Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

15 ส.ค. 63  - ฝึกใจให้เห็นความจริง : เราจึงควรหมั่นเพียรในการปฏิบัติธรรมให้ได้ทั้งความดี และให้เห็นความจริง อย่าปฏิบัติแต่เพียงแค่ทำความดี ต้องภาวนาจนเห็นความจริงด้วย ถึงจะทำให้อยู่เหนือทุกข์ นี้แหละคือความสุขอย่างยิ่ง ที่เราทุกคนสามารถเข้าถึงได้ 

14 ส.ค. 63 (เย็น) - อย่าเชื่อความคิดไปเสียหมด : ธรรมชาติของคนเรานั้นพอเห็นอะไรแล้วจะไม่เห็นแต่สิ่งที่อยู่ข้างหน้าอย่างเดียว แต่ยังคิดถึงเบื้องหลังด้วย หรือชอบคาดการณ์ไปล่วงหน้าด้วย มีคนหนึ่งเล่าว่าเขาอยู่บ้านจัดสรร ต่อมามีเพื่อนบ้านย้ายมาอยู่ติดกัน ผ่านมาได้แค่ ๒ วันก็ปรากฏว่าเกิดพายุพัดกระหน่ำ ทำให้ไฟดับทั้งหมู่บ้าน สักพักเพื่อนบ้านก็มากดกริ่งที่หน้าบ้าน ถามเขาว่ามีไฟฉายไหม ได้ยินเช่นนั้นเขาก็นึกในใจว่า คุณเพิ่งมาอยู่ได้ไม่กี่วันก็มารบกวนฉันแล้ว ทำไมไม่เตรียมไฟฉายติดบ้านเอาไว้บ้าง จึงตอบอย่างห้วน ๆ ว่า “ไม่มี” เพื่อนบ้านคนนั้นก็เลยหยิบไฟฉายจากกระเป๋ายื่นมาให้ แล้วพูดว่า “งั้นเอาอันนี้ไปใช้ก่อนดีไหมครับ เผื่อจะเป็นประโยชน์” เห็นเช่นนี้เขาก็รู้สึกผิดขึ้นมาทันที เพราะหลงตำหนิเพื่อนบ้าน แท้จริงแล้วเพื่อนบ้านคนนี้มีน้ำใจ ห่วงใยว่าเขาจะไม่มีไฟฉายใช้ จึงอุตส่าห์ฝ่าฝนเอาไฟฉายมาให้ใช้

เดี๋ยวนี้คนในเมืองคิดแบบนี้กันมาก เวลาใครมาถามแบบนี้ก็คิดว่าเขาจะมาขอ แต่ที่จริงแล้วเขาอาจมีน้ำใจช่วยเหลือก็ได้ เพราะฉะนั้นอย่าด่วนสรุป และถึงแม้ว่าเราจะมีความคิดหรือสรุปล่วงหน้าแล้วก็ให้รู้จักทักท้วงความคิดเหล่านั้นบ้าง อย่าเชื่อความคิดของตัวเองไปเสียหมด ให้ตระหนักว่ามันเป็นแค่ความคิด ไม่ใช่ความจริง ความจริงอาจจะไม่เป็นอย่างที่เราคิดก็ได้ ถ้าเราเผื่อใจ หรือทักท้วงความคิดของตัวเองบ้าง ก็จะช่วยให้เราไม่เผลอทำอะไรผิดพลาด จนเกิดความเสียหายขึ้นมา นอกจากจะช่วยไม่ให้เราสร้างความทุกข์หรือความขัดแย้งให้กับคนอื่นแล้ว ก็ยังป้องกันไม่ให้เราเกิดความเดือดเนื้อร้อนใจในภายหลัง 

14 ส.ค. 63 (เช้า) - สนามปฏิบัติธรรมที่แท้จริง : การเจริญสติที่ทำให้เรารู้ทันความคิดเล็กๆน้อยๆ แต่ว่ามองข้ามกิเลสตัวใหญ่ๆ ไป บางทีก็ไม่ต่างจากการที่เราปัดกวาดเศษหินก้อนกรวด หินก้อนกรวด ก้อนโน้นก้อนนี้ก็ปัดกวาดทิ้งไป แต่ว่าหินก้อนใหญ่กลับปล่อยให้คาไว้ ทั้งๆที่มันแสดงตัวอยู่ทนโท่แต่มองไม่เห็น เพราะไม่พิจารณา เห็นแต่กิเลสตัวเล็กๆ หรือว่าหินก้อนน้อยๆ ขยันปัดกวาดหินก้อนเล็กก้อนน้อย แต่ว่าหินก้อนใหญ่ๆไม่ได้แตะต้องอะไรมันเลย เราอย่าเป็นอย่างนั้นนะ เมื่อเราพบความสงบแล้วเราก็ต้องทำต่อไป เพื่อให้เราได้เห็นกิเลสตัวอื่นหรือกิเลสตัวที่ใหญ่กว่านั้น

ถ้าเราไม่ทำอย่างนั้นเวลาที่เรากลับไปบ้านหรือกลับสู่โลกกว้าง เราอาจจะไม่ได้ไปเอาเปรียบเบียดเบียนอย่างที่ยกตัวอย่างมา แต่ว่าเราอาจจะเจอทุกข์เหมือนเดิม ตอนที่อยู่บ้านรุ่มร้อน มีความหงุดหงิด มีความโกรธเคือง พอมาวัดได้มาเจริญสติ สบาย ความเครียดความวิตกกังวลหงุดหงิดก็จางคลายไป แต่พอกลับไปบ้าน กลับไปใช้ชีวิตตามปกติ ก็มีความโกรธ มีความทุกข์เหมือนเดิม แล้วก็สร้างความทุกข์ให้กับผู้อื่นด้วย หลายคนพอกลับไปบ้านก็หูร้อน ไม่อยากกลับไปบ้านเจอแต่เรื่องหงุดหงิดรำคาญใจ เดือดเนื้อร้อนใจ คิดแต่จะกลับมาวัดอย่างเดียว 

13 ส.ค. 63 - บำเพ็ญบารมีไม่ใช่ใช้กรรม : การเหมารวมว่าความเจ็บป่วยทั้งหลายเป็นผลจากกรรมในอดีตชาตินั้น แม้จะไม่ใช่ความคิดแบบพุทธ แต่จะไม่ก่อผลเสียมากนักหากว่าแพทย์และพยาบาลใส่ใจดูแลคนไข้อย่างเต็มที่ แต่ในความเป็นจริงหาเป็นเช่นนั้นไม่ แพทย์และพยาบาล รวมทั้งญาติพี่น้องที่มีความเชื่อดังกล่าว มักไม่เต็มใจที่จะดูแลคนไข้ ปล่อยให้เขาทุกข์ทรมานต่อไป ด้วยเหตุผลที่เป็นความหวังดี(อย่างผิด ๆ)ว่า เพื่อให้เขาใช้กรรมจนหมดในชาตินี้ ไม่ต้องรับกรรมอีกในชาติหน้า หรือด้วยเหตุผลที่เป็นความเห็นแก่ตัว คือเพื่อป้องกันไม่ให้เจ้ากรรมนายเวรของผู้ป่วยกลับมารังควานตนเอง

จินตนาการได้ไม่ยากว่าหากความเชื่อดังกล่าวแพร่หลายไปทุกสถานพยาบาล จะเกิดอะไรขึ้นกับผู้ป่วย และหากความเชื่อดังกล่าวลามไปสู่ผู้คนทั่วทั้งสังคม จะเกิดอะไรขึ้นกับคนที่ประสบอุบัติเหตุ คนที่กำลังจมน้ำ คนที่กำลังถูกกระทำชำเรา หากผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์มองว่า ภัยที่กำลังเกิดกับคนเหล่านี้เป็นผลจากกรรมในอดีต ดังนั้นจึงควรปล่อยให้เขาใช้กรรมไป เราไม่ควรไปช่วยเหลือเขา เพราะจะกลายเป็นการแทรกแซงกรรม หรือทำให้เจ้ากรรมนายเวรของคนเหล่านั้นหันมาเล่นงานเราแทน

 

หากพระโพธิสัตว์ในอดีตชาติมีความเชื่ออย่างที่หลายคนเชื่อในเวลานี้ว่า ควรปล่อยให้ผู้ทุกข์ยากทั้งหลายใช้กรรมไป ไม่ควรช่วยเหลือ ท่านก็คงไม่ได้บำเพ็ญบารมีจนได้เป็นพระโพธิสัตว์ หรือสะสมบารมีจนกลายเป็นพระพุทธเจ้า พระโพธิสัตว์ในอดีตเสียสละอย่างยิ่งเพื่อผู้อื่น ไม่เลือกว่ามนุษย์หรือสัตว์ จนถึงกับเคยอุทิศร่างกายเป็นอาหารให้แก่แม่เสือที่กำลังหิวโซเพื่อรักษาชีวิตของลูกเสือไม่ให้ถูกกิน (ไม่มีความคิดอยู่ในหัวของท่านตอนนั้นเลยว่า ลูกเสือทำกรรมไม่ดีในอดีต จึงควรถูกแม่เสือกินเพื่อชดใช้กรรม) หากชาวพุทธเห็นความสำคัญของการบำเพ็ญบารมีเพื่อบรรลุธรรมขั้นสูงจนหลุดพ้นจากความทุกข์ ก็ควรถือเอาพระโพธิสัตว์เป็นแบบอย่างควบคู่กับพระจริยาของพระพุทธองค์ 

12 ส.ค. 63 - ใช้กรรมแบบพุทธ : ไม่ว่าเราจะเจอเคราะห์เจอทุกข์อย่างไร ต้องรู้จักใช้เคราะห์ใช้ทุกข์ให้เป็นประโยชน์ และที่จริงไม่ต้องไปถามหรือสงสัยว่า เกิดจากกรรมในอดีตชาติหรือเปล่า หรือว่าเกิดจากกรรมในปัจจุบัน หรือเกิดจากเหตุปัจจัยต่างๆมากมาย อย่าไปเสียเวลาสาวหาสาเหตุเลย ใส่ใจกับการใช้เคราะห์ใช้ทุกข์ที่เกิดขึ้นให้เป็นประโยชน์ดีกว่า ถ้าทำอย่างนี้ได้ การที่เราจะเป็นอภิชาตบุตร มันก็เกิดขึ้นได้อย่างแน่นอน

แต่อย่างที่บอกเราจะไม่สามารถเป็นอภิชาตบุตรได้ ถ้าหากเราคิดว่าเราเกิดมาเพื่อใช้กรรม อาจจะเป็นอย่างมากได้ก็อนุชาตบุตรก็คือว่าเสมอตัวเท่ากับพ่อแม่ แต่ส่วนใหญ่แล้วหนักกว่านั้น อวชาตบุตรเลย คือแย่กว่า เพราะฉะนั้น ให้เราเปลี่ยนความเข้าใจเสียใหม่ว่า ไม่ได้เกิดมาเพื่อใช้กรรม แต่เกิดมาเพื่อสร้างกรรมดี การที่เราจะมีชีวิตที่เจริญงอกงามก้าวหน้า ก้าวข้ามผ่านความทุกข์ อุปสรรคทั้งหลาย ก็เป็นไปได้และก็จะเป็นลูกที่ดีกว่า ประเสริฐกว่าของพ่อแม่ด้วย 

11 ส.ค. 63 - ทำอะไรใจรู้จักวาง : “การทำงานคือการปฏิบัติธรรม” ไม่ว่าจะทำอาชีพการงาน หรือทำกิจวัตรประจำวัน ก็สามารถเป็นโอกาสปฏิบัติธรรมหรือฝึกฝนจิตใจได้เสมอ เช่น ฝึกให้มีสติรู้ตัวอยู่เสมอ หรือลดละความเห็นแก่ตัว บ่มเพาะเมตตากรุณา รวมทั้งเสริมสร้างมโนธรรมให้เข้มแข็ง อันจะนำไปสู่การปล่อยวางจากความยึดติดถือมั่นในตัวตน หากปล่อยวางสิ่งติดยึดได้มากและลึกเท่าใด โพธิจิตซึ่งอยู่แกนกลางของใจก็จะงอกงามและเปล่งประกายสุกสว่างมากเท่านั้น ทำให้ชีวิตปลอดโปร่งสงบเย็นอย่างยิ่ง

10 ส.ค. 63 - ทำงานอย่างไม่หวังผล : นอกจากการปล่อยวางจากความยึดมั่นว่า “งานของเรา”แล้ว เราควรฝึกใจให้ปล่อยวางจากความยึดมั่นในผลของงานด้วย เริ่มตั้งแต่ขณะที่ทำงาน แทนที่จะจดจ่อกับความสำเร็จที่ยังมาไม่ถึง เราควรจะใส่ใจอยู่กับงานที่ทำอยู่เบื้องหน้า การวางใจแบบนี้จะช่วยให้เราทำงานได้อย่างมีความสุข เพราะไม่ต้องกังวลว่าเมื่อไรจะเสร็จ..... เสร็จแล้วจะมีคนชมหรือไม่...ถ้ามีคนตำหนิเราจะรู้สึกอย่างไร ฯลฯ นอกจากนั้นการใส่ใจกับงานที่ทำเฉพาะหน้า ยังทำให้เรามีสมาธิได้ง่าย เวลาจะผ่านไปอย่างรวดเร็ว ในทางตรงกันข้าม ยิ่งอยากให้งานเสร็จไว ๆ เรากลับจะยิ่งรู้สึกว่างานเสร็จช้ามาก

พึงระลึกว่าผลสำเร็จนั้นไม่อยู่ในอำนาจของเรา แต่ขึ้นอยู่กับเหตุปัจจัยต่าง ๆ มากมาย สิ่งเดียวที่เราพอจะคุมได้ก็คือการกระทำของเราเอง ถ้าเราอยากให้งานสำเร็จ เราต้องทำให้ดีที่สุด แต่แม้จะทำดีที่สุด ก็ใช่ว่าจะสำเร็จได้ดังใจ จึงมีภาษิตจีนกล่าวว่า “การกระทำเป็นของมนุษย์ ความสำเร็จเป็นของฟ้า” พูดอย่างพุทธก็คือ เรามีหน้าที่ประกอบเหตุ ส่วนผลนั้นเป็นเรื่องของกฎธรรมชาติ ด้วยเหตุนี้เวลาเราทำงาน จึงควรทำให้ดีที่สุด ปล่อยให้ผลสำเร็จเป็นเรื่องของธรรมชาติไป

9 ส.ค. 63 (เย็น) - อย่าปล่อยให้ความคิดเป็นนายเรา : ความคิดนั้นเชื่อมากไปก็ไม่ดี ควรทักท้วงหรือคิดเผื่อไปในทางอื่นดูบ้าง เพราะมันอาจพาเราเข้ารกเข้าพงไปเลยก็ได้ แม้สิ่งที่คิดนั้นดูเหมือนจะมีเหตุมีผลก็ตาม อย่าลืมว่าคนเราเวลาจะทำชั่ว ก็มีเหตุผลสวยหรูเหมือนกัน ความคิดนั้นเป็นบ่าวที่ดี แต่มักเป็นนายที่เลว ควรแล้วที่เราจะใช้มันอย่างเต็มที่ แต่อย่าเผลอปล่อยให้มันเป็นนายเราก็แล้วกัน 

9 ส.ค. 63 (เช้า) - วิถีโลก วิถีธรรม : อย่างไรก็ตามวิถีของโลกกับวิถีของธรรม มันก็แตกต่างกัน จะเรียกว่าบางทีหรือบางครั้งก็สวนทางกันทีเดียวเลย อย่างเช่น วิถีของโลก ความสุขเกิดจากการมี การครอบครอง การได้การสะสม อันนี้เป็นวิถีโลกส่วนวิถีธรรม ความสุขเกิดจากการละ หรือว่าเริ่มต้นด้วยการละ ถ้าในทางโลกนั้นต้องมีเยอะๆ ต้องมีมากๆถึงจะมีความสุข ไม่ว่าจะเป็นเงินเดือน ไม่ว่าจะเป็นทรัพย์สิน เพชรนิลจินดา มีรถ มีบ้านเยอะๆ ถึงจะมีความสุข บางทีมีเท่าไหร่ก็ไม่พอ

อย่างเมื่อเดือนที่แล้วได้ข่าวภรรยาของอดีตนายกรัฐมนตรีมาเลเซียมีกระเป๋าแฮนด์เมด 500 ใบ ไม่ได้มีไว้ขาย แต่ใช้ส่วนตัว ใบละประมาณ 3 แสน ไม่รู้ว่าสะสมไปได้อย่างไร มี 10 ใบก็ถือว่าเหลือเกินแล้วแต่นี่ไปเก็บไปช็อปมาถึง 500 ใบ ไม่รู้ว่าเพราะอะไร เอาไปเก็บเป็นตู้ๆเลย เพราะเขาคิดว่าถ้ามีแล้วจะมีความสุขจะต้องมีมากๆ อันนี้คือวิถีโลก

 

ส่วนวิถีธรรมนั้นตรงข้ามเลย ความสุขเกิดจากการละ หรือเริ่มต้นด้วยการละ เช่น การให้ทาน การบริจาคอันนี้เป็นวิถีสู่ความสุขขั้นพื้นฐานเลยทีเดียวสำหรับชาวพุทธ เมื่อเราให้ทาน เมื่อเราสละสิ่งของ เพื่อผู้อื่น มันก็ช่วยทำให้ผู้อื่นมีความสุข พอคนอื่นมีความสุขเราก็พลอยมีความสุขไปด้วย อีกประการหนึ่งพอสละแล้วทำให้เราเกิดความตระหนี่ พอบริจาคแล้วก็ลดความยึดติดถือมั่น ทำให้จิตใจโปร่งเบา แล้วยิ่งถ้าหากว่าจิตใจไม่ข้องเกี่ยวยึดติดกับทรัพย์สิน เงินทอง รวมทั้งสิ่งที่เรียกว่ากาม คืออารมณ์ที่น่าใคร่น่าพอใจ เรียกว่าสละออกไปจากใจ มันก็ยังมีความสุข เพราะว่าสิ่งเหล่านี้ แม้มีคุณ ก็คือให้ความสุขแก่เรา เพราะว่าสิ่งเหล่านี้แม้มันจะมีคุณ ก็คือให้ความสุขกับเรา แต่มันก็เต็มไปด้วยความทุกข์ เพราะมันเป็นภาระสำหรับผู้ที่มีปัญญาจะเห็นว่า ภาระหรือว่าข้อเสียของมัน มากกว่าความสุขที่มันให้เราด้วยซ้ำ เรียกว่าเป็นสุขที่เจือไปด้วยทุกข์

 

เพราะฉะนั้น ถ้าไปเกี่ยวข้องกับมันด้วยความยึดติด มุ่งสะสม มันก็เกิดความทุกข์ เป็นภาระทั้งทางกายและทางใจ ทางกายก็คือต้องหาที่หาทางให้มัน ต้องคอยปัดกวาดเช็ดถูดูแลมัน ระมัดระวังไม่ให้ใครมาขโมยเอาไป ส่วนภาระทางใจก็คือความห่วงใย ความวิตก ความกลัวว่ามันจะเสื่อม จะเสีย จะหายไป แต่ถ้าละได้ อย่างน้อยก็ละทางใจ ก็มีความสุข แม้จะมีก็มีโดยไม่ทุกข์ มีเพื่อแบ่งปัน มีเพื่อช่วยเหลือผู้อื่น อย่างท่านอนาถบิณฑิกะ ท่านมี แต่มีด้วยใจที่ละ ให้ไปก็ไม่เสียดาย หมดไปก็ไม่ทุกข์ อันนี้เรียกว่าเป็นสุขที่เกิดจากการละ 

8 ส.ค. 63 (เย็น) - อย่าลืมกายลืมใจ : เมื่อใดที่ลืมตัว ก็ลืมผิดชอบชั่วดี จึงทำอะไรก็ได้ทั้งนั้น โดยเฉพาะเมื่อความโกรธเข้ามาครอบงำจิตใจ ลูกสามารถกราดเกรี้ยวกับพ่อแม่เพราะดื้อไม่ทำตามคำแนะนำ ส่วนสามีก็สามารถทำร้ายภรรยาเพราะถูกต่อว่า ทุกวันนี้เราเห็นความลืมตัวเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่า