Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

6 ก.ค. 63 - อธิฐานเพื่อชีวิตที่ดีงาม : สิ่งที่เราควรมี ต้องใส่ใจคือจิตใจต้องหนักแน่น โดยเฉพาะเวลาการกระทำและคำพูดที่มากระทบ ก็ตึงขึ้น เราก็ควบคุมการกระทำของใครไม่ได้ แต่เราควรจะควบคุมความรู้สึกนึกคิดจิตใจของเราได้บ้าง ไม่ว่าเขาจะพูดเขาจะทำอะไร ขอให้จิตใจเราเข้มแข็งมั่นคง ไม่หวั่นไหว ไม่ใช่ว่าพอเขากระทบเรา ใจเราก็กระเทือนเกิดความโกรธความขุ่นมัว เท่านั้นไม่พอหลุดปากก็ว่าออกไป อันนั้นไม่ใช่วิสัยของชาวพุทธ ของนักปฏิบัติธรรมใครเขาจะพูดหรือทำอย่างไรกับเรา สิ่งที่เราควรทำก็คือมีจิตใจที่มั่นคง ไม่ปล่อยให้ความโกรธความเกลียดครองใจ อย่าไปคิดว่าเขาพูดไม่ดีกับเรา เพราะฉะนั้นเราก็มีสิทธิ์ที่จะพูดไม่ดีกับเขา

พระพุทธเจ้าสอน พึงชนะความชั่วด้วยความดี เอาชนะความตระหนี่ด้วยการให้ พึงชนะความโกรธด้วยความไม่โกรธ เขาจะโกรธเราอย่างไร เขาจะไม่พอใจเราอย่างไร นั่นเป็นเรื่องของเขา หน้าที่ของเราคือรักษาใจของเราไม่ให้โกรธไม่ให้เกลียด พระพุทธเจ้าตรัสว่าผู้ใดโกรธตอบต่อผู้โกรธ ผู้นั้นเลวยิ่งกว่าผู้โกรธ หมายความว่าใครโกรธเรา เป็นเรื่องของเขา แต่ถ้าเราโกรธต่อ ไม่ใช่ด้วยความคิด ความรู้สึก แต่ด้วยคำพูดการกระทำก็ถือว่า เราแย่กว่าเขา เพราะเรากำลังบั่นทอนประโยชน์ตน เพราะฉะนั้นให้เราเตือนใจอยู่เสมอ ไม่ว่าจะเจอการกระทำหรือคำพูดของคนวัดหรือคนนอกวัดที่ไม่ถูกใจเรา ขอให้จิตใจเรามั่นคงเข้มแข็ง รู้จักมีสติ รู้ทันความคิดและอารมณ์ ทำให้ดีกว่านี้นั้นก็คือมีเมตตา 

5 ก.ค. 63 (เย็น) - วิถีแห่งอิสรภาพ 

5 ก.ค. 63 (เช้า) - มั่นคงบนทางสายกลาง : วันอาสาฬหบูชา เป็นโอกาสดีที่ชาวพุทธควรกลับมาใคร่ครวญว่าชีวิตของเราดำเนินอยู่บนทางสายกลางมากน้อยเพียงใด หลายคนเข้าใจว่าในเมื่อตนไม่ได้หมกมุ่นในกามสุข ไม่ได้ปรนเปรอหรือบำเรอตนด้วยสิ่งเสพทั้งวันทั้งคืน อีกทั้งไม่ได้ทรมานตนอย่างโยคี อดอาหารจนผ่ายผอม หรือเอาหนามมาทิ่มแทงตน ก็ถือว่าอยู่บนทางสายกลางแล้ว

แม้ไม่ได้ใช้ชีวิตในทางสุดโต่งอย่างนั้น ก็ยังเรียกว่าอยู่บนทางสายกลางไม่ได้ หากเรายังปล่อยใจให้เหวี่ยงไปมาระหว่าง การหลงในสุข กับการจมในทุกข์ กล่าวคือเวลาเจอสิ่งที่ถูกใจ ใจก็หลงเพลินในความสุขจนลืมเนื้อลืมตัว อาจถึงขั้นกระโดดโลดเต้น ครั้นเจอสิ่งที่ไม่ถูกใจหรือมีอะไรมากระทบ ก็จมอยู่ในความทุกข์ เจ่าจุกห่อเหี่ยว ไม่มีเรี่ยวแรงทำอะไร ปล่อยให้ทุกข์ท่วมทับ อย่างนี้ก็เป็นการทรมานตนอย่างหนึ่ง

ใจที่เพลินในสุข จมในทุกข์เช่นนี้ ย่อมผลักดันให้ชีวิตไปข้องติดอยู่บนทางสุดโต่งได้ง่าย ดังนั้นจึงควรดูแลรักษาใจให้เป็นปกติ ในยามเจอสิ่งที่ถูกใจ จิตเกิดความยินดี มีความสุข ก็รับรู้แต่ไม่หลงเพลิน ไม่กระโจนเข้าหา เวลาเจอสิ่งที่ไม่ถูกใจ จิตเกิดความยินร้าย มีความทุกข์ ก็รับรู้แต่ไม่ปล่อยให้มันครอบงำใจ อีกทั้งไม่ผลักไสปฏิเสธ

ใจที่ตั้งมั่นอย่างเป็นกลาง ๆ เช่นนี้ จะช่วยให้เรามั่นคงในข้อปฏิบัติ ๘ ประการที่เรียกว่าอริยมรรคมีองค์ ๘ อันเป็นทางสายกลางได้อย่างต่อเนื่อง โดยมีความพ้นทุกข์เป็นจุดหมาย 

4 ก.ค. 63 (บ่าย) - อุดมคติของชาวพุทธ : ให้เราตั้งจิตปรารถนาให้ดี ไม่ว่าจะเป็นการแผ่เมตตา อุทิศบุญกุศลให้กับสรรพสัตว์ รวมทั้งกลับมาที่จะสร้างคุณงามความดีหรือคุณธรรม รวมทั้งทำให้เห็นสัจธรรมความจริงอย่างแท้จริง นั่นแหละจะทำให้การพ้นทุกข์มันเกิดขึ้นกับเราได้อย่างแท้จริง 

4 ก.ค. 63 (เช้า) - ยิ่งอยาก ยิ่งทุกข์ : ถ้าใจไปคาดหวังผลด้วยความอยากได้ ก็ทำไม่มีความสุข ทำงานก็เหมือนกันถ้าทำด้วยความอยากได้ มันก็จะมีแต่ความกังวลทำไปก็เครียดไป เมื่อไรจะเสร็จ เมื่อไรจะเสร็จ เสร็จแล้วจะเป็นยังไง แต่ถ้าเราวางความอยากลง อยู่กับปัจจุบัน หรือยิ่งกว่านั้นคือเติมความอยากทำลงไป มีความสุขมีความพอใจที่ได้ทำ เพราะว่ามันมีคุณค่ามีประโยชน์ อันนี้ยิ่งทำให้งานไปด้วยดีราบรื่นและใจก็มีความสุขด้วย เพราะฉะนั้นแยกแยะความอยากให้ดี และก็เอาความอยากทำเป็นตัวนำในการดำเนินชีวิตของเรา ในการกระทำสิ่งต่างๆมันก็จักทำให้เกิดทั้งผลดีกับงานและเกิดความสุขกับใจของเรา 

26 มิ.ย. 63 - ทุกข์หลุดเพราะหยุดปรุงแต่ง : ความรู้สึกว่าเป็นนั่นเป็นนี่ มันไม่ใช่ของจริง มันเป็นความปรุงแต่ง พอเราไปยึดเข้า ก็เตรียมตัวทุกข์ได้เลย เพราะว่าไม่มีอะไรที่จะยึดติดถือมั่นได้เลยซักอย่าง เนื่องจากทุกอย่างล้วนไม่เที่ยงและแปรเปลี่ยน ขณะเดียวกันพอยึดติดถือมั่นว่าเป็นอะไร ก็จะมีกิเลสตามมา ขึ้นชื่อว่ากิเลสก็ล้วนทำให้เกิดทุกข์ทั้งนั้น ไม่ว่าจะเป็นความอยากได้หรืออยากผลักไส ก็ล้วนนำไปสู่ความทุกข์ใจ เพราะเมื่อความจริงไม่เป็นอย่างที่อยาก ก็เป็นทุกข์แล้ว ที่จริงเพียงแค่นึกอยาก ไม่ว่าอยากผลักไสหรือ อยากได้ครอบครองก็เป็นทุกข์แล้ว เพราะมันทำให้จิตดิ้นรน ทนอยู่เฉยไม่ได้ ก็ทุกข์ขึ้นมาทันที 

25 มิ.ย. 63 - อย่าเรียกหาความสมบูรณ์พร้อมจากชีวิต : ความไม่สมบูรณ์พร้อมบางทีก็เรียกว่าความพร่อง ทุกอย่างล้วนแล้วแต่พร่อง พร่องมากก็มีพร่องน้อยก็มี ภาษาบาลีเรียกว่า ทุกข์ คำว่าทุกข์ สัพเพสังขาราทุกขัง สังขารทั้งหลายเป็นทุกข์ ก็คือว่า สังขารทั้งหลายมีความพร่อง มันไม่มีความสมบูรณ์แบบสมบูรณ์พร้อม และเพราะว่ามันพร่องนี่แหละ มันจึงค่อยๆเสื่อม ค่อยๆสลายไป และความพร่องอย่างหนึ่งก็แสดงออกด้วยความไม่เที่ยง มีกับหมด ได้กับเสีย พบกับพราก เจอกับจาก เหล่านี้สะท้อนถึงความไม่เที่ยง ซึ่งก็เป็นธรรมดาของชีวิต เมื่อเรามองแบบนี้ มันก็คือความไม่สมบูรณ์แบบนั่นเอง 

22 มิ.ย. 63 - ฟังธรรมให้เกิดธรรม : ฟังธรรมแล้วต้องพิจจารณามีโยนิโสมนสิการ แล้วก็นำไปปฎิบัติให้สมควรแก่ธรรม ย้ำนะปฎิบัติต้องสมควรแก่ธรรมหรือปฎิบัติอย่างถูกต้องตามวัตถุประสงค์ ไม่ใช่ว่าให้ทานเพื่อจะเอา หรือมีความยึดติดอยู่ รักษาศีลก็เพื่อสร้างภาพ หรือภาวนาเพื่อข่มกิเลสชั่วคราว อันนี้มันยังไม่ถูกต้องทีเดียวนัก 

21 มิ.ย. 63 - ออกแบบชีวิตให้งดงาม : ชีวิตที่ดีต้องมีความลึกด้วย นั่นคือมีความลุ่มลึกในจิตใจ สามารถหยั่งถึงความสุขภายใน รวมทั้งประจักษ์แจ้งถึงความจริงที่ลึกซึ้งที่สุดของมนุษย์ นั่นคือ ความไม่มีตัวตน (อนัตตา) ความจริงดังกล่าวซุกซ่อนอยู่ในส่วนลึกที่สุดของมนุษย์ ที่ยากจะหยั่งถึงได้หากขาดการใคร่ครวญด้วยปัญญาอย่างลึกซึ้ง โดยปราศจากอคติและด้วยใจที่เป็นกลางอย่างแท้จริง ตราบใดที่มองไม่เห็นความจริงดังกล่าว เราก็จะถูกครอบงำด้วยความหลงและเกิดความสำคัญมั่นหมายในตัวตน หวงแหนในตัวตนและเห็นแก่ตัวเป็นอย่างยิ่ง ผลก็คือจิตใจคับแคบ ชีวิตตื้นเขิน แม้จะมีชีวิตยืนยาวแต่ก็หาประโยชน์มิได้ กลับสร้างปัญหามากมายให้แก่ทั้งตนเองและผู้อื่น

ชีวิตลุ่มลึกได้ก็เพราะมีปัญญาฉันใด จิตใจกว้างขวางได้ก็เพราะมีเมตตาฉันนั้น ปัญญาและเมตตาเป็นสิ่งสำคัญที่ทำให้บุคคลมีชีวิตที่ดีงาม สมกับที่ท่านอาจารย์พุทธทาสเคยกล่าวว่า “ชีวิตที่ดี คือ ชีวิตที่สงบเย็นและเป็นประโยชน์” สามารถเข้าถึงทั้งประโยชน์ตนและประโยชน์ท่าน จึงเป็นชีวิตที่สมบูรณ์อย่างแท้จริง

กล่าวได้ว่าจุดหมายของชีวิตคือการบ่มเพาะปัญญาและเมตตา เพื่อให้มีชีวิตที่สงบเย็นและเป็นประโยชน์ สำหรับผู้ที่ปรารถนาที่จะเข้าถึงชีวิตที่ดีงาม 

20 มิ.ย. 63 - เป็นตัวของตัวเองได้อย่างไร : ถ้าเราอยากเป็นตัวของตัวเองอย่างแท้จริง มันต้องทำความรู้ตัวหรือความรู้สึกตัว ให้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องให้ได้ เราจึงจะสามารถนำพาชีวิตของเราให้เป็นไปในทางที่ถูกต้อง ในทางที่เหมาะสมในทางที่ดีงามได้อย่างที่เราต้องการ