไปแล้ว แต่ถ้าสติไว ก็จะรู้ตัวไว หลุดจากความฟุ้งซ่าน ทำให้ใจเราโปร่งเบาขึ้น ความระลึกได้ ความรู้ตัว มีเป็นลำดับขั้น แต่ละขั้นจะละเอียดอ่อนและฉับไวมากขึ้น จะทำให้เราระลึกรู้ในปัจจุบันได้เร็ว ทำให้หลุดจากความทุกข์ได้เร็ว และเข้าถึงความสุขที่ประณีตขึ้น 

30 พ.ย. 63 - สามมิติของชีวิตที่ประเสริฐ

16 พ.ย. 63 - ทำดีละชั่วทำจิต ชีวิตเป็นสุข : การปฏิบัติธรรมนั้นส่วนหนึ่งหมายถึงการปฏิบัติให้ถูกครรลองคลองธรรม หรือปฏิบัติอย่างมีจริยธรรม เช่น หมั่นให้ทาน รักษาศีล ไม่เบียดเบียนใคร คำว่าธรรมะนั้นแง่หนึ่งหมายถึงคุณธรรม การปฏิบัติธรรมจึงเป็นการส่งเสริมให้ตนเองมีคุณธรรมมากขึ้น มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ มีความเมตตากรุณา แต่ธรรมะยังมีอีกความหมายหนึ่ง คือสัจธรรม หรือความจริง การปฏิบัติธรรมจึงหมายถึงการฝึกจิตให้เห็นความจริงที่เป็นสากล แล้วความจริงนั่นแหละที่จะนำเราไปสู่ความสุข

พระพุทธศาสนาจะพูดถึง ๓ คำนี้มาก คือ ความดี ความจริง และความสุข ไม่ใช่พูดแต่เฉพาะความทุกข์ ที่พูดถึงความทุกข์ก็เพื่อให้รู้ว่าเราต้องไม่อยู่เฉย จะต้องหมั่นทำความดี และฝึกจิตให้เห็นความจริง สิ่งที่เกิดขึ้นตามมาก็คือความสุข แล้วความสุขก็จะไปหล่อเลี้ยงใจให้หมั่นทำความดี และพากเพียรในการเห็นความจริงอย่างแจ่มแจ้ง ทั้ง ๓ อย่างนี้ต้องไปด้วยกัน คนเราจะทำความดีก็ต้องมีความสุขเป็นเครื่องหล่อเลี้ยง ถ้าทำความดีแล้วไม่ค่อยมีความสุขก็ทำได้ไม่นาน แต่ความสุขในที่นี้ไม่ได้หมายถึงความสุขที่เกิดจากทรัพย์ ชื่อเสียง คำสรรเสริญ ซึ่งเป็นของชั่วคราว แต่หมายถึงความสุขที่เกิดจากการทำความดี เป็นความสุขใจ ไม่ใช่สุขทางวัตถุ ความสุขยังทำให้เราอยากจะพากเพียรฝึกฝนตนให้เห็นถึงความจริง พอเห็นความจริงแล้วความสุขก็เกิดขึ้นได้ง่าย